آشنایی با ادیان بزرگ

نویسنده : حسین توفیقی

سخن ناشران

یکی از فواید مهم همکاری مراکز علمی و پژوهشی در تهیه متون درسی، آن است که با استفاده از امکانات محدود می توان در مسیر افزایش سطح کیفی و کمی متون و منابع درسی، و جلوگیری از دوباره کاری گام برداشت. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، وظیفه تدوین کتابهای مبنایی و درسی و در زمینه علوم انسانی را بر عهده دارد. موسسه فرهنگی طه نیز یکی از وظایفش تهیه متون آموزشی حوزه و دانشگاه در عرصه علوم اسلامی است. همچنین یکی از وظایف مرکز جهانی علوم اسلامی، که تعلیم طلاب خارجی را بر عهده دارد، تدوین کتاب درسی است. این سه مرکز امیدوارند کتاب حاضر نمونه ای نیک برای همکاری مشترک و پرهیز از دوباره کاریها و فعالیتهای هم عرض باشد.
کتاب آشنایی با ادیان بزرگ، به منظور معرفی ادیان بزرگ و زنده جهان در قالب دو واحد درسی، برای دانشجویان الهیات و همچنین جهت استفاده طلاب علوم دینی، تدوین یافته است. دانش پژوهان در این کتاب، علاوه بر شناخت اهم عقاید، شعائر، اخلاقیات و دیگر موضوعات مطرح در ادیان بزرگ جهان، با تاریخچه مختصر آنها و تأثیر آنها بر فرهنگ بشری آشنا می شوند.
نویسنده محترم کتاب، کوشیده است تا در بررسی هر یک از ادیان، به تناسب اهمیت آنها، نکات مهم و برجسته آن را گوشزد کند و از ذکر موارد غیر مهم و غیر ضروری بپرهیزد.
اشتراک ما مسلمانان در پیشینه و زمینه های فرهنگی با دو دین یهود و مسیحیت، موجب شده است تا شناخت دقیقتر آن دو دین برای ما اهمیت بیشتری پیدا کند. از طرفی سیطره فرهنگ غرب مسیحی، و ضرورت مواجهه صحیح و از سر آگاهی با آن، اقتضای شناخت بیشتری از مسیحیت را دارد. افزایش ارتباطات و بیشتر شدن ضرورت گفتگوی ادیان، بویژه ادیان ابراهیمی، بر اهمیت آشنایی با یهودیت و مسیحیت می افزاید. به همین دلیل حجم بیشتری از کتاب به این دو دین، بویژه به مسیحیت، اختصاص یافته است.
از آنجا که این کتاب برای کسانی نوشته می شود که با اسلام، آشنا هستند و بحث کردن در این سطح پیرامون اسلام برای آنان ضرورتی ندارد، در این کتاب از دین مبین اسلام بحثی به میان نیامده، مگر در پاره ای عقاید مسیحیان و یهودیان که اشاره ای به نگرش اسلام نیز شده است.
امید است این کتاب علاوه بر طلاب علوم دینی و دانشجویان، مورد استفاده عموم دوستداران دانش و فرهنگ قرار گیرد. از استادان گرانقدری که کتاب را شایسته تدریس می بینند، خواهشمندیم با تذکرات سودمند خود، ما را در افزایش غنای آن برای چاپهای بعد یاری دهند.

پیشگفتار

انسانها در حالی به قرن بیست و یکم گام می نهند که ارتباطات جهان را تسخیر کرده است و کتاب، مطبوعات، کامپیوتر، رادیو، تلویزیون، فیلم و ماهواره، همچنین سرعت و سهولت سیر و سفر مردم را به گونه ای با یکدیگر پیوند داده است که می توانند به خوبی از احوال یکدیگر آگاه شوند و برای زیستن شیوه های تازه ایی برگزینند.
یکی از دستاوردهای عصرارتباطات آگاهی یافتن مردم از باورهای دینی دیگران است. اکنون که سدهای پولادین جدایی فرو ریخته است، رهبران و مذاهب بیشتر و بهتر از گذشته با یکدیگر ارتباط می گیرند و برای تفاهم می کوشند. این شیوه بر رفتار پیروان ادیان تاثیر خواهد گذاشت و آنان نیز با یکدیگر رفتاری مسالمت آمیز خواهند داشت و برای یکدیگر حق حیات قائل خواهند شد.
وضعیت جدید برای کسانی که از سرچشمه زلال اسلام سیراب می شوند، ابداً تازگی ندارد و سنت پیامبران الهی، بویژه پیامبر بزرگوار اسلام و خاندان پاک او پیوسته همین بوده است و منابع اسلامی بر آن گواهی می دهد.
در این نوشته، در باره دین مبین اسلام بحث نمی شود؛ زیرا خوانندگان گرامی با اسلام آشنا هستند و بحث کردن پیرامون اسلام در این سطح برای ایشان مفید نیست.
مطالب این کتاب کلی است و اشاره به منابع آن در پاورقی ضرورت ندارد؛ از این رو، به کتابنامه های آخر هر بخشی اکتفا شده است. کتابنامه ها نیز اندکی از منابع فراوان این رشته را معرفی می کنند و آوردن همه یا عمده آنها در این اثر ممکن نیست.

1 - کلیات