فهرست کتاب


وصال خویشان

اقبال حسینی نیا

ب)برخورداری از پشتیبانی خویشاوندان

امام علی (علیه السلام) با سفارش کردن به گرامی داشت خویشاوندان و تشبیه آنها به بال های پرواز آدمی، فرموده است:
خویشانت را گرامی دار که بال های تواند و به نیروی آنان پرواز توانی کرد. رحم، ریشه است که بدان باز می گردی و هم دستت که با آن می توانی به دشمن یورش بری.(98)
ایشان در کلامی دیگر می فرماید:
ای مردم! بی گمان هیچ کس - هر چند که مال و خواسته فراوان داشته باشد- از دفاع و حمایت خویشاوندان خود - به دست و زبان - بی نیاز نباشد، زیرا خویشان در پشتیبانی و پر کردن شکاف های زندگی به هنگام فرود آمدن بلا و حادثه ای، کوشاتر از هر کس دیگری باشند که به او دل بستگی های بیشتری دارند.(99)
بدیهی است بهره گیری کامل از آثار و پی آمدهای این آموزه اخلاقی، در گرو احساس وظیفه همگانی و رعایت و ادای حقوق متقابل خویشاوندی است.
همچنین در روایتی آمده است که صله رحم موجب حمایت خویشان می شود. امیر مومنان علی (علیه السلام) در این باره می فرماید:
به خویشان خود اکرام کن. بردباران ایشان را تعظیم کن. در مقابل بی خردان آنها بردباری نشان ده و بر گرفتاران آنها آسان گیر، زیرا آنها بهترین حامیان تو هنگام سختی ها و آسودگی ها خواهند بود.(100) بدون شک، بیان وفاداری بی شایبه به خویشاوندان، تلاش همه جانبه برای تحکیم و تقویت این پیوندها و حرمت نهادن به حقوق و تکالیف یکدیگر، تأثیر فراوانی در تثبیت پیوندهای رایج خویشاوندی و در جنبه وسیع تر، در تقویت و تحکیم هم بستگی ها و روابط اجتماعی بر جای می گذارد.

ج)افزونی ثروت و رفع فقر

یکی دیگر از آثار صله رحم، زیاد شدن مال و دارایی است. توجه به خویشان و ادای تعهدات متقابل سبب می شود خویشان به هنگام نیاز، به یاری یکدیگر بشتابند. تلاش برای تأمین نیازهای خویشان، فراهم آوردن خواسته های مشروع آنها در حد توان و به طور کلی، گام برداشتن در مسیر تحقق آرمان مقبول هم نوعان به ویژه خویشاوندان، آثار وضعی بسیاری از جمله افزایش مال و ثروت را در پی دارد.
نقش دیگری که صله رحم دارد، این است که پیوند مستحکم میان خویشاوندان و پای بندی آنها به رعایت حقوق و وظایف متقابل یکدیگر و همیاری برای تأمین نیازها و رفع مشکلات همدیگر، به ریشه کن یاکم شدن فقر در جامعه می انجامد. از این رو، سفارش به ترجیح ارحام فقیر بر گردان به هنگام صدقه دادن و کمک مالی، اقدامی در جهت تثبیت و تحکیم پیوندهای خویشاوندی است. امام جواد (علیه السلام) می فرماید: صله رحم نیکی به همسایگان، مال و ثروت را زیاد می کند.(101)
به امام صادق (علیه السلام) عرض شد که فلان خانواده به یکدیگر خوب می رسند و در حق یکدیگر صله می کنند و از احسان و نیکویی در حق هم دریغ نمی کنند.
امام فرمود: در این صورت، آنان رشد خواهند کرد و ثروت و دارایی شان افزون خواهد شد؛ اگر آنکه میانشان به هم بخورد و روابطشان تیره شود که حتما اوضاعشان آشفته خواهد شد.(102)
امام سجاد (علیه السلام) از رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) نقل می کند:
من سره... و ان یبسط له فی رزقه فلیصل رحمه.(103)
هر کس که خوش دارد خدا روزی اش را توسعه دهد، باید صله رحم کند.
در حدیث دیگر فرمود:
صله الرحم تزید فی العمر و تنفی الفقر.(104)
صله رحم عمر را زیاد می کند و فقر و پریشانی را از بین می برد.
همچنین ایشان از قول پیامبر فرمود:
من احب ان یوسع له فی رزقه و ینسی ء له فی اجله فلیصل رحمه.(105)
کسی که دوست دارد روزی اش گسترده شود و اجلش به تأخیر بیفتد، باید صله رحم کند.

د)تزکیه و پاک شدن اعمال

یکی دیگر از آثار صله رحم، پاک شدن اعمال از گناه و ناخالصی است.
امام باقر (علیه السلام) در این باره می فرماید:
صله الارحام تزکی الاعمال و تدفع البلوی و تنمی الاموال و تنسی ء له فی عمره و توسع فی رزقه و تحبب فی اهل بیته فلیتق الله ولیصل رحمه.(106)
صله ارحام، اعمال را پاک می کند، بلا را دور می سازد؛ اموال را برکت می دهد؛ عمر را دراز می کند؛ روزی را وسعت می بخشد و انسان رامیان خانواده و بستگان محبوب می سازد. پس باید از خدا پروا کرد و صله رحم به جا آورد.
از امام صادق (علیه السلام) نیز در این باره نقل است.
ان صله الرحم تزکی الاعمال و تنمی الاموال و تیسر الحساب و تدفع البلوی و تزید فی العمر.(107)
صله رحم، اعمال را پاک؛ اموال را افزون؛ حساب رسی قیامت را آسان؛ بلاها را دفع و عمر را زیاد می کند.