فهرست کتاب


وصال خویشان

اقبال حسینی نیا

ج)حق فرزند

پدر و مادر باید بدانند که فرزند از آنها و وابسته به آنهاست و خوب یا بد بودن فرزند به آنها بستگی دارد. پدر، مسئول سرپرستی فرزند است و موظف است او را خوب، تربیت و به راه راست و اطاعت از پروردگار رهنمون کند؛ زیرا پدر از کارهای خوب فرزند ثواب می برد و در برابر گناه و معصیتش مجازات می شود. پس باید او را به گونه ای تربیت کند که به عمل نیک و حسن رفتار در دنیا آراسته شود تا در پیشگاه خداوند از عمل کردن به وظیفه و سرپرستی صحیح و رسیدگی شایسته به فرزندش رو سفیدباشد.(26)
پدر و مادر باید برای فرزندانشان شخصیت و احترام قائل شوند و باورهای خود را بر آنها تحمیل نکنند و به آنها استقلال و حق انتخاب بدهند. البته حق فرزند بر پدر و مادر، پیش از ازدواج زن و مرد آغاز می شود. مرد باید برای فرزند خود، مادری متعهد و شایسته انتخاب کند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) در این باره می فرماید:
حق پسر بر پدر آن است که برای او مادری نجیب، اصیل و بزرگوار در نظر بگیرد، نام نیکو بر او نهد، کتاب خدا را به او یاد دهد، او را پاکیزه نگاه دارد و به او شنا کردن یاد دهد. خوب تربیت کند و در جایگاه نیکو و مناسب قرار دهد.
ایشان در کلام گهربار دیگری می فرماید:
فرزند بر گردن پدر سه حق دارد: نام خوب بر او بگذارد؛ به او نوشتن و خواندن یاد دهد و پس از بلوغ، زمینه ازدواج او را فراهم کند.(27)

د)حق برادر

انسان باید بداند که برادر، پیشتیبان اوست و می تواند بر او تکیه کند و با کمک او به عزت و سربلندی برسد. همچنین از نیرو و توان او برای چیرگی بر دشمنان استفاده کند، ولی او را وسیله نافرمانی خدا و ستم بر بنده خدا و تباه کردن حقوق الهی قرار ندهد. او را در غلبه بر هوای نفس یاری دهد و از وسوسه های شیطانی دور سازد. از وی در مقابل دشمنش حمایت کند.
همچنین از نصیحت و خیرخواهی و عنایت به او به خاطر رضای خداوند غافل نشود. بنابراین، اگر برادرش مطیع پروردگار است، در همه کارها به او کمک کند. در غیر این صورت، مبادا به خاطر مهر و محبت برادری از او اطاعت کند و به نافرمانی خداوند گرفتار شود.(28)

ه)حقوق سالمندان

رسول خدا (صلی الله علیه وآله) در این باره می فرماید: الشیخ فی اهله کالنبی فی امته؛ پیرمرد در میان اهلش، همچون پیامبری است میان امتش. نیز می فرماید:
هیچ جوانی، پیری را احترام نمی گذارد، مگر آنکه خداوند مقرر کرده است زمانی که او به سن پیری برسد، کسی را برگزیند تا او را احترام کند.(29)
امیر المومنین علی (علیه السلام) فرموده است:
زمانی که عقل کامل شود، سخن گفتن کم می شود و آنچه عمر را طولانی می کند، آزار ندادن دیگران و احترام به بزرگان و سالمندان و صله رحم است.
انس بن مالک می گوید:
رسول خدا (صلی الله علیه وآله) مرا به پنج چیز سفارش کرد. از جمله اینکه بزرگ تران را گرامی بدار تا در روز قیامت از دوستانم باشی و نیز فرمود: از ما نیست هر که به کوچک مان رحم و بزرگمان را اکرام نکند.(30)
جوانان نباید به سبب ناتوانی جسمی و پیری سالمندان، از آنان دوری کنند و برای آسایش و راحتی بیشتر خود و همسرشان، آنها را به خانه سالمندان ببرند و فقط گاهی به دیدن آنها بروند و گمان کنند که حق آنها را ادا کرده اند؛
زیرا خودشان نیز روزی پیر خواهند شد.
در حکایتی از گلستانی سعدی آمده است: روزی جوانی نادان با صدای بلند بر مادر پیرش پرخاش کرد. آن پیرزن دل آزرده به کنجی نشست و با گریه این گونه گفت:
چه خوش گفت زالی به فرزند خویش - چو دیدش پلنگ افکن و پیل
تن گر از عهد خردی ات یاد آمدی - که بیچاره بودی در آغوش من
نکردی در این روز بر من جفا - که تو شیر مردی من پیر زن (31)