فهرست کتاب


وصال خویشان

اقبال حسینی نیا

4. سلسله مراتب ارحام

در رساله حقوق امام سجاد (علیه السلام) آمده است:
حقوق ارحام، متعدد و متنوع است و بر حسب میزان قرابت و پیوند نسبی ایشان تنظیم می شود. واجب ترین این حقوق، حق مادر و پس از آن، حق پدر و در مرحله سوم، حق اولاد و در مرحله بعد، حق برادران است. بر این اساس، حقوق دیگر خویشان بر پایه میزان قرابت آنها تعیین می شود.(25)
بقیه حقوق ارحام به ترتیب قرابت و نزدیکی است، مانند:
1. حق مولا و صاحب اختیار و ولی نعمت.
2. حق کسی که او، ولی نعمت و صاحب اختیارش باشد.
3. حق کسی که به انسان نیکی کرده است.
4. حق کسی که برای اعلام وقت نماز، اذان بگوید.
5. حق امام جماعت.
6. حق هم نشین.
7. حق همسایه.
8. حق دوست و رفیق.
9. حق شریک.
10. حق اموالی که در اختیار انسان است.
11. حق بدهکار.
12. حق طلبکار.
13. حق کسانی که با انسان رفت و آمد می کنند.
14. حق دشمنی که علیه او ادعا کرده است.
15. حق دشمنی که انسان علیه او ادعایی کرده است.
16. حق مشورت کننده بر مشاور و حق مشاور بر مشورت کننده.
17. حق کسی که به موعظه ها و پندهای انسان گوش می سپارد.
18. حق کسی که خیرخواه و مصلحت اندیش انسان باشد.
19. حق بزرگ ترها.
20. حق کوچک ترها.
21. حق کسی که از او در خواستی یا او از آنها تقاضایی کرده است.
22. حق کسی که با گفتار یا رفتار، از روی عمد یا سهو به او بدی کرده است.
23. حق هم کیشان.
24. حق کفار ذمی.
25. حقوقی که در شرایط گوناگون و با دگرگونی اسباب پدیدار می گردند.
اکنون از میان این حقوق، مواردی را که به موضوع صله رحم ارتباط دارد، توضیح می دهیم:

الف)حق مادر

فرزند باید بداند که مادر، او را پرورش داده و او از شیره جان مادر تغذیه کرده است. مادر هر گونه ناگواری و غم و غصه را به جان خریده است تا فرزند سالم بماند.

ب)حق پدر

فرزند باید بداند که پدر، ریشه و اصل اوست و او شاخه و فرع پدر است و اگر پدر نبود، او نیز نبود. در حقیقت، کمال و شایستگی و موفقیت هایش را از وجود پدر بداند. پس خدا را ستایش و از پدر نیز سپاس گزاری کند.