فهرست کتاب


زندگی پرماجرای نوح علیه السلام(آموزه ها و عبرت ها)

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی

پاورقی

1 - میزان الحکمة، ج 10، باب 3773، ح 19495.
2 - روایات فراوانى در منابع شیعه و اهل سنّت نقل شده که پیامبران اولواالعزم همان پنج پیامبر بزرگوارند. ولى بعضى از مفسّران، اولواالعزم را اشاره به پیامبرانى مى دانند که مأمور پیکار با دشمنان شدند. بعضى عدد آنها را 313 نفر دانسته، و بعضى همه پیامبران را اولواالعزم مى دانند; ولى تفسیر اوّل، از همه صحیح تر است و روایات اسلامى آن را تأیید مى کند. (تفسیر نمونه، جلد 21، ص 7 ـ 396، ذیل آیه 35 احقاف).
3 - میزان الحکمة، ج 10، باب 3774، ح 506 ـ 19502.
4 - کافى، ج2، ص 17، باب الشرایع، ح2.
5 - سوره انعام، آیه 34.
6 - سوره یوسف، آیه 111.
7 - سوره بقره، آیه 285.
8 - سوره بقره، آیه 214.
9 - سوره آل عمران، آیه 62.
10 - بحث مشروحى در مورد خرافات و انواع و اقسام آن و آثار و پیامدهایش، در کتاب «داستان یاران»، ص302 به بعد، نموده ایم. علاقمندان آن مبحث را مطالعه فرمایند.
11 - سوره انعام، آیه 84.
12 - سوره عنکبوت، آیه 69
13 - سوره صافات، آیه 109.
14 - سوره صافات، آیه 120.
15 - سوره صافات آیه 130.
16 - سوره رعد، آیه 24.
17 - سوره واقعه، آیه 24 و 25. شبیه این مطلب در آیه 62 سوره مریم(علیها السلام) نیز آمده است.
18 - به کتاب حلیة المتقین، باب یازدهم، فصل اوّل، و اصول کافى، ج 2، ص 644 به بعد مراجعه فرمایید.
19 - بحار الانوار، ج76، ص 10، ح38
20 - بحار الانوار، ج76، ص 12، ح47.
21 - بحار الانوار، ج 76، ص 5، ح 13.
22 - اصول کافى، ج2، ص 646، ح1.
23 - بحار الانوار، ج76، ص 12، ح46
24 - بحار الانوار، ج11، ص 291، و مختصر تاریخ دمشق، ج 26، ص 213.
25 - تفسیر مجمع البیان، ج6، ص 218.
26 - وسایل الشیعه، ج 4، ص 1070، ح 2.
27 - سوره هود، آیه 36.
28 - سوره عبس، آیه 24.
29 - دیباچه گلستان.
30 - همان
31 - میزان الحکمة، ج5، باب 2068، ح9602
32 - میزان الحکمة، ج5، ص 1973 (باب 2066، ح9598)
33 - تفسیر نمونه، ج18، ص69.
34 - تفسیر نمونه، ج18، ص70.
35 - سوره سباء،آیه 5.
36 - مجمع البیان، ج 8، ص 209.
37 - سوره سبأ، آیه 16.
38 - سوره سبأ، آیه 19.
39 - بحار الانوار، ج11، ص 336، ح64.
40 - تفسیر نمونه، ج13، ص463.
41 - مجمع البیان، ج7، ص102.
42 - سوره احزاب، آیه 61.
43 - سوره صافات، آیه 77.
44 - البّته این مطلب ثابت و مسلّم و قطعى نیست. شرح آن را در تفسیر نمونه، ج19، ص 97، ذیل همان آیه مطالعه فرمایید.
45 - بحار الانوار، ج71، ص 257، ح3و1.
46 - بحار الانوار، ج71، ص 257، ح2.
47 - بحار الانوار، ج71، ص 258، ح4.
48 - بحار الانوار، ج2، ص 22، ح65، و ص 23، ح70.
49 - بحار الانوار، ج74، ص 204.
50 - سوره عنکبوت، آیه 14.
51 - تفسیر نمونه، ج 16، ص 245.
52 - بند 55 دعاى جوشن کبیر، که با جمله «یا من نفذ فی کل شىء امره» شروع مى شود، داراى یازده صفت از صفات خداست. بنابراین، این دعاى پر ارزش مشتمل بر 1001 صفت از صفات خداوند متعال است.
53 - بحارالانوار، ج 11، ص 329، ح 51.
54 - صحاح ستّه نام شش کتاب حدیثى اهل سنت به شرح زیر است: الف) صحیح بخارى. ب) صحیح مسلم. ج) سنن ابن ماجه. د) جامع ترمذى. هـ) سنن ابى داود. و) سنن نسائى. (لغت نامه دهخدا، ج 21، ص 143).
55 - سایت تابناک، در تاریخ 18 شهریور 1387، خبر فوق را با کد 17574 به شرح زیر منعکس کرد:
علماى سلفى الجزایر، در فتوایى جنجال برانگیز در این کشور آفریقایى، خوردن زولبیا (شیرینى مخصوص ماه رمضان) را حرام اعلام کردند.
به گزارش خبرگزارى ابنا، یکى از شیوخ سلفى در کشور آفریقایى الجزایر در فتوایى، زولبیا را که در الجزایر با نام «الطمینه» شناخته مى شود و در ماه مبارک رمضان از شیرینى هاى پرطرفدار در این کشور به شمار مى رود، حرام اعلام کرد.
«شیخ محمد على فرکوس المکنى» معروف به ابوعبدالعزیز، در فتوایى حکم حرمت الطمینه و شیرینى هاى دیگرى که در ماه رمضان استفاده مى شود را صادر کرد.
بدین ترتیب بسیارى از مریدان و پیروان وى خود را از خوردن این شیرینى لذیذ که به گفته ابوعبدالعزیز «بدعت» به شمار مى رود که در دین وارد شده است، محروم کردند.
وى دلیل دیگر حرمت خوردن این شیرینى را وجود بخشى صلیبى مانند در میان این شیرینى ذکر مى کند. وى مى افزاید: «براى تناول این شیرینى وجود دلیل شرعى لازم است; در حالى که چنین دلیلى وجود ندارد»!!
شایان ذکر است فتاواى مضحک و عجیب زیادى از سوى مفتیان سلفى و وهابى صادر مى گردد که یکى از مهمترین دلایل آن، دورى لجوجانه آنها از معارف و تعلیمات مفسران واقعى قرآن و سنت ـ یعنى اهل بیت(علیهم السلام) ـ است.
56 - پایگاه خبرى تحلیلى شیعه آنلاین مشروح این خبر را در تاریخ 16/5/90 با کد 19461 به شرح زیر منعکس کرده است:
«محمود عامر» از چهره هاى وهابى مصر طى اظهاراتى مخالفت خود را با محاکمه «حسنى مبارک» دیکتاتور سابق مصر به خاطر صدور گاز به رژیم صهیونیستى اعلام کرد.
وى که در یک برنامه تلویزیونى سخن مى گفت، در ادامه افزود: «اسراییل» یکى از کشورهاى جهان به شمار مى رود و با ما دوست است و رابطه دارد، لذا صدور گاز یا هر چیز دیگرى به این کشور جایز است، بر همین اساس محاکمه «مبارک» به دلیل صدور گاز به «اسراییل» اقدامى نادرست است و اهانت به ملت مصر به شمار مى رود.
«محمود عامر» بدون این که دلیلى شرعى براى اظهارات خود بیان کند، گفت: بنده براى حرف هاى خود دلایل شرعى دارم و مى توانم ثابت کنم که اصلا محاکمه «حسنى مبارک» از اصل اقدامى نادرست است; چه برسد به این که اتهامش صادرات گاز به «اسراییل» باشد.
این چهره وهابى مصر همچنین گفت: «مبارک» از مبارزان و قهرمانان ملى کشورمان در جنگ اکتبر به شمار مى رود. او سلطان مصر بوده لذا توهین به وى و یا محاکمه کردنش جایز نیست. اصلا سقوط وى از طریق غیر شرعى و غیر قانونى انجام گرفت. هر کس به سلطان اهانت کند، خداوند به او اهانت خواهد کرد.
«محمود عامر» که رئیس جمعیت انصار السنه در استان «البحیره» مصر به شمار مى رود، در ادامه گفت: حسنى مبارک «امام» و «سلطان» ما بود. دین مبین اسلام قیام علیه امام و سلطان بلاد اسلامى را جایز نمى داند; مگر در دو حالت: یکى «منع مردم از نماز خواندن» و دوم «ارتداد از دین اسلام.» اما مبارک هیچ یک از این دو اقدام را مرتکب نشد.
57 - تفسیر اثنى عشرى، ج 13، ص 328 و ترجمه تفسیر منهج الصادقین، ج 5، ص 644.
58 - سوره نوح(علیه السلام)، آیات 9 ـ 5.
59 - غرر الحکم، ص 193، ح 3758.
60 - یکصد موضوع 500 داستان، ج 1، ص 49. مشروح داستان مذکور در این کتاب به شرح زیر است:
«امیر تیمور گورگان در هر پیشامدى آن قدر ثبات قدم داشت که هیچ مشکلى سدّ راه وى نمى شد. علّت را از او جویا شدند، گفت: وقتى از دشمن فرار کرده بودم و به ویرانه اى پناه بردم، در عاقبت کار خویش فکر مى کردم. ناگاه نظرم به مورى ضعیف افتاد که دانه غلّه اى از خود بزرگتر را برداشته و از دیوار بالا مى برد. چون دقیق نظر کردم و شمارش نمودم دیدم آن دانه شصت و هفت مرتبه بر زمین افتاد، و عاقبت مورچه آن دانه را بر سر دیوار برد. از دیدن این صحنه، چنان قدرتى در من پدیدار گشت که هیچگاه آن را فراموش نمى کنم.
با خود گفتم: اى تیمور! تو از مورى کمتر نیستى، برخیز و در پى کار خود باش. سپس برخاستم و همّت گماشتم تا به این پایه از سلطنت رسیدم». نویسنده این داستان را از کتاب نمونه معارف، ج 1، ص 174، و اخلاق اجتماعى، ص 41، نقل کرده است.
61 - نمونه اى از آن را در بحارالانوار، ج 18، ص 205، ح 35 مطالعه فرمایید.
62 - بحارالانوار، ج 18، ص 243.
63 - فروغ ابدیّت، ج 1، ص 322 به بعد.
64 - سوره مریم، آیه 12.
65 - سوره مریم، آیه 29.
66 - سوره مریم، آیه 31 و 30.
67 - امالى طوسى، ص708.
68 - سوره کهف، آیه 25.
69 - سوره طلاق، آیه 3.
70 - سوره هود، آیه 91.
71 - بحارالأنوار، ج 18، ص 184، ح 14.
72 - بحارالانوار، ج 18، ص 202 و ص 205، ح 35 و ص 209، ح 311.
73 - نهج البلاغه، خطبه 201.
74 - سوره نوح، آیه 1.
75 - سوره نوح، آیه 2.
76 - سوره نوح، آیه 3.
77 - سوره نساء، آیه 59; ترجمه: «اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر(خدا) و پیشوایان (معصوم) خود را».
78 - سوره نوح، آیه 4.
79 - سفینة البحار، ج 3، واژه ذنب، ص 217. شبیه این روایت در همان صفحه از حضرت على(علیه السلام) نیز نقل شده است.
80 - سوره نوح، آیات 5 و 6.
81 - سوره نوح، آیه 7.
82 - تفسیر نمونه، جلد 25، ص 71 و التفسیر الکبیر، ج 30، ص 136.
83 - سوره زمر، آیات 17 و 18.
84 - پیام قرآن، ج8، ص93; نمونه هاى دیگرى از جاذبه قرآن مجید در همین منبع آمده است.
85 - بحارالانوار، ج 45، ص 8 .
86 - سوره نوح، آیات 8 و 9.
87 - سوره نوح، آیات 10 تا 12.
88 - بحارالانوار، ج 94، ص 142.
89 - منهج الصادقین، ج 10، ص 19 و 20.
90 - سوره نوح، آیات 13 و 14.
91 - سوره نوح، آیه 15.
92 - سوره حشر، آیه 22.
93 - سوره حدید، آیه 4.
94 - سوره علق، آیه 14.
95 - سوره ق، آیه 16.
96 - سوره یونس، آیه 61.
97 - سوره زلزلة، آیه 7و8.
98 - سوره فصّلت، آیه 53.
99 - سوره نوح، آیه 16.
100 - سوره نوح، آیه 17.
101 - بحارالانوار، ج 61، ص 65، ح 51.
102 - سوره نوح، آیه 18.
103 - سوره نوح، آیات 19 و 20.
104 - سوره نوح، آیه 7.
105 - میزان الحکمه، ج 3، باب 1212، ح 5747.
106 - امثال و حکم، ج 3، ص 1469.
107 - نهج البلاغه، خطبه 188.
108 - بحارالانوار، ج 44، ص 139.
109 - سوره نوح، آیات 21 و 22.
110 - مجمع البیان، ج10، ص137.
111 - ترجمه تفسیر صافى، ج6، ص 406 و 407.
112 - مجمع البیان، ج10، ص 138.
113 - مجمع البیان، ج10، ص 137.
114 - تهذیب الاحکام، ج 6، ص 177، ح 359.
115 - صحیح مسلم، ج 4، کتاب فضایل الصحابة، ص1871، ح32.
116 - شرح این قصّه غمبار را در کتاب شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج4، ص278 به بعد و کتاب معارف و معاریف، ج3، ص 651، به بعد مطالعه بفرمایید.
117 - براى اطلّاع بیشتر از محتواى این سریال، مى توانید به پایگاه اطّلاع رسانى رجانیوز، اخبار روز یکشنبه مورّخ 16/5/1390، کد 98198، مراجعه فرمایید.
118 - شرح این مطلب را در کتاب شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 4، ص 319، به بعد و بحار الانوار، ج38، ص201، باب 65، و کتاب آیات ولایت در قرآن، ص 357 به بعد مطالعه فرمایید.
119 - اوج فداکارى حضرت على(علیه السلام) در لیلة المبیت تحقق یافت. شرح این مطلب را در کتاب فروغ ولایت، ص63 به بعد و کتاب آیات ولایت در قرآن، ص271 به بعد، مطالعه بفرمایید.
120 - فروغ ولایت، ص104 به بعد.
121 - بحار الانوار، ج39، ص2.
122 - سوره اعراف، آیات 61 و 62.
123 - منتهى الآمال عربى، ج 1، ص 423 و بحار الانوار، ج 43، ص 344، ح 16.
124 - بحار الانوار، ج18، ص180، ح10، ص182، ح12 و ص185، ح15.
125 - سوره هود، آیه 26.
126 - سوره کهف، آیه 28.
127 - سوره هود، آیه 28.
128 - مرحوم طبرسى در مجمع البیان، ج5، ص211 و علامّه مجلسى(رحمه الله) در بحار الانوار، ج11، ص300، معتقدند مطلبى که در آیه 71 سوره یونس آمده که حضرت نوح علیه السلام على رغم این که یکّه و تنها بود به مشرکان فرمود: «شما قادر بر کشتن من نیستید; چون خداوند حافظ و ناصر من است» از معجزات آن حضرت محسوب مى شود. ابن کثیر هم در البدایة و النهایة، ج6، ص290، داستان ساختن کشتى نجات با آن شرایط و امکانات و همچنین دعاى حضرت در مورد مرگ همه ى کافران و به سلامت ماندن تمام مؤمنان که به اجابت رسید، را از معجزات آن حضرت شمرده است.
129 - سوره هود، آیه 29.
130 - روایت مربوط به این بحث را، در کتاب شریف حلیة المتقین، باب 14، فصل 12، مطالعه فرمایید.
131 - میزان الحکمة، ج 11، باب 4046، ح 21497. شبیه این روایت در همین کتاب، ج 7، باب 3074، ح 33 و 15032، و نیز درج 5، باب 1959، ح 9170 نیز آمده است.
132 - سوره حجرات، آیه 13.
133 - سوره مجادله، آیه 11.
134 - تفسیر نمونه، ج18، ص105.
135 - این مضمون در آیه 15 سوره تغابن نیز تکرار شده است.
136 - نهج البلاغه، خطبه 192
137 - بحار الانوار، ج76، ص10، ح 38.
138 - شرح بیشتر را در کتاب منتهى الامال، ج اوّل، باب اوّل، فصل چهارم و کتاب اخلاق انبیا، ص380 به بعد، مطالعه فرمایید.
139 - مستدرکات علم الرجال، ج2، ص63.
140 - منتهى الامال، ج 1، باب اوّل، فصل دهم.
141 - بحار الانوار، ج88، ص1 تا 20.
142 - نهج البلاغه، خطبه 192.
143 - در طول نهصد و پنجاه سال دعوت حضرت نوح(علیه السلام) تنها حدود هشتاد نفر به او ایمان آوردند، که اگر این دو عدد را بر یکدیگر تقسیم کنیم روشن مى شود که براى هدایت هر یک نفر به طور متوسّط حدود دوازده سال تبلیغ کرد!!. (تفسیر نمونه، ج25; ص66.)
144 - بحار الانوار، ج11، ص287، ح9 و ص299.
145 - این شعر از «ذوقى اردستانى» است.
146 - دیوان اشعار ناصر خسرو، قصاید، قصیده ششم.
147 - بحار الانوار، ج20، ص 21 و ص117.
148 - سوره هود، آیه 74.
149 - سوره ى هود، آیه 76.
150 - سوره آل عمران، آیه 61.
151 - شرح بیشتر را در کتاب ما «آیات ولایت در قرآن» ص201 به بعد مطالعه فرمایید.
152 - احقاق الحق، ج3، ص 46 به بعد.
153 - این مطلب از نویسنده ى تفسیر المنار نقل شده است. (پیام قرآن، ج9، ص253)
154 - صحیح مسلم، ج4، کتاب فضائل الصحابة، ص1871، ح32.
155 - این شعر از شاه سنجان خوافى است، که در کتاب ستایشگران خورشید، ص303 و ص 331 آمده است.
156 - سوره هود، آیه 37.
157 - روایات مختلفى دلالت دارد که آن حضرت یکى از شفیعان روز قیامت است. از جمله آنچه که در میزان الحکمة، ج5،باب 2044 آمده است.
158 - سور هود، آیه 38.
159 - بحار الانوار، ج65، ص 66، ح25، البته روایات در این زمینه مختلف است و شرح آن را مى توانید در تفسیر نمونه، طبع جدید، ج9، ص121 مطالعه فرمایید.
160 - بحارالانوار، ج11، ص 325، ح44.
161 - کافى، ج8، ص283.
162 - سوره هود، آیه 39.
163 - سوره هود، آیه 40.
164 - طبق برخى از روایات کشتى حضرت نوح(علیه السلام) داراى سه طبقه بود. در طبقه زیرین حشرات و حیوانات وحشى و در طبقه دوم جنبندگان و چهارپایان جاى داده شدند. و طبقه سوم متعلّق به حضرت نوح(علیه السلام) و کسانى که به آن حضرت ایمان آورده بودند و زاد و توشه آنها بود. (بحار الانوار، ج11، ص303)
165 - سوره هود، آیه 41.
166 - سوره نمل، آیه 16.
167 - در برخى روایات مدّت آن یکصد و در دیگر روایات دویست سال ذکر شده است! (بحار الانوار، ج 61، ص 336، ح 1، و ص 285، ح 2)
168 - بحار الانوار، ج 76، ص 305، ح 1.
169 - بحار الانوار، ج5، ص283، جلد 11، ص320 و 303.
170 - پیامبر قرآن، ج9، ص 81.
171 - منتهى الآمال عربى، ج اول، ص 229.
172 - مستدرک الصحیحین، ج3،ص 150.
173 - شرح این مطلب را در کتاب احقاق الحق، ج9، ص270 به بعد مطالعه فرمایید.
174 - سوره انعام، آیه 160.
175 - این مطلب از آیه شریفه 262 سوره بقره استفاده مى شود.
176 - سوره زمر، آیه 10.
177 - سوره قمر، آیه 8.
178 - بحارالانوار، ج 11، ص 299 و تفسیر ابوالفتوح رازى، ج 10، ص 368.
179 - بحارالانوار، ج 11، ص 298 و کامل ابن اثیر، ج 1، ص 68 به نقل از اخلاق انبیاء، ص 88 و مختصر تاریخ دمشق، ج26، ص192.
180 - الکشاف، ج4، ص433.
181 - سوره قمر، آیه 10.
182 - سوره قمر، آیه 11.
183 - بحار الانوار، ج11، ص299.
184 - سوره قمر، آیه 12.
185 - بحار الانوار، ج11، ص304.
186 - سوره قمر، آیات 13.
187 - سوره قمر، آیه 14.
188 - سوره قمر، آیه 15.
189 - سوره انبیاء، آیه 30.
190 - آلوسى مى گوید: از عجایب قوم نوح این است که سالها مبتلى به خشکسالى بودند و طلب باران مى کردند و خداوند با همان چیزى که مطلوب آنها بوده ایشان را به هلاکت رساند. (روح المعانى، ج27، ص82.)
191 - پیام قرآن، ج 9، ص 265 به بعد.
192 - على(علیه السلام) خطاب به گوینده آن سخن سخیف، که ابوجهل بود، فرمود: «ابوجهل! آیا سادگى و خامى را به من نسبت مى دهى؟(گویا مرا نشناخته اى، بگذار خود را معرّفى کنم: آن طور که شما خیال مى کنید نیست; بلکه) خداوند آن قدر به من عقل داده که اگر بین تمام احمق هاى دنیا تقسیم شود، همه آنها صاحب عقل و خرد مى شوند! و آن قدر به من قوّت و قدرت عطا کرده که اگر در بین تمام ضعیفان عالم تقسیم شود، همگى نیرومند و پر قدرت مى شوند! و آن قدر به من شجاعت داده، که اگر بین ترسوهاى جهان تقسیم گردد، همه از شجاعان خواهند شد!». (آیات ولایت در قرآن، ص 288)
193 - شرح این داستان را در کتاب ما «آیات ولایت در قرآن»، ص 271 به بعد، مطالعه فرمایید.
194 - بحار الانوار، ج 11، ص 304.
195 - طبق آنچه که در سایت «انتشارات شادان» آمده، این شعر منسوب به شاعرى به نام «خیرانى» است.
196 - سوره هود، آیه 43.
197 - منهاج البراعه فى شرح نهج البلاغة ج11، ص275 ونور الثقلین، ج3، ص14، ح47.
198 - سوره حجر، آیه 35.
199 - میزان الحکمة، ج9،باب3554، ح18133.
200 - میزان الحکمة، ج9، باب 3554، ح18117.
201 - میزان الحکمة، ج9، باب3554، ح18119.
202 - میزان الحکمة، ج9، باب3554، ح18124.
203 - میزان الحکمة، ج9، باب3554، ح18121.
204 - تفسیر نمونه، ج 9، ص 110.
205 - سوره هود، آیه 44 .
206 - تفسیر نمونه، ج 9، ص 137.
207 - بحارالانوار، ج 11، ص 334.
208 - بحارالانوار، ج 11، ص 333، ح 56.
209 - تفسیر نمونه، ج 9، ص 139، ذیل آیه 44 سوره هود.
210 - مجمع البیان، ج5، ص282.
211 - سوره هود، آیه 45.
212 - التبیان فى تفسیر القرآن، ج5، ص494.
213 - مجمع البیان، ج5، ص285.
214 - سوره کهف، آیه 18
215 - گلستان سعدى، باب اوّل، حکایت چهارم.
216 - سوره هود، آیه 47.
217 - بحار الانوار، ج25، ص205.
218 - البته در مورد مدّت ماندن کشتى نجات بر روى آب، در میان دانشمندان اسلامى اختلاف نظر وجود دارد. شرح این مطلب را در بحار الانوار، ج11، ص334 مطالعه فرمایید
219 - تفسیر نمونه، ج9،ص151.
220 - بحار الانوار، ج43، ص230، ح2.
221 - سوره توبه، آیه 23.
222 - کافى، ج2، ص453، ح2.
223 - سفینة البحار، ج6، ص644.
224 - مستدرک الوسایل، ج12، ص77، ح2.
225 - مستدرک الوسایل، ج12، ص103، ح15.
226 - سفینة البحار، ح4، ص550.
227 - کافى، ج5، ص314،ح43.
228 - به وسایل الشیعه، ج18، ابواب حد المسکر، باب 2 و 3 و 4و 5و 9و 14 و السنن الکبرى، ج8، ص312 به بعد مراجعه فرمایید.
229 - شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج4، ص293 و قواعد الفقیه، ج1، ص26 به بعد
230 - قواعد الفقهیّه، ج1، ص27.
231 - مستدرکات علم الرجال، ج4،ص160.
232 - رجوع کنید به: تفسیر فخر رازى، روح المعانى، در المنثور، مجمع البیان و تفسیر نمونه، ذیل تفسیر آیات فوق.
233 - عاشورا، ص181 و شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج4، ص289.
234 - بحار الانوار، ج11، ص326 و ص336، ح64.
235 - در المنثور، ج6، ص 245 و بحار الانوار، ج11، ص 308.
236 - وسایل الشیعه، ج 14، ص 30، ح 2، ص 31، ح 4 و 5 و 6.
237 - وسایل الشیعه، ج 14، ص 30، ح 1.
238 - بخشى از این روایات در وسایل الشیعه، ج 14، ص 187، باب 149 و ص 188، باب 150 و ص 190، باب 151، آمده است.
239 - حلیة المتقین، باب چهارم، فصل هشتم.
240 - مى توانید این روایات را در وسایل الشیعه، ج 15، ص 184، باب 75 و ص 185، باب 76، و ص 187، باب 77 و 78 و ص 189، باب 79 مطالعه فرمایید.
241 - نهج البلاغه، کلمات قصار، شماره 399.
242 - وسایل الشیعه، ج 15، ص 123، ح 3.
243 - وسایل الشیعه، ج 15، ص 130، ح 1.
244 - وسایل الشیعه، ج 15، ص 130، ح 2.
245 - وسایل الشیعه، ج 15، ص 130، ح 3.
246 - وسایل الشیعه، ج 15، ص 130، ح 6.
247 - میزان الحکمة، ج 11، باب 4211، ح 22734 .
248 - فرازهایى از تاریخ پیامبراسلام(صلى الله علیه وآله وسلم)، ص 25.
249 - برخى از آثار مورد اشاره، در بحارالانوار، ج 66، ص 314، ص 372 آمده است.
250 - سخنان حسین بن على(علیه السلام)، ص 245.
251 - میزان الحکمة، ج 11، باب 4211، ح 22736.
252 - تفسیر نمونه، ج 14، ص 464، ذیل آیه 32 سوره نور.
253 - شرح این مطلب را در کتاب زهرا(علیها السلام) برترین بانوى جهان، ص 29 به بعد مطالعه فرمایید.
254 - بخشى از این خرافات در کتاب فرازهایى از تاریخ پیامبراسلام(صلى الله علیه وآله وسلم)، ص 21 به بعد آمده است.
255 - میزان الحکمة، ج 7، باب 2847، ح 13745، این روایت صراحت دارد که تحصیل علم بر مرد و زن لازم است و بر فرض که کلمه «مسلمه»، در روایت نباشد باز هم تحصیل علم بر زنان لازم بود. چون منظور از «مسلم» جنس مسلمان اعم از زن و مرد است، نه جنسیّت مرد به تنهایى. بنابراین، در هر حال «طلب العلم» اختصاص به مردان ندارد، بلکه اسلام آن را بر زن و مرد هر دو لازم مى داند.
256 - نویسنده کتاب «العلم والحکمة فی الکتاب والسنّه»، در ص 206، پس از نقل روایت مذکور از برخى کتب مى گوید: «بعد از جستجوى فراوان و تحقیق زیاد چنین روایاتى را در منابع معتبر روایى نیافتیم; هر چند در برخى کتب دیگر آمده است».
257 - بحارالانوار، ج 71، ص 173، ح 5.
258 - میزان الحکمة، ج 7، باب 2862، ح 13840.
259 - میزان الحکمة، ج 7، باب 2859، ح 13825.
260 - میزان الحکمة، ج7، باب 2859، ح13819.
261 - مستدرک الوسایل، ج15، ص166، ح4.
262 - سوره عبس، آیه 24.
263 - و لذا در روایتى از امام باقر(علیه السلام) که در تفسیر آیه مورد بحث وارد شده مى خوانیم که فرمود: «منظور از طعام علم و دانشى است که انسان استفاده مى کند و باید مراقب باشد که از چه کسى آن را مى گیرد». (میزان الحکمة، ج7، باب 2867، ح13873)
264 - سوره صافات، آیات 50 تا 61.
265 - گلستان، ص5.
266 - میزان الحکمة، ج5، ص2094، باب 2199، ح1021.
267 - میزان الحکمة، ج5، ص2106، باب2215، ح1026.
268 - میزان الحکمة، ج 5، ص 2095، باب 2200، ح 10225
269 -. میزان الحکمة، ج 5، ص 2095، باب 2202، ح 10236.
270 - میزان الحکمة، ج 5، ص 2094، باب 2198، ح 10216 .
271 - سوره یوسف، آیه 33.
272 - نام همسر حضرت نوح(علیه السلام) «واغله» و همسر حضرت لوط «واهله» بوده است. برخى اوّلى را «والغه» و دوّمى را «والهه» گفته اند. (بحار الانوار، ج 11، ص 309)
273 - بحار الانوار، ج11، ص308.
274 - در المنثور، ج6، ص245.
275 - سوره هود، آیه 49.
276 - سوره بقره، آیه 32.
277 - شرح بیشتر را در کتاب قرآن و آخرین پیامبر، ص 125 به بعد و پیام قرآن، ج 8، ص 195 به بعد، مطالعه فرمایید.
278 - روایات در مورد مطالب و مضامینى که ابلیس لعین به عنوان نصیحت به حضرت نوح(علیه السلام) گفت، مختلف است. و آنچه ذکر شد یک نمونه از آن روایات است. سایر روایات را مى توانید در بحار الانوار، ج11، صفحات 288 و 293 و مختصر تاریخ دمشق،ج26 ص210 مطالعه فرمایید.
279 - مختصر تاریخ دمشق، ج26، ص210.
280 - میزان الحکمة، ج 7، ص 3002، باب 3070، ح 14983.
281 - به میزان الحکمة، ج7، ص3009، باب 3079 (دواء الغضب) مراجعه فرمایید.
282 - نهج البلاغه، کلمات قصار، شماره 255.
283 - بحارلانوار، ج 11، ص 318، ح 20.
284 - بحارالانوار، ج 11، ص 289، ح 12.
285 - اخلاق انبیاء، ص 81.
286 - اخلاق انبیاء، ص 85.
287 - مجموعه ورام، ج 1، ص 131 (به نقل از اخلاق انبیاء، ص 85).
288 - بحارالانوار، ج 11، ص 285. مشروح سخنان این پیامبر بزرگ و دیگر پیامبران الهى را مى توانید در کتاب «گفتار انبیاء» مطالعه فرمایید.
---------------

------------------------------------------------------------

---------------

------------------------------------------------------------

زندگی پر ماجرای نوح علیه السلام00www.downloadbook.org