فهرست کتاب


زندگی پرماجرای نوح علیه السلام(آموزه ها و عبرت ها)

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی

دوست از نظر سعدى شیرازى

گِلى خوشبوى در حمام روزى *** رسید از دست مخدومى به دستم
بدو گفتم که مشکى یا عبیرى *** که از بوى دلاویز تو مستم
بگفتا من گِلى ناچیز بودم *** ولیکن مدّتى با گُل نشستم
کمال همنشین در من اثر کرد *** و گرنه من همان خاکم که هستم(265)
در شیراز گِل مخصوصى وجود دارد به نام «گِل سرشور» که قدیم سر را با آن مى شستند. این گل، سر را بسیار تمیز و موها را نرم و لطیف مى کند.
گاه مقدارى برگ خشک شده گُل را وسط این گِل مى ریختند تا معطّر شود. این نوع گِل سر شور را وقتى داخل حمام مى بردند فضاى حمام به سبب آن خوشبو مى شد. سعدى در این اشعار مى خواهد بگوید همنشینى گِل با گُل باعث خوشبویى و توجّه و اقبال مردم به آن شد. همانگونه که اگر این گِل با مادّه متعفّن بدبویى مخلوط مى شد، تنفر مردم را در پى داشت. بنابراین، مراقب باشید دوستان و همنشین هایى انتخاب کنید که باعث توجّه و اقبال مردم به شما شود، نه تنفّر وانزجارشان.

دوستى در روایات معصومین(علیهم السلام)

احادیث فراوانى در مورد اهمیّت دوستى و مسایل مربوط به آن، از حضرات
﴿صفحه 212 ﴾
معصومین(علیهم السلام) به ما رسیده، که به چند نمونه آن اشاره مى شود:
1. رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمودند:
«اَلْمَرْءُ عَلى دینِ خَلیِله، فَلْیَنْظُر اَحَدُکُمْ مَنْ یُخالِل;(266) انسان دین رفیقش را انتخاب مى کند، مراقب باشید چه رفیقى انتخاب مى کنید».
طبق این روایت دوست با ایمان انسان را مؤمن، و دوست بى ایمان انسان را بى ایمان مى کند. و لذا، در روایتى مى خوانیم که اگر کسى را نشناختى و نتوانستى بفهمى چگونه شخصى است؟ به دوستانش نگاه کن. اگر آنها با ایمان بودند او هم با ایمان است، والّا با ایمان نیست.(267)
2. حضرت على(علیه السلام) فرمودند:
«فَسادُ الْاَخْلاقِ بِمُعاشَرَةِ السُّفَهاءِ;(268) اگر انسان با سفیهان و انسانهاى نادان معاشرت کند و طرح دوستى بریزد اخلاقش فاسد شود».
و در ادامه روایت مى خوانیم: دوستى انسانهاى دانا و عاقل، باعث اصلاح اخلاق مى گردد.
3. در روایت دیگرى از امیرمؤمنان على(علیه السلام) مى خوانیم:
«اِحْذَرْ مُجالَسَةَ قَرینِ السُّوءِ; فَاِنَّهُ یُهْلِکُ مُقارِنَهُ، وَیُرْدى مُصاحِبَهُ;(269) از همنشینى با دوست بد بپرهیز; چون دوستش را هلاک و رفیقش را بدبخت مى کند».
دوست و رفاقت یک ضرورت است و انسان بدون دوستانش تنهاست و نمى تواند زندگى کند. تا آنجا که طبق برخى روایات: دوست بهترین نزدیکان و اقوام انسان
﴿صفحه 213 ﴾
محسوب مى شود. (اَلصَّدیقُ اَقْرَبُ الْاَقارِبِ).(270)
امّا باید مراقب بود، و از دوستان ناشایست پرهیز کرد.
نتیجه این که سوّمین مکتب تربیتى انسان، محیط اجتماع است که یکى از مصادیق مهمّ آن دوستان انسان مى باشد.

راز انحراف فرزند نوح(علیه السلام)

از مباحث گذشته علّت انحراف فرزند نوح(علیه السلام) معلوم شد. از نظر محیط خانواده مشکلى نداشت. پدرش پیامبر اولواالعزم بود و بهترین تلاشها را براى تربیت خانوادگى او به کار گرفت و آن زمان، محیط مدرسه و دانشگاهى هم که وجود نداشت. بنابراین، محیط جامعه و دوستان باب او را به فساد کشاند.
آرى، چون «کنعان» پسر نوح پیامبر، با دوستان و رفقاى بد و فاسد همنشین شد، خاندان نبوّتش گم کرد و خود نیز همرنگ آنها شد.