فهرست کتاب


زندگی پرماجرای نوح علیه السلام(آموزه ها و عبرت ها)

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی

باز هم گفتگویى درباره عدالت صحابه!

به مناسبت بحث هاى گذشته شایسته است سخنى منطقى و معقول با برادران اهل سنّت داشته باشیم و در این بحث، ملاک را قرآن مجید قرار دهیم.
این برادران محترم معتقدند که تمام اصحاب پیامبر عادل بوده، و نمى توان به آنها توهین کرد. هر کس پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) را درک کرده، و از آن حضرت حدیثى نقل نموده باشد، جزء صحابه آن حضرت محسوب مى شود و عادل است و نازکتر از گل نمى توان به او گفت.
آنها معتقدند معاویه بن ابوسفیان هم از اصحاب پیامبر است و عادل بوده و نباید به او توهین کرد! آیا این مطلب صحیح است؟ آیا این عقیده با آنچه که از داستان پسر نوح خواندیم مطابقت مى کند؟ آیا براستى کسانى که پیوند معنوى و روحانى خود را با پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) بریدند، عادلند و باید به آنها احترام گذاشت؟ آیا همه صحابه پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله وسلم) عادل بوده اند؟
در پاسخ این سوالات باید گفت: انصاف این است که صحابه بر سه دسته اند:
1. کسانى که در زمان پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) افراد شایسته و خوبى بوده، و پس از رحلت آن حضرت نیز پیوند معنوى و روحانى خویش را با آن حضرت حفظ نموده، و در خطّ پیامبر و مسیر رضاى الهى گام برداشتند. این گروه بى شک عادلند.
2. کسانى که نه در زمان پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) با آن حضرت همراه بوده، و نه پس از آن حضرت در مسیر او گام برداشتند; مانند منافقان و انسانهاى دو چهره، که در سوره منافقین و توبه و اوایل سوره بقره و برخى دیگر از سوره ها به شدّت مورد مذّمت قرار گرفته و خطر آن ها به مسلمانان گوشزد شده است. اینها هم با پیامبر نماز مى خواندند، و در مجالس آن حضرت شرکت مى نمودند، و گاه از آن حضرت روایت نقل مى کردند، و جزء صحابه آن حضرت محسوب مى شدند. آیا برادران اهل سنّت این گروه را هم عادل
﴿صفحه 192 ﴾
مى دانند و معتقدند که باید مورد احترام همگان باشند!؟ بى شک اینها نه عادلند و نه شایسته احترامند; بلکه در حقیقت همچون پسر نوح از دایره ایمان خارج شده و پیوندهاى معنوى و روحانى را بریده و جزء مسلمانان محسوب نمى شوند.
3. کسانى که در زمان پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) در مسیر آن حضرت بوده، امّا بعد از رحلت آن حضرت منحرف شده، و پیوندهاى معنوى خود را با خدا و پیامبر قطع کردند. مانند تعدادى از صحابه که در کتب برادران اهل سنّت تصریح شده که آنان مرتکب شرب خمر شده و حدّ شرعى بر آنها جارى شد.(228)آیا براستى اینها عادلند؟
یکى از صحابه پیامبر سمرة بن جندب بود. او در باغ یکى از انصار درخت نخلى داشت، که راه عبور به سمت باغ از داخل خانه آن انصارى مى گذشت. سمره هر زمان قصد سرکشى از درختش را داشت بدون اطّلاع قبلى و گفتن «یا الله» وارد خانه انصارى گشته و داخل باغ مى شد، و با این کارش براى خانواده انصارى ایجاد مزاحمت مى کرد.
مرد انصارى به سمره گفت: شما حق دارید از درخت خود سرکشى کنید، ولى موقع ورود به خانه ما، اطّلاع دهید تا خانواده خود را بپوشد. سمره گفت: من حقّ عبور دارم و هر زمان بخواهم وارد مى شوم و اطّلاع هم نمى دهم. مرد انصارى از او به پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) شکایت کرد. پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) سمره را خواست و شکایت مرد انصارى را به وى گوشزد کرد و از او خواست بدون اطلاع قبلى وارد خانه آنها نشود. امّا آن مرد لجباز سفارش پیامبر را هم نپذیرفت و بر همان عقیده اش پافشارى کرد.
پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود: این درختت را به من واگذار کن، تا درجاى دیگر نخل بهترى به تو بدهم. این پیشنهاد را هم نپذیرفت. پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود: به جاى آن نخل، ده نخل به تو مى دهم. باز هم قبول نکرد. پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) هنگامى که دید او همچنان به لجاجت و خیره سرى اش ادامه مى دهد و قصد ضرر زدن به مرد انصارى را دارد، خطاب به مرد
﴿صفحه 193 ﴾
انصارى فرمود: درخت نخلش را از ریشه بکن و بیرون بینداز; چون هیچ کس حق ندارد به دیگرى ضرر برساند.(229)
این شخص جزء صحابه پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) بود و در زمان آن حضرت مرتکب چنین کار حرام و گناه بزرگى شد. آیا او عادل است و واجب الاحترام؟!
پس از رحلت حضرت که پرونده به مراتب سیاهترى دارد. هنگامى که زیاد بن ابیه حکومت عراق را به دست گرفت سمرة بن جندب را والى بصره کرد. این مرد جنایتکار شروع به مبارزه با مخالفان کرد و در این راه 8000 نفر از آنان را کشت.(230) هنگامى که از او پرسیدند: با کشتن این همه انسان احساس ناراحتى نکردى؟ گفت: اگر 8000 نفر دیگر هم بکشم ناراحت نخواهم شد.(231) آیا برادران اهل سنّت چنین انسان جنایتکار سفّاک خونریزى را عادل مى دانند؟!
سمره در زمان معاویه مأمور جعل حدیث بر علیه امیر مؤمنان على(علیه السلام) و به نفع قاتل آن حضرت، ابن ملجم مرادى شد. آن دو، نسبت به قیمت این کار زشت با هم چانه زدند و در نهایت بر 400000 درهم توافق کردند. سمرة بن جندب اعلان کرد دو آیه زیر درباره حضرت على(علیه السلام) نازل شده است:
«وَ مِنَ النَّاسِ مَن یُعْجِبُکَ قَوْلُهُ فىِ الْحَیَوةِ الدُّنْیَا وَ یُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى مَا فىِ قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ* وَ إِذَا تَوَلّى سَعَى فىِ الْأَرْضِ لِیُفْسِدَ فِیهَا وَ یُهْلِکَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللَّهُ لَا یُحِبُّ الْفَسَادَ; و بعضى از مردم در زندگى دنیا مایه اعجاب تو مى شود; (در ظاهر، اظهار محبّت شدید مى کنند) و خدا را بر آنچه در دل دارند گواه مى گیرند، در حالى که آنان، سر سخت ترین دشمنان. (نشانه آنها، این است که) هنگامى که روى بر مى گردانند (و از نزد تو خارج مى شوند،) در راه فساد در زمین،
﴿صفحه 194 ﴾
کوشش مى کنند، و زراعتها و چهار پایان و انسانها را نابود مى سازند، (با این که مى دانند) خدا فساد را دوست نمى دارد».
در حالى که این دو آیه مطابق سخن مفسّران، درباره «اخنس بن شریق منافق» نازل شده است، که در عصر رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)دست به جنایاتى زده بود.(232)
وى همچنین اعلام کرد که آیه 207 سوره بقره، که مى فرماید:
«وَ مِنَ النَّاسِ مَن یَشْرِى نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ; بعضى از مردم (با ایمان و فداکار، همچون على(علیه السلام) در «لیلة المبیت» به هنگام خفتن درجایگاه پیغمبر(صلى الله علیه وآله وسلم) جان خود را به خاطر خشنودى خدا مى فروشند».
در وصف ابن ملجم نازل شده است، در حالى که این آیه در ماجراى لیلة المبیت درباره على(علیه السلام) نازل شده بود.(233)
آیا براستى برادران اهل سنّت چنین انسانى را با این پرونده سیاه عادل مى دانند؟!
برادران عزیز! بیایید براساس قرآن مجید قضاوت کنیم. کسانى که در عصر پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) و بعد از رحلت آن بزرگوار در مسیر حق بوده اند را تمجید نموده، و صحابه اى که در زمان پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) یا بعد از آن حضرت منحرف شده اند را طرد نماییم.
﴿صفحه 195 ﴾

فصل نهم: عوامل اصلی انحراف فرزند نوح علیه السلام

﴿صفحه 197 ﴾

علل انحراف

سؤال: مگر حضرت نوح(علیه السلام) فرزند خود را خوب تربیت نکرد که منحرف شد؟ حضرت نوح(علیه السلام) که در طول 950 سال رسالت موفّق شد حدود هشتاد نفر را هدایت کند(234) یعنى براى هدایت هر نفر بطور متوسّط 12 سال وقت گذاشت، چطور براى هدایت فرزندش وقت کافى نگذاشت؟ آیا نعوذ بالله نطفه این فرزند اشکال داشته است؟
جواب: هرگز اشکالى در نطفه فرزند نوح نبوده است و اساساً هیچ یک از همسران پیامبران، حتّى آنها که از نظر عقیده راه کفر و شرک را پیمودند و مشکل عقیدتى داشتند، آلودگى جنسى نداشتند(235)، و هر کس مطلبى در این مورد بگوید باطل و بى اساس و بدور از واقعیّت است. نتیجه این که بى شک فرزند نوح حلال زاده بوده و در مورد تربیت او هیچ کوتاهى از ناحیه حضرت نوح(علیه السلام) صورت نگرفته بوده است.
بنابراین، علل انحراف او چیز دیگرى بوده که براى پى بردن به آن لازم است به سراغ عوامل تربیتى برویم و در مورد آن بحث نماییم.
﴿صفحه 198 ﴾