فهرست کتاب


زندگی پرماجرای نوح علیه السلام(آموزه ها و عبرت ها)

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی

مراقب جوانان باشید

باید قدر این جوانان را دانست و خدماتشان را ارج نهاد و آنها را حمایت کرد. دشمن براى از بین بردن مقاومت جوانان و نیروى معجزه آساى آنان و درهم شکستن نقش آفرینى هایشان، دو برنامه خطرناک در دستورکار دارد، بلکه مشغول اجراى آن شده است:
الف) شبهه افکنى; دشمن به درستى پى برده که تمام این مقاومتها و تلاش ها و ایثارها و از خود گذشتگیها، ریشه در ایمان عمیق جوانان دارد; لذا، ایمان آنان را نشانه گرفته و شروع به تولید و نشر انواع و اقسام شبهات عقیدتى نموده، و در این راه از هر وسیله اى بهره گرفته و مى گیرد.
ب) ترویج مفاسد اخلاقى; دوّمین هدف دشمن، فاسد کردن اخلاق جوانان است. و لذا، فیلمهاى زشت و مستهجن، موّاد مخدّر، کتابها و مجّلات فاسد و مفسد، تولید و عرضه ى لباسهاى تحریک کننده و خلاف شئونات اسلامى و مانند آن را به طور وسیع
﴿صفحه 126 ﴾
و بعضاً با قیمت نازل در اختیار جوانان گذاشته، و از سوى دیگر تلاش مى کند تا بى بند و باریهاى اجتماعى را گسترش دهد. و براى رسیدن به اهداف خود، از ابزار قدیم و جدید نظیر ماهواره ها، سایتهاى اینترنتى، فرستنده هاى رادیویى، روزنامه ها و مجلات و کتابها، سى دى ها و حتّى موبایلها بهره مى گیرد. و این تلاش نامقدّس وسیع، مسئولیّت ما را سنگین مى کند. ما باید جوانان عزیز را در مقابل وسوسه هاى شیاطین درونى و بیرونى بیمه کنیم و در این مسیر هر چقدر جهت تقویت پایه هاى ایمان و تقوا و اخلاق آنها سرمایه گذارى شود، بجا و شایسته است. باید جوانها را هر چه بیشتر جذب مجالس مذهبى و دینى کرد، و در اردوهاى زیارتى و سفرهاى تفریحى برنامه ریزى شده، شبه هاى اعتقادى آنها را مستدل و منطقى پاسخ داد، تا نقشه دشمنى خنثى گردد.

نظام ارزشگذارى در جوامع انسانى

در هر جامعه اى چیزهایى ارزشمند، و امورى نیز ضدّ ارزش محسوب مى شود. و به تعبیر دیگر، در هر اجتماعى امورى نشانه شخصیّت، و مسایلى دیگر علامت بى شخصیّتى به شمار مى رود. شخصیّت و ارزش از دیدگاه دنیا پرستان و افرادى که تفکّر مادّى دارند چیزى، و از منظر خدا پرستان و موحّدان چیز دیگرى است.
معیار شخصیّت در جوامع مادّى، یا داشتن مقام هاى مادّى است، یا مال و ثروت فراوان از هر طریقى که به دست آید و به هر وسیله اى که حاصل شود.
و لذا، عالم بر جسته اى که فاقد مال و ثروت است و با جنبه هاى مادّى هماهنگ نیست، یا انسان وارسته ى با ایمانى که واجد همه فضایل انسانى است، امّا پست و مقامى ندارد، از نظر آنان ارزشمند نیستند; چون ارزش را در مال و مقام مى دانند.
اخیراً هم به تقلید از غربى ها برخى چیزها را اضافه کرده اند. مثلا فلان کس را که
﴿صفحه 127 ﴾
بازیگر بزرگ سینماست، یا فلان شخص که قهرمان رشته ورزشى است، هر چند پایبند به هیچ یک از اصول اخلاقى نباشد و در ایمان و اخلاق و دانش بسیار ضعیف باشد، انسان با شخصیّتى مى دانند. ما نمى گوییم ورزش بد است، بلکه آن را بسیار لازم مى دانیم، چون سلامتى بدون ورزش تأمین نمى شود. و لذا، ورزش از کودکى تا آخر عمر لازم است. علاوه بر این که مى تواند سرگرمى سالم و مفیدى هم باشد. امّا این که بخواهیم آن را ملاک ارزش و شخصیّت قرار دهیم و درنتیجه براى کسب یک مدال میلیاردها هزینه کنیم، با فرهنگ دینى ما سازگار نیست. در اسلام ورزش وجود دارد و حتّى مسابقه هم هست; مسابقه اسب سوارى و مسابقه تیراندازى.(130) امّا اینها مقدّمه است براى هدف مهمتر، که جهاد و مبارزه در راه خدا، یا دفاع از کیان مسلمانان و کشور اسلامى است. بنابراین، اسلام ورزش را به عنوان مقدّمه قبول دارد نه هدف. در اینجا توجّه به داستانى که پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) با جمعى از وزنه برداران داشتند شایسته است.
روزى حضرت از کوچه هاى مدینه عبور مى کرد. عدّه اى از جوانان را دید که سنگهاى متعدّدى در قطعات و اندازه هاى مختلف تهیّه کرده و مى خواهند مسابقه وزنه بردارى بدهند. وقتى چشمشان به پیامبراسلام(صلى الله علیه وآله وسلم) افتاد از آن حضرت خواستند داور مسابقه آنها باشد و در مورد آنها قضاوت کند. حضرت قبول کرد و مسابقه انجام شد. پیامبراکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) پس از پایان مسابقه فرمودند:
«آیا به شما بگویم پهلوانتر از این مرد کیست؟ رَجُلٌ سَبَّهُ رَجُلٌ فَحَلُمَ عَنْهُ فَغَلَبَ نَفْسَهُ، وَ غَلَبَ شَیْطانَهُ وَ شَیْطانَ صاحِبِه;(131) مردى که دیگرى او را دشنام دهد و او بردبارى ورزد و بر نفس خود غلبه کند و بر شیطان خود و شیطان او چیره شود». یعنى بلند کردن وزنه سنگین و قهرمان وزنه بردارى شدن معیار شخصیّت نیست، بلکه
﴿صفحه 128 ﴾
قهرمانى در مبارزه با هواى نفس، معیار ارزش گزارى و شخصیّت مى باشد.
به هرحال، نظام ارزش گزارى دنیاپرستان، داشتن مال و ثروت و پست و مقام است. امّا انبیاى الهى ارزش و کرامت انسانى را در امور دیگرى مى دانند.

معیارهاى ارزشى دین مداران

یکى از ملاکها و معیارهاى ارزش، در منطق دین مداران تقوى است. و لذا خداوند متعال در آیه شریفه 13 سوره حجرات مى فرماید:
«إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَکُمْ;(132) گرامى ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست».
دیگر ملاک ارزش از نظر مؤمنان و خدا باوران، علم و دانش است.
خداوند در این زمینه، در آیه شریفه 11 سوره مجادله مى فرماید:
«یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مِنکُمْ وَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْعِلْمَ دَرَجَات وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ;(133) خداوند کسانى از شما را که ایمان آورده اند و کسانى را که علم به آنان داده شده درجات عظیمى مى بخشد; و خداوند به آنچه انجام مى دهید آگاه است».
بنابراین، ملاک ارزش از نظر اسلام امورى همچون ایمان و تقوى و علم و دانش است.