فهرست کتاب


زندگی پرماجرای نوح علیه السلام(آموزه ها و عبرت ها)

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی

سیر آفاقى و انفسى

قرآن مجید براى اثبات ذات پاک خدا و رسیدن به توحید، راههاى متعدّدى بیان کرده، که مهمترین آنها سیر در آفاق و انفس است. خداوند متعال مى فرماید:
«سَنُرِیهِمْ ءَایَاتِنَا فىِ اْلاَفَاقِ وَ فىِ أَنفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ
﴿صفحه 97 ﴾
أَنَّهُ عَلَى کُلِّ شَىْء شَهِیدٌ;(98) بزودى نشانه هاى خود را در اطراف عالم و در درون جانشان به آنها نشان مى دهیم تا براى آنان آشکار گردد که او حق است; آیا کافى نیست که پروردگارت بر همه چیز شاهد و گواه است؟!»
نشانه هاى خداوند در جهان آفرینش (آیات آفاقى) روزبه روز بیشتر مى شود. و هرچه علم و دانش پیشرفت مى کند نشانه هاى خداوند آشکارتر مى گردد. آیات انفس نیز چنین است. چرا که درباره وجود انسان هزاران کتاب نوشته شده است. کتابهایى در مورد ساختمان چشم، کتابهایى پیرامون ساختمان قلب، کتابهایى در مورد ساختمان اعصاب و کتابهاى فراوانى در مورد دیگر اعضاى بدن انسان، که این کتابها همگى به نظرما کتابهاى توحیدند.

اسرارى در مورد مغز انسان

دانشمندان باید سالها در دنیا زحمت بکشند تا بعضى از رموز مغز را کشف کنند و براى این کار نیاز به علم و دانش عمیق و فعالیّت گسترده اى دارند. آیا آفریننده مغز، علم و دانش و شعور نداشته است؟
آیا مى توان باور کرد که سازنده مغز، با آن همه دقّت و ظرافت و پیچیدگى اش، طبیعت بى شعور بوده است؟ آیا هیچ عقلى این مطلب را مى پذیرد؟ اگر بناى بسیار با شکوهى را مشاهده کنیم و به چندین مهندس ساختمان مأموریّت دهیم تا در مورد رموز آن مطالعه کنند و پس از ماهها مطالعه و تحقیق و مشورت گوشه اى از رموز آن را کشف کنند. آیا مى توان باور کرد که سازنده چنین بنایى فاقد علم و دانش است؟ آیا هیچ عقلى مى پذیرد که طبیعت بى شعور و فاقد علم، آن را ساخته باشد؟
گفتگو در مورد چگونگى ساختمان مغز و دیگر دستگاههاى مهم بدن را رها کرده، به سراغ مسایل به ظاهر ساده اى مى رویم که هر روز براى همه ما اتّفاق مى افتد و
﴿صفحه 98 ﴾
بسادگى از کنار آن مى گذریم، در حالى که بسیار عمیق و درس مهمّ خداشناسى است. هنگامى که حادثه اى رخ مى دهد مثلا زلزله اى اتّفاق مى افتد، یا آتش سوزى به وقوع مى پیوندد و انسان آن را درک مى کند در یک لحظه مغز تمام اعضاى بدن را خبر مى کند و فعالیّت قلب و دستگاه تنفّس و فشار خون و مانند آن چندین برابر مى شود و در حقیقت یک بسیج همگانى در میان تمام اعضاى بدن ایجاد مى شود. چقدر این دستگاهها باید دقیق و منظّم باشد که به محض رؤیت صحنه آتش سوزى، بلافاصله دستور بسیج عمومى از مغز به تمام اعضا صادر شود و همه اعضا در همان لحظه بسیج شوند. آیا این مسایل به ظاهر ساده امّا عمیق و پیچیده، خبر از قادر متعالى نمى دهد که آن را ساخته است؟ این مثالهایى که گفته شد همگى آیات انفس است که انسان را به خداوند نزدیک مى کند. به چند مثال دیگر توجه بفرمایید:

قلب و سازنده آن

امروزه علم آنقدر پیشرفت کرده که برخى از بیماران، عمل جرّاحى قلب را به صورت باز انجام مى دهند. پزشکِ جرّاح سینه بیمار را مى شکافد و قلب را بیرون مى آورد، رگ هاى گرفته شده را ترمیم و تعویض مى کند، سپس قلب را در جاى اوّل آن گذاشته و رگ ها را بخیه زده و سینه را مى دوزد و دوباره قلب فعالیّتش را آغاز مى کند. هنگامى که از پزشک مى پرسیم رگ هاى ترمیم شده قلب را از کجا آوردید؟ مى گوید: در پشت پاى انسان، از ساق تا ران، رگى وجود دارد که خداوند متعال آن را براى چنین مواقعى ذخیره کرده است. آن را خارج نموده و قطعه قطعه کرده و به جاى رگ هاى مسدود شده قلب استفاده کردم. مى پرسیم: برداشتن آن رگ لطمه اى به پا نمى زند؟ مى گوید: هیچ لطمه اى به پا نمى زند; چون رگ اضافه و ذخیره اى است که براى همین کار پیش بینى شده است.
مى پرسیم: آیا نمونه هاى دیگرى مانند رگ پا، که یک عضو یدکى است، وجود دارد؟
﴿صفحه 99 ﴾
مى گوید: بله معده انسانها به اندازه دو یا سه برابر نیاز آنها ساخته شده است و لذا اگر کسى مشکل معده پیدا کند و نصف یا دو سوم آن را بردارند با باقیمانده قادر بر ادامه زندگى خواهد بود. یا یکى از کلیه هاى انسان ذخیره است و انسان مى تواند تنها با یک کلیه نیز زندگى کند، همانگونه که بسیارى پس از اهداى یک کلیه مدّتهاست با یک کلیه زندگى مى کنند. آرى، اینها همه مصادیقى از آیات انفس است که مطالعه و دقّت در مورد آنها ما را به سوى خدا هدایت مى کند.
کبد انسان نهصد مادّه سمّى را خنثى مى کند! راستى این چه دستگاهى است که قادر بر خنثى کردن این مقدار مادّه سمّى است؟