فهرست کتاب


زندگی پرماجرای نوح علیه السلام(آموزه ها و عبرت ها)

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی

آثار تفکّر در خلقت آسمانها

حضرت نوح(علیه السلام)، پس از سیر در عالَم انفس، دست قومش را گرفته و آنها را به سیر در آفاق مى برد تا شاید جهان پهناور آفرینش و عجایب خیره کننده آن و قدرت نمایى خدا در صنعش، آنها را از خواب غفلت بیدار مى کند. توجّه فرمایید:
«اَلَمْ تَرَوْا کَیْفَ خَلَقَ اللهُ سَبْعَ سَماوات طِباقاً;(91) آیا نمى دانید چگونه خداوند هفت آسمان را بر فراز یکدیگر آفریده است».
سؤال: در آیات متعدّدى از قرآن مجید سخن از هفت آسمان به میان آمده است. منظور از این هفت آسمان چیست؟
جواب: به دو شکل مى توان از این سؤال پاسخ داد:
1. تمام آنچه از آسمانها و کواکب و کهکشان ها که تا کنون کشف شده، همگى آسمان اوّل است. آسمانهاى شش گانه دیگر از دسترس بشر خارج است و هنوز انسانها آن را کشف نکرده اند.
2. هفت در اینجا عدد تکثیر است. منظور خداوند در آیه مورد بحث این است که خداوند آسمانهاى فراوانى خلق کرده، نه دقیقاً هفت آسمان. همانگونه که در محاورات
﴿صفحه 95 ﴾
عرفى نیز معمول است: مثلا پدرى به فرزندش مى گوید: «مگر در این مورد صد بار به شما تذکّر ندادم؟» در حالى که واقعاً صدبار نگفته بوده، بلکه مکرّر و زیاد یادآورى کرده است. زیرا حقیقتاً آسمانها فراوان و زیاد است و خداوند با قدرت بى بدیل خویش تمام آنها را آفریده است.
یکى از آفریده هاى خداوند در آسمانها نور است، که سرعت سیر خیره کننده اى دارد، به گونه اى که در هر ثانیه 300 هزار کیلومتر حرکت مى کند. یعنى اگر بشر موفّق شود هواپیمایى بسازد که با سرعت نور حرکت کند در یک چشم بر هم زدن (یک ثانیه) هفت بار بر گِرد کره زمین مى چرخد! حال حساب کنید که در یک دقیقه و یک ساعت و یک شبانه روز چند دور مى زند.
اخیراً دانشمندان کهکشانى را کشف کرده اند که 13 میلیارد سال نورى از ما فاصله دارد! در آینده چه کهکشانهایى کشف خواهد شد؟
خلاصه این که حضرت نوح(علیه السلام) براى هدایت قومش، همراه آنها سیر انفسى و آفاقى داشت. ما هم براى زیادتر شدن معرفتمان و قوى تر کردن ایمانمان و بالابردن عیار یقینمان باید هم عالَم اصغر(ساختمان بدن خود) را مطالعه کنیم، و هم به مطالعه عالَم اکبر (جهان هستى از جمله آسمان و زمین) بپردازیم.

دو اصل مهم توحید و معاد

پیامبران خدا هنگامى که براى دعوت امّتها قیام مى کردند قبل از هر چیز اصرار داشتند آنها را با دو اصل توحید و معاد آشنا کنند. چون تمام اصلاحات در جامعه بشرى منوط به ایمان به این دو اصل است. انسان اگر توجّه داشته باشد که عالم هستى خدایى دارد که عالم الغیب و الشهادة است(92) و در همه جا حضور دارد(93) و ناظر بر همه
﴿صفحه 96 ﴾
چیز است(94) و به انسان از رگ گردنش نزدیکتر است(95)، مراقب اعمال و رفتار و کردارش خواهد بود و هر کارى از او سر نمى زد.
همچنین اگر ایمان داشته باشد که این عالم حساب و کتابى دارد(96) و معاد و قیامتى در کار است و براى کارهاى خوب ثواب و نسبت به کارهاى بد مجازات مى شود،(97) اصلاح مى شود و از زشتیها دست برمى دارد.
اگر خلافکاران و سارقان و تبهکاران جامعه مشاهده کنند که چندین پلیس در همه جا مراقب آنهاست و تمام حرکات و سکنات آنها را تحت نظر دارد، دست از پا خطا نمى کنند. همچنین اگر ببینند که پلیس متخلّفان را دستگیر کرده و آنها را تحویل دادگاه داده، و دستگاه قضا با جدّیت به اتّهام آنها رسیدگى نموده و تمام متخلفان را بدون استثناء مجازات مى کند، به خود جرئت تخلّف و سرقت و تبهکارى نمى دهند.
انبیاى الهى مى خواستند این دو اصل را زنده کنند تا مردم به سراغ زشتیها نروند. بنابراین، اگر کسى آلوده گناه شود و مرتکب کار زشتى گردد، یا دچار ضعف در اصل توحید شده، و یا در مسأله معاد مشکل دارد. چون کسى که در هر دو جهت قوى باشد و هر دو اصل را باور دارد بیراهه نمى رود.

سیر آفاقى و انفسى

قرآن مجید براى اثبات ذات پاک خدا و رسیدن به توحید، راههاى متعدّدى بیان کرده، که مهمترین آنها سیر در آفاق و انفس است. خداوند متعال مى فرماید:
«سَنُرِیهِمْ ءَایَاتِنَا فىِ اْلاَفَاقِ وَ فىِ أَنفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ
﴿صفحه 97 ﴾
أَنَّهُ عَلَى کُلِّ شَىْء شَهِیدٌ;(98) بزودى نشانه هاى خود را در اطراف عالم و در درون جانشان به آنها نشان مى دهیم تا براى آنان آشکار گردد که او حق است; آیا کافى نیست که پروردگارت بر همه چیز شاهد و گواه است؟!»
نشانه هاى خداوند در جهان آفرینش (آیات آفاقى) روزبه روز بیشتر مى شود. و هرچه علم و دانش پیشرفت مى کند نشانه هاى خداوند آشکارتر مى گردد. آیات انفس نیز چنین است. چرا که درباره وجود انسان هزاران کتاب نوشته شده است. کتابهایى در مورد ساختمان چشم، کتابهایى پیرامون ساختمان قلب، کتابهایى در مورد ساختمان اعصاب و کتابهاى فراوانى در مورد دیگر اعضاى بدن انسان، که این کتابها همگى به نظرما کتابهاى توحیدند.