فهرست کتاب


زندگی پرماجرای نوح علیه السلام(آموزه ها و عبرت ها)

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی

هدایت تشریعى

قسم دیگر هدایت، هدایت تشریعى است. یعنى هدایتهایى که به وسیله خدا و پیامبران و امامان و دانشمندان صورت مى گیرد.
هدایت تشریعى بر دو گونه است:
الف) هدایت تشریعى عام; در این نوع از هدایت، راه را به مکلّف نشان مى دهند. قرآن و روایات معصومان راه تقوا و پرهیزکارى و دیندارى را به همه انسانها نشان داده اند.
ب) هدایت تشریعى خاص; منظور از این نوع هدایت، رساندن طرف به سر منزل مقصود است. کسى که از شما آدرس جایى را مى پرسد به دو شکل مى توانید به او کمک کنید. نخست این که آدرس دقیق آنجا را نوشته و در اختیارش قرار دهید، تا با
﴿صفحه 34 ﴾
استفاده از آن، به مقصد برسد. دیگر این که به اتّفاق یکدیگر از خیابانها و کوچه ها عبور کنید و به مقصد برسید و دستش را در دست صاحب آن خانه بگذارید. اوّلى هدایت تشریعى عام و دوّمى هدایت تشریعى خاص است. اوّلى «ارایه طریق» و دوّمى «ایصال إلى المطلوب» نام دارد. آنچه در آیه شریفه 69 سوره عنکبوت آمده، هدایت تشریعى خاصّ است. توجّه بفرمایید:
«وَ الَّذِینَ جَاهَدُواْ فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمحْسِنِینَ;(12) و آنها که در راه ما (با خلوص نیّت) جهاد کنند، قطعاً به راههاى خود، هدایتشان خواهیم کرد; و به یقین خداوند با نیکوکاران است».
ماه مبارک رمضان فرصت خوبى است که همه ما از هدایت تشریعى خاص و ویژه براى رسیدن به مقصد استفاده کنیم. خداوند متعال نوح پیامبر(علیه السلام) را به هر سه طریق هدایت کرد. از نظر تکوینى استعداد کافى، اراده قوى و عزم راسخ و تصمیم قاطع در اختیارش نهاد.و از نظر تشریعى راه را به وى نشان داد. علاوه بر این، دستش را گرفت و به مقصد رساند.

3. خداوند به نوح سلام مى کند!

خداوند متعال در آیه شریفه 79 سوره صافات مى فرماید:
«سَلَامٌ عَلىَ نُوح فىِ الْعَالَمِینَ; سلام بر نوح در میان جهانیان باد!».
خداوند، طبق آنچه که در قرآن کریم آمده، به عدّه اى از پیامبران، از جمله حضرت نوح و ابراهیم(13) و موسى و هارون(14) و الیاسین(علیهم السلام)(15) سلام کرده است.
﴿صفحه 35 ﴾
و سلام خداوند امتیاز ویژه اى براى آن بزرگوارن است.

اهمیّت سلام:
سلام از نظر اسلام بسیار مهم است. براى پى بردن به اهمیّت فوق العاده آن به امور زیر توّجه فرمایید:
1. در تمام نمازهاى واجب و مستحب سه بار سلام مى دهیم:
الف) سلامى به پیامبر بزرگوار اسلام(صلى الله علیه وآله وسلم); اَلسَّلامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّبِىُّ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُه.
ب) سلامى به خودمان و بندگان صالح خدا; اَلسَّلامُ عَلَیْنا وَ عَلى عِبادِ اللهِ الصّالِحین.
ج) و سلامى به تمام نمازگزاران; اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُه.
آرى سلام آنقدر مهم است که تمام نمازها به این سه سلام ختم مى شود.
2. بهشتیان هنگامى که نزدیک دروازه بهشت مى شوند، فرشتگان به استقبالشان آمده و مى گویند:
«سَلَامٌ عَلَیْکمُ بِمَا صَبرَْتمُْ فَنِعْمَ عُقْبىَ الدَّارِ;(16) سلام بر شما به خاطر صبر و استقامتتان! چه نیکوست سرانجام سراى جاویدان!».
اوّلین جمله فرشتگان استقبال کننده سلام است، آن هم به خاطر صبر و استقامتى که بهشتیان در برابر وسوسه هاى شیطان و هواى نفس داشتند.
3. در تمام زیارت نامه ها بر پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) و امامان و شهدا و مدفونین در آن مکان سلام مى دهیم. مثلا زیارت عاشورا با سلام بر امام حسین(علیه السلام) شروع مى شود، سپس این سلام توسعه پیدا مى کند و تمام شهداى کربلا را مخاطب قرار مى دهد. آن هم نه
﴿صفحه 36 ﴾
یک سلام عادى و براى یک روز، بلکه سلامى مستمر و همیشگى و تا زمانى که روز و شبى وجود دارد!
4. سلام بقدرى مهم است که حتّى اگر به نمازگزار سلام کردند واجب است پاسخ دهد. البتّه جواب سلام نمازگزار باید مثل سلام باشد نه کمتر و نه بیشتر.
5. جالب این که بهشتیان وقتى به هم مى رسند سخنان لغو و بیهوده نمى گویند، بلکه ذکر آنها سلام است. خداوند متعال در این باره مى فرماید:
«لَا یَسْمَعُونَ فِیهَا لَغْوًا وَ لَا تَأْثِیًما إِلَّا قِیلًا سَلَامًا سَلَامًا;(17) در آنجا نه لغو و بیهوده اى مى شنوند و نه سخنان گناه آلود; تنها سخنانى که مى شنوند «سلام» است «سلام»».
این امور، و امور دیگر، که از ذکر آن صرفنظر شد، نشانه اهمیّت فوق العاده سلام است.

معناى سلام

سلام به معناى تقاضاى سلامتى از خداوند براى طرف مقابل است. آیا بعد از نعمت ایمان، نعمتى بالاتر از سلامتى وجود دارد؟ و اگر معناى سلام تقاضاى سلامتى روح و جسم هر دو باشد نعمت ایمان را هم شامل مى شود و بالاترین نعمت خواهد بود.
بنابراین، سلام معناى وسیع و عمیقى دارد. و لذا، سفارش زیادى شده که وقتى به هم مى رسید سلام کنید.(18)
برخى خیال مى کنند سلام کردن باعث حقارت و کوچکى انسان مى شود.
این، فکر اشتباهى است; زیرا هیچ کس از پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله وسلم) بزرگ تر و ارزشمندتر نیست و آن حضرت همواره به دیگران سلام مى کرد و در سلام کردن از دیگران سبقت
﴿صفحه 37 ﴾
مى گرفت; حتّى به بچّه ها سلام مى کرد. در روایتى از آن حضرت مى خوانیم:
«خَمْسٌ لا اَدَعُهُنَّ حَتَّى الْمَماتِ... وَ التَّسْلیمُ عَلَى الصِبّیْانِ لِتَکُونَ سُنَّةً مِنْ بَعْدى;(19) پنج کار راتا پایان عمر ترک نمى کنم... از جمله سلام کردن بر بچّه ها، تا پس از من سنّت شود».
بنابراین، سلام کردن نه تنها چیزى از شخصیّت انسان نمى کاهد، بلکه نشانه شخصیّت و ادب سلام کننده است.
ولى باید دقّت کنیم که درست سلام کنیم، چون برخى بر اثر نادانى غلط سلام مى دهند. مثلا مى گوید «سام علیک» که این تعبیر نه تنها تقاضاى سلامتى نیست، بلکه طلب مرگ براى مخاطب است!
به چند روایت در مورد سلام توّجه بفرمایید: