فهرست کتاب


زندگی پرماجرای نوح علیه السلام(آموزه ها و عبرت ها)

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی

چرا انبیاى اولواالعزم را به این نام نامیدند؟

سماعة بن مهران از تفسیر آیه 35 سوره احقاف از امام صادق(علیه السلام) سؤال کرد که: انبیاى اولواالعزم چه کسانى هستند؟
امام(علیه السلام) فرمود: آنها پنج نفرند; حضرت نوح و ابراهیم و موسى و عیسى و پیامبر اسلام(علیهم السلام).
پرسید: چرا به این بزرگواران صاحبان اراده و تصمیم قوى گفته مى شود؟
﴿صفحه 14 ﴾
امام فرمود: چون هنگامى که نوح پیامبر(علیه السلام) دینش را به مردم عرضه کردعدّه اى مشرک و بت پرست بودند که حاضر نبودند به آسانى ایمان آورده و کیش بت پرستى که در میان آباء و اجدادشان سابقه داشت را رها کنند و لذا در طول 950 سال تبلیغ مستمر و پیگیر حضرت نوح، تنها 80 نفر ایمان آوردند. ولى حضرت نوح(علیه السلام) عزم و اراده اى محکم و قوى داشت و خسته نمى شد و با قدرت وظیفه اش را انجام مى داد. هنگامى که حضرت نوح(علیه السلام) رفت و دوران حضرت ابراهیم(علیه السلام) آمد و آن حضرت آیین جدیدى را به مردم عرضه کرد، پیروان آیین قدیم به راحتى زیر بار آیین جدید نمى رفتند. باید پیامبر صاحب عزم و اراده اى قوى و آهنین همچون ابراهیم بت شکن باشد که در راه تبلیغ و هدایت مردم تا قلب دریاى آتش پیش برود و حاضر به قربانى کردن فرزند دلبندش شود.
پس از ابراهیم(علیه السلام)، دیگر پیامبران اولواالعزم نیز چنین وضعیّتى داشتند. و لذا، به این بزرگواران، انبیاى اولواالعزم مى گفتند.(4)

مراحل پنج گانه زندگانى انسان

هر انسانى در زندگى خود پنج مرحله را طى مى کند، و مرحله بعدى کاملتر از مرحله قبلى است و در مرحله آخر به کمال مى رسد:
1. مرحله تولّد: هنگامى که جنین مى خواهد متولّد شود و زمان کوچ کردن از عالم تنگ و تاریک رحم فرا مى رسد حاضر نیست به آسانى آنجا را ترک نماید و لذا شروع به گریه و زارى مى کند و داد و فریاد مى زند. غافل از این که از آن مکان کثیف، که جز خون چیز دیگرى وجود ندارد و بسیار تنگ و تاریک است، به دنیاى بسیار بزرگى که به هیچ وجه قابل مقایسه با آن نیست گام مى نهد.
﴿صفحه 15 ﴾
2. مرحله جدایى از شیر مادر: غذا و آب جنین در رحم مادر تنها خون است. امّا پس از تولّد از شیرگوارا و سرشار از ویتامین هاى مختلف استفاده مى کند. ولى مدّت استفاده از شیر مادر محدود است و پس از دو سال باید از غذاها و میوهها و خوراکى هایى که همه استفاده مى کنند استفاده کند، و لذا او را از شیر مادر مى گیرند. در این مرحله نیز به راحتى تسلیم نمى شود و روز و شب مى گرید و بهانه مى گیرد، تا بالاخره تسلیم مى گردد.
3. مرحله قبل از بلوغ: این مرحله که از سّن دو سالگى شروع شده و تا مرحله بلوغ ادامه دارد مرحله سوم محسوب مى شود که کامل تر از مرحله قبل است، ولى وابستگى و دلبستگى مخصوص به خود را دارد و ترک کردن آن نیز مشکلات خاصّ خود را خواهد داشت.
4. مرحله بلوغ: نوجوان قبل از رسیدن به سّن بلوغ مسئولیّتى ندارد و آزادى عملى بیشترى دارد. و لذا، وقتى که پا به سّن بلوغ مى گذارد باز به آسانى شرایط جدید را نمى پذیرد و حاضر نیست حال و هواى دوران کودکى قبل از بلوغ را رها کند. در حالى که مکلّف شدن و مخاطب آیات الهى قرار گرفتن، علامت رشد و شخصیّت و صلاحیّت انسان محسوب مى شود.
5. سن چهل سالگى: آخرین مرحله، که مرحله کمال است، رسیدن به سنّ چهل سالگى مى باشد. در این مرحله عقل انسان کامل تر مى شود و تجربیّات بیشترى در اختیار دارد و زندگیش را بهتر اداره خواهد کرد.
پیامبران الهى از آدم تا خاتم(علیهم السلام) در حقیقت این پنج مرحله را طى کرده اند و آخرین دین یعنى اسلام به مرحله کمال رسیده است.
به تعبیر دیگر، مى توان این پنج مرحله را به مراحل پنج گانه دوران کودکستان، ابتدایى، راهنمایى، دبیرستان و دانشگاه تشبیه کرد که وقتى به مرحله پنجم مى رسد در
﴿صفحه 16 ﴾
حقیقت به کمال دانش رسیده، و با مطالعه و تحقیق نیاز به مرحله دیگرى ندارد.
از اینجا پاسخ این سؤال: که چرا بعد از اسلام دین دیگرى نیامده؟ روشن مى شود. زیرا شریعت اسلام در حقیقت مرحله کمال تمام ادیان الهى است و بشر پس از رسیدن به آن، نیاز به دین دیگرى ندارد، و عمل به دستورات آن براى سعادت و نیکبختى او کافى است.

فلسفه گستردگى تاریخ انبیا در قرآن

سؤال: چرا حالات انبیاى اولواالعزم و شرح زندگانى آنها به طور مکرّر در سوره هاى مختلف قرآن مجید ذکر شده است؟ چرا قرآن اینقدر به تاریخ انسانهاى پیشین اهمیّت داده و حتّى شرح حال انبیاى غیر اولواالعزم، نظیر حضرت یوسف و شعیب و یونس و زکریّا و مانند آنها(علیهم السلام) را نیز بیان کرده است؟
جواب: بیان تاریخ انبیا، مطابق آنچه که از قرآن مجید استفاده مى شود، هفت فلسفه و فایده مهم دارد، که اجمالا به آن مى پردازیم: