فهرست کتاب


زن در تفسیر نمونه

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم : سعید داودی

4. روزه سکوت

ظاهر آیات مورد بحث نشان مى دهد که مریم به خاطر مصلحتى مأمور به سکوت بود و به فرمان خدا از سخن گفتن در این مدّت خاص خوددارى مى کرد، تا نوزادش عیسى لب به سخن بگشاید و از پاکى او دفاع کند که این از هر جهت مؤثّرتر و گیراتر بود.
امّا از تعبیر آیه چنین برمى آید که نذر سکوت براى آن قوم و جمعیّت کار شناخته شده اى بود، به همین دلیل این کار را بر او ایراد نگرفتند.
امّا این نوع روزه در شرع اسلام مشروع نیست.
از امام علىّ بن الحسین (علیهما السلام) نقل شده است که فرمود: «وَ صَومُ الصَّمتِ حَرامٌ؛ روزه سکوت حرام است»(407) و این به خاطر تفاوت شرایط در آن زمان با زمان ظهور اسلام است.
البتّه یکى از آداب صوم کامل در اسلام آن است که انسان هنگام روزه گرفتن، زبان خود را از آلودگى به گناه و مکروهات حفظ کند، و نیز چشم خود را از هرگونه آلودگى برگیرد، چنانکه در حدیثى از امام صادق (علیه السلام) مى خوانیم: «إنَّ الصَّومَ لَیسَ مِنَ الطَّعامِ وَالشَّرابِ وَحدَهُ، إنَّ مَریَمَ قالَت إنّی نَذَرتُ لِلرَّحمنِ صَوماً، أی صَمتاً، فَاحفَظوا ألسِنَتَکُم وَ غُضّوا أبصارَکُم وَ لا تَحاسَدوا وَ لا تَنازَعوا؛ روزه تنها از خوردنى و نوشیدنى نیست، مریم گفت: من براى خداوند رحمان روزه اى نذر کرده ام یعنى سکوت را؛ بنابراین (هنگامى که روزه هستید) زبان خود را حفظ کنید، دیدگان خود را از آنچه گناه است بربندید، نسبت به یکدیگر حسد نداشته باشید، و نزاع نکنید». (408)

5. یک غذاى نیروبخش

از اینکه در آیات بالا صریحاً آمده است خداوند غذاى مریم را هنگام تولّد نوزاد رطب قرار داد، مفسّران چنین استفاده کرده اند که یکى از بهترین غذاها براى زنان بعد از وضع حمل، رطب (خرماى تازه) است.
در احادیث اسلامى نیز صریحآ به این مطلب اشاره شده است.
امیر مؤمنان على (علیه السلام) از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل مى فرماید: «لِیَکُن أوَّلَ ما تَأکُلُهُ النُّفَساءُ الرُّطَبُ، فَإنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ قالَ لِمَریَمَ علیها السلام: وَ هُزّى إلَیکِ بِجِذعِ النَّخلَةِ تُساقِط عَلَیکِ رُطَبًا جَنِیًّا؛ باید اوّلین چیزى که زن پس از وضع حمل مى خورد رطب باشد، زیرا خداوند بزرگ به مریم (علیها السلام) فرمود: درخت خرما را تکان ده، تا رطب تازه بر تو فرو ریزد». (409)
از ذیل همین حدیث استفاده مى شود که خوردن این غذا نه تنها براى مادر مؤثّر است بلکه در شیر او نیز اثر خواهد گذاشت.
حتّى از پاره اى از روایات استفاده مى شود که بهترین غذا و دارو براى زن باردار رطب است (ما تَأکُلُ الحامِلُ مِن شَىءٍ وَ لا تَتَداوی بِهِ أفضَلَ مِنَالرُّطَبِ).(410)
ولى مسلّماً اعتدال در همه چیز و حتّى در این موضوع باید رعایت شود، چنانکه از بعضى از روایات که در همین مورد وارد شده استفاده مى شود.
همچنین استفاده مى شود که اگر رطب پیدا نشود، از خرماى معمولى مى توان استفاده کرد.
غذاشناسان مى گویند: قند فراوانى که در خرما وجود دارد از سالم ترین قندهاست که حتّى در بسیارى از موارد، مبتلایان به بیمارى قند نیز مى توانند از آن استفاده کنند.
همین دانشمندان مى گویند: در خرما سیزده مادّه حیاتى و پنج نوع ویتامین را کشف کرده اند که مجموع آنها خرما را به صورت یک منبع غذایى غنى درآورده است. (411)
و این را مى دانیم که زنان در چنین حالى نیاز شدیدى به غذاى نیروبخش و پرویتامین دارند.
با پیشرفت دانش پزشکى اهمّیّت دارویى خرما نیز به ثبوت رسیده است. در خرما کلسیم که عامل اصلى استحکام استخوان هاست، همچنین فسفر که از عناصر اصلى تشکیل دهنده مغز و مانع ضعف اعصاب و خستگى است، و نیز پتاسیم که فقدان آن را در بدن علّت حقیقى زخم معده مى دانند وجود دارد(412) (ر.ک: ج 13، ص 51-61).

ادامه داستان حضرت مریم

(فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَهَا تَحْمِلُهُ قَالُوا یَا مَرْیَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَیْئآ فَرِیّآ * یَا أُخْتَ هَارُونَ مَا کَانَ أَبُوکِ امْرَأَ سَوْءٍ وَمَا کَانَتْ أُمُّکِ بَغِیّآ * فَأَشَارَتْ إِلَیْهِ قَالُوا کَیْفَ نُکَلِّمُ مَنْ کَانَ فِى الْمَهْدِ صَبِیّآ * قَالَ إِنِّى عَبْدُ اللهِ آتَانِى الْکِتَابَ وَجَعَلَنِى نَبِیّآ * وَجَعَلَنِى مُبَارَکآ أَیْنَ مَا کُنتُ وَأَوْصَانِى بِالصَّلاَةِ وَالزَّکَاةِ مَا دُمْتُ حَیّآ * وَبَرّآ
بِوَالِدَتِى وَلَمْ یَجْعَلْنِى جَبَّارآ شَقِیّآ * وَالسَّلاَمُ عَلَىَّ یَوْمَ وُلِدْتُّ وَیَوْمَ أَمُوتُ وَیَوْمَ أُبْعَثُ حَیّآ)
(مریم) در حالى که او را در آغوش گرفته بود، وى را نزد قومش آورد؛ گفتند: «اى مریم! کار بسیار عجیب و بدى انجام دادى! * اى خواهر هارون! نه پدرت مرد بدى بود، و نه مادرت زن بدکاره اى!» * (مریم) به او اشاره کرد؛ گفتند: «چگونه با کودکى که در گاهواره است سخن بگوییم؟!» * (ناگهان عیسى زبان به سخن گشود و) گفت: «من بنده خدایم؛ او کتاب آسمانى به من داده؛ و مرا پیامبر قرار داده است. * و هرجا که باشم مرا وجودى پربرکت قرار داده؛ و تا زمانى که زنده ام، مرا به نماز و زکات توصیه کرده است. * و مرا نسبت به مادرم نیکوکار قرار داده؛ و جبّار و عصیانگر قرار نداده است. * و سلام (خدا) بر من، روزى که متولّد شدم، و روزى که مى میرم، و روزى که زنده برانگیخته خواهم شد!»
(سوره مریم، آیات 27-33)
تفسیر :