فهرست کتاب


زن در تفسیر نمونه

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم : سعید داودی

3. پاسخ به یک پرسش

برخى مى پرسند که اگر معجزه مخصوص انبیا و امامان است پس ظهور این گونه معجزات براى مریم چگونه بود؟
برخى از مفسّران براى حلّ این مشکل آن را جزءِ معجزات عیسى گرفته اند که مقدّمتاً تحقّق یافت و از آن تعبیر به «ارهاص» ـ یعنى معجزه مقدّماتى ـ مى کنند.
ولى هیچ نیازى به این گونه پاسخ ها نیست چرا که ظهور خارق عادات براى غیر پیامبران و امامان هیچ مانعى ندارد. این همان چیزى است که نامش را «کرامت» مى گذاریم.
معجزه آن است که توأم با «تحدّى» (دعوت به مبارزه) و توأم با ادّعاى نبوّت یا امامت بوده باشد.

4. روزه سکوت

ظاهر آیات مورد بحث نشان مى دهد که مریم به خاطر مصلحتى مأمور به سکوت بود و به فرمان خدا از سخن گفتن در این مدّت خاص خوددارى مى کرد، تا نوزادش عیسى لب به سخن بگشاید و از پاکى او دفاع کند که این از هر جهت مؤثّرتر و گیراتر بود.
امّا از تعبیر آیه چنین برمى آید که نذر سکوت براى آن قوم و جمعیّت کار شناخته شده اى بود، به همین دلیل این کار را بر او ایراد نگرفتند.
امّا این نوع روزه در شرع اسلام مشروع نیست.
از امام علىّ بن الحسین (علیهما السلام) نقل شده است که فرمود: «وَ صَومُ الصَّمتِ حَرامٌ؛ روزه سکوت حرام است»(407) و این به خاطر تفاوت شرایط در آن زمان با زمان ظهور اسلام است.
البتّه یکى از آداب صوم کامل در اسلام آن است که انسان هنگام روزه گرفتن، زبان خود را از آلودگى به گناه و مکروهات حفظ کند، و نیز چشم خود را از هرگونه آلودگى برگیرد، چنانکه در حدیثى از امام صادق (علیه السلام) مى خوانیم: «إنَّ الصَّومَ لَیسَ مِنَ الطَّعامِ وَالشَّرابِ وَحدَهُ، إنَّ مَریَمَ قالَت إنّی نَذَرتُ لِلرَّحمنِ صَوماً، أی صَمتاً، فَاحفَظوا ألسِنَتَکُم وَ غُضّوا أبصارَکُم وَ لا تَحاسَدوا وَ لا تَنازَعوا؛ روزه تنها از خوردنى و نوشیدنى نیست، مریم گفت: من براى خداوند رحمان روزه اى نذر کرده ام یعنى سکوت را؛ بنابراین (هنگامى که روزه هستید) زبان خود را حفظ کنید، دیدگان خود را از آنچه گناه است بربندید، نسبت به یکدیگر حسد نداشته باشید، و نزاع نکنید». (408)

5. یک غذاى نیروبخش

از اینکه در آیات بالا صریحاً آمده است خداوند غذاى مریم را هنگام تولّد نوزاد رطب قرار داد، مفسّران چنین استفاده کرده اند که یکى از بهترین غذاها براى زنان بعد از وضع حمل، رطب (خرماى تازه) است.
در احادیث اسلامى نیز صریحآ به این مطلب اشاره شده است.
امیر مؤمنان على (علیه السلام) از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نقل مى فرماید: «لِیَکُن أوَّلَ ما تَأکُلُهُ النُّفَساءُ الرُّطَبُ، فَإنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ قالَ لِمَریَمَ علیها السلام: وَ هُزّى إلَیکِ بِجِذعِ النَّخلَةِ تُساقِط عَلَیکِ رُطَبًا جَنِیًّا؛ باید اوّلین چیزى که زن پس از وضع حمل مى خورد رطب باشد، زیرا خداوند بزرگ به مریم (علیها السلام) فرمود: درخت خرما را تکان ده، تا رطب تازه بر تو فرو ریزد». (409)
از ذیل همین حدیث استفاده مى شود که خوردن این غذا نه تنها براى مادر مؤثّر است بلکه در شیر او نیز اثر خواهد گذاشت.
حتّى از پاره اى از روایات استفاده مى شود که بهترین غذا و دارو براى زن باردار رطب است (ما تَأکُلُ الحامِلُ مِن شَىءٍ وَ لا تَتَداوی بِهِ أفضَلَ مِنَالرُّطَبِ).(410)
ولى مسلّماً اعتدال در همه چیز و حتّى در این موضوع باید رعایت شود، چنانکه از بعضى از روایات که در همین مورد وارد شده استفاده مى شود.
همچنین استفاده مى شود که اگر رطب پیدا نشود، از خرماى معمولى مى توان استفاده کرد.
غذاشناسان مى گویند: قند فراوانى که در خرما وجود دارد از سالم ترین قندهاست که حتّى در بسیارى از موارد، مبتلایان به بیمارى قند نیز مى توانند از آن استفاده کنند.
همین دانشمندان مى گویند: در خرما سیزده مادّه حیاتى و پنج نوع ویتامین را کشف کرده اند که مجموع آنها خرما را به صورت یک منبع غذایى غنى درآورده است. (411)
و این را مى دانیم که زنان در چنین حالى نیاز شدیدى به غذاى نیروبخش و پرویتامین دارند.
با پیشرفت دانش پزشکى اهمّیّت دارویى خرما نیز به ثبوت رسیده است. در خرما کلسیم که عامل اصلى استحکام استخوان هاست، همچنین فسفر که از عناصر اصلى تشکیل دهنده مغز و مانع ضعف اعصاب و خستگى است، و نیز پتاسیم که فقدان آن را در بدن علّت حقیقى زخم معده مى دانند وجود دارد(412) (ر.ک: ج 13، ص 51-61).