فهرست کتاب


زن در تفسیر نمونه

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم : سعید داودی

4. منظور از «نسائهنّ» چیست؟

چنانکه در تفسیر آیه خواندیم نهمین گروهى که مستثنى شده اند و زن حق دارد زینت باطن خود را در برابر آنها آشکار کند زنان هستند، منتهى با توجّه به تعبیر «نسائهم» (زنان خودشان) چنین استفاده مى شود که زنان مسلمان تنها مى توانند در برابر زنان مسلمان حجاب را برگیرند، ولى در برابر زنان غیر مسلمان باید با حجاب اسلامى باشند و فلسفه این موضوع چنانکه در روایات آمده این است که ممکن است آنها بروند و آنچه را دیده اند براى همسرانشان وصف کنند و این، براى زنان مسلمان صحیح نیست.
در روایتى که در کتاب من لا یحضره الفقیه آمده امام صادق (علیه السلام) چنین مى فرماید : «لا یَنبَغی لِلمَرأةِ أن تَنکَشِفَ بَینَ یَدَىِ الیَهودِیَّةِ وَالنَّصرانِیَّةِ، فَاِنَّهُنَّ یَصِفنَ ذلِکَ لاِزواجِهِنَّ؛ سزاوار نیست زن مسلمان در برابر زن یهودى یا نصرانى برهنه شود، چرا که آنها آنچه را دیده اند براى شوهرانشان وصف مى کنند». (298)

5. تفسیر جمله «أو ما مَلَکَت أیمانُهُنَّ»

ظاهر این جمله مفهوم وسیعى دارد و نشان مى دهد که زن مى تواند بدون حجاب

در برابر برده خود ظاهر شود، ولى در بعضى از روایات اسلامى تصریح شده است منظور ظاهر شدن در برابر کنیزان است هر چند غیر مسلمان باشند، و غلامان را شامل نمى شود. در حدیثى از امام امیرمؤمنان على (علیه السلام) مى خوانیم که فرمود: «لا یَنظُرُ العَبدُ اِلى شَعرِ مَولاتِهِ؛ غلام نباید به موى زنى که مولاى اوست نگاه کند». (299)
ولى از بعضى روایات دیگر تعمیم استفاده مى شود، امّامسلّماً خلاف احتیاط است.

6. تفسیر «اُولِى الإربَةِ مِنَالرِّجالِ»

«اربة» در اصل از مادّه «ارب» (بر وزن عرب) ـ چنانکه راغب در مفردات مى گویدـ به معنى شدّت احتیاج است که انسان براى برطرف ساختن آن چاره جویى مى کند. گاهى نیز به معنى حاجت به طور مطلق استعمال مى شود.
و منظور از «اُولِى الإربَةِ مِنَالرِّجالِ» در اینجا کسانى اند که میل جنسى دارند و نیاز به همسر. بنابراین، «غیر اولى الاربة» کسانى را شامل مى شود که این تمایل در آنها نیست.
در اینکه منظور از این عنوان چه کسانى است در میان مفسّران گفت وگوست :
بعضى آن را به معنى پیرمردانى دانسته اند که شهوت جنسى در آنها خاموش شده است، مانند «القواعد من النّساء» (زنانى که از سر حدّ ازدواج بیرون رفته اند و از این نظر بازنشسته شده اند).
بعضى دیگر آن را به مردان «خَصِىّ» (خواجه).
و بعضى دیگر به «خنثى» که آلت رجولیت مطلقاً ندارد، تفسیر کرده اند.
امّا آنچه بیش از همه مى تواند قابل قبول باشد و در چند حدیث معتبر از امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) نقل شده این است که منظور از این تعبیر، مردان ابلهى است که به هیچ وجه احساس جنسى ندارند و معمولاً از آنها در کارهاى ساده و خدمتکارى استفاده مى کنند. تعبیر به «التابعین» نیز همین معنى را تقویت مى کند. (300)
امّا از آنجا که این وصف یعنى عدم احساس میل جنسى درباره گروهى از پیران
صادق است بعید نیست مفهوم آیه توسعه داشته و این دسته از پیرمردان نیز در معنى آیه داخل باشند.
در حدیثى از امام کاظم (علیه السلام) نیز روى این گروه از پیرمردان تکیه شده است.
به هر حال مفهوم آیه این نیست که این دسته از مردان مانند محارم اند، قدر مسلّم این است که پوشیدن سر یا کمى از دست و مانند آن در برابر این گروه واجب نیست.