فهرست کتاب


زن در تفسیر نمونه

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم : سعید داودی

كبوتر با كبوتر...

(اَلْخَبِیثَاتُ لِلْخَبِیثِینَ وَالْخَبِیثُونَ لِلْخَبِیثَاتِ وَالطَّیِّبَاتُ لِلطَّیِّبِینَ وَالطَّیِّبُونَ لِلطَّیِّبَاتِ أُوْلَئِکَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا یَقُولُونَ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ کَرِیمٌ)
زنان ناپاک از آنِ مردان ناپاکند، و مردان ناپاک از آنِ زنان ناپاک؛ و زنان پاک از آن مردان پاکند، و مردان پاک از آن زنان پاک! اینان از آنچه که (ناپاکان) به آنان نسبت مى دهند مبرّا هستند؛ و براى آنان آمرزش (الهى) و روزى پرارزشى است. (سوره نور، آیه 26)
تفسیر :

نوریان مر نوریان را طالبند...

آیه فوق در حقیقت تعقیب و تأکیدى بر آیات افک و آیات قبل از آن است و بیان یک سنّت طبیعى در جهان آفرینش، که تشریع نیز با آن هماهنگ است.
مى فرماید: «زنان خبیث و ناپاک از آن مردان خبیث و ناپاکند، چنانکه مردان ناپاک، تعلّق به زنان ناپاک دارند» (الْخَبِیثَاتُ لِلْخَبِیثِینَ وَالْخَبِیثُونَ لِلْخَبِیثَاتِ).
و در نقطه مقابل نیز «زنان پاک به مردان پاک تعلّق دارند، و مردان پاک از آن زنان پاکند» (وَالطَّیِّبَاتُ لِلطَّیِّبِینَ وَالطَّیِّبُونَ لِلطَّیِّبَاتِ).
و در پایان آیه به گروه اخیر یعنى مردان و زنان پاکدامن اشاره کرده مى گوید :
«آنها از نسبت هاى نادرستى که به آنان داده مى شود مبرّا هستند» (أُولَـئِکَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا یَقُولُونَ).
و به همین دلیل «آمرزش و مغفرت الهى و همچنین روزى پرارزش در انتظار آنهاست» (لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ کَرِیمٌ).
نکته ها :

1. «خبیثات» و «خبیثون» کیانند؟

در اینکه منظور از «خبیثات» و «خبیثین» و همچنین «طیّبات» و «طیّبین» در آیه مورد بحث کیست، مفسّران بیانات مختلفى دارند :
1. گاه گفته شده است منظور سخنان ناپاک، تهمت، افترا و دروغ است که تعلّق به
افراد آلوده دارد، و به عکس سخنان پاک از آن مردان پاک و باتقواست، و «از کوزه همان برون تراود که در اوست».
2. گاه گفته مى شود: «خبیثات» به معنى سیّئات و مطلق اعمال بد و کارهاى ناپسند است که برنامه مردان ناپاک است و به عکس «حسنات» تعلّق به پاکان دارد.
3. «خبیثات» و«خبیثون» اشاره به زنان و مردان آلوده دامان است، به عکس «طیّبات» و «طیّبون» که به زنان و مردان پاکدامن اشاره مى کند و ظاهراً منظور از آیه همین است، زیرا قرائنى در دست است که معنى اخیر را تأیید مى کند :
الف) این آیات به دنبال آیات افک و همچنین آیه (الزَّانِى لاَ یَنْکِحُ إلاَّ زَانِیَةً أَوْ مُشْرِکَةً وَالزَّانِیَةُ لاَ یَنْکِحُهَا إِلاَّ زَانٍ أَوْ مُشْرِکٌ وَ حُرِّمَ ذلِکَ عَلَى الْمُوْمِنِینَ) آمده و این تفسیر هماهنگ با مفهوم آن آیات است.
ب) جمله (أُولَـئِکَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا یَقُولُونَ) «آنها (زنان و مردان پاکدامن) از نسبت هاى ناروایى که به آنان داده مى شود، منزّه و پاکند» قرینه دیگرى بر این تفسیر است.
ج) اصولاً قرینه مقابله، خود نشانه این است که منظور از «خبیثات» جمع مؤنّث حقیقى است، و اشاره به زنان ناپاک است در مقابل «خبیثون» که جمع مذکّر حقیقى است.
د) از همه اینها گذشته، در حدیثى از امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که «این آیه همانند آیه (الزَّانِى لاَ یَنْکِحُ إِلاَّ زَانِیَةً أَوْ مُشْرِکَةً) است، زیرا گروهى بودند که تصمیم گرفتند با زنان آلوده ازدواج کنند، خداوند آنها را از این کار نهى کرد و این عمل را ناپسند شمرد». (154)
هـ) در روایات «کتاب نکاح» نیز مى خوانیم: یاران امامان گاه سؤال از ازدواج با زنان «خبیثة» مى کردند که با جواب منفى روبه رو مى شدند. این خود نشان مى دهد «خبیثة» اشاره به زنان ناپاک است نه «سخنان» و نه «اعمال» ناپاک. (155)
سؤال دیگر اینکه آیا منظور از خبیث بودن این دسته از مردان و زنان یا «طیّب» بودن آنها همان جنبه هاى عفّت و ناموسى است؟ یا هر ناپاکى فکرى و عملى و زبانى را شامل مى شود؟
اگر سیاق آیات و روایاتى را که در تفسیر آن آمده در نظر بگیریم محدود بودن مفهوم آیه به معنى اوّل صحیح تر به نظر مى رسد، در حالى که از بعضى از روایات استفاده مى شود خبیث و طیّب در اینجا معنى وسیعى دارد و مفهوم آن منحصر به آلودگى و پاکى جنسى نیست.
روى این جهت بعید به نظر نمى رسد مفهوم نخستین آیه همان معنى خاص باشد، ولى از نظر ملاک، فلسفه و علّت، قابل تعمیم و گسترش است.
و به تعبیر دیگر، آیه فوق در واقع بیان گرایش سنخیت است هر چند با توجّه به موضوع بحث، سنخیت در پاکى و آلودگى جنسى را مى گوید ـ دقّت کنید.