فهرست کتاب


زن در تفسیر نمونه

آیت الله مکارم شیرازی تهیه و تنظیم : سعید داودی

3. آیا تعدّد ازواج ممکن است؟

در اینجا برخى سؤال مى کنند ممکن است شرایط و کیفیّاتى که در بالا گفته شد، براى زن یا زنانى نیز پیش آید، آیا در این صورت مى توان اجازه داد که دو شوهر یا بیشتر براى خود انتخاب کنند؟
جواب این سؤال چندان مشکل نیست.
اوّلاً ـ برخلاف آنچه در میان عوام معروف است ـ میل جنسى در مردان به مراتب بیش از زنان است و از جمله ناراحتى هایى که در کتاب هاى علمى مربوط به مسائل جنسى درباره غالب زنان ذکر مى کنند «سرد مزاجى» است، در حالى که در مردان موضوع بر عکس است و حتّى در میان جانداران دیگر نیز همواره دیده مى شود که تظاهرات جنسى معمولاً از جنس نر آغاز مى شود.
ثانیآ تعدّد همسر در مورد مردان هیچ گونه مشکل اجتماعى و حقوقى ایجاد نمى کند، در حالى که درباره زنان اگر فرضآ دو همسر انتخاب کنند، مشکلات فراوانى به وجود خواهد آمد که ساده ترین آنها مسأله مجهول بودن نسب فرزند است که معلوم نیست مربوط به کدام یک از دو همسر مى باشد، و مسلّمآ چنین فرزندى مورد حمایت هیچ یک از مردان قرار نخواهد گرفت.
حتّى برخى از دانشمندان معتقدند فرزندى که پدر او مجهول باشد، کمتر مورد علاقه مادر قرار خواهد گرفت، و به این ترتیب چنین فرزندانى از نظر عاطفى در محرومیّت مطلق قرار مى گیرند، و از نظر حقوقى نیز وضعشان کاملاً مبهم است.
ناگفته پیداست که توسّل به وسایل پیشگیرى از انعقاد نطفه با قرص یا مانند آن هیچ گاه اطمینان بخش نیست و نمى تواند دلیل قاطعى بر نیاوردن فرزند بوده باشد، زیرا بسیارند زنانى که از این وسایل استفاده کرده و یا در طرز استفاده گرفتار اشتباه شده و فرزند پیدا کرده اند. بنابراین هیچ زنى نمى تواند به اعتماد آن، تن به تعدّد همسر بدهد.
روى این جهات، تعدّد همسر براى زنان نمى تواند منطقى بوده باشد، در حالى که در مورد مردان با توجّه به شرایط آن، هم منطقى است و هم عملى است.
از همه اینها گذشته، سخن از نظام اسلامى و دستورهاى حضرت حق است، هنگامى که خداوند نظام خاصّى را با رسولش براى انسان ها ارائه داده، اصول و فروع این نظام با یکدیگر هماهنگى خاصّ خود را دارند، و هرگز نمى توان بخشى از آن را جدا نموده، دستور دیگرى جاى آن گذاشت.
روشن است نظام و سیستمى که اجزاى آن با سیستم دیگرى پیوند زده شود، چرخش و رشد لازم را نخواهد داشت. بنابراین یا مى بایست مجموعه نظام الهى را مطالعه کرد، آن گاه درباره نقص یا عدم کاستى اش سخن گفت، و یا ایراد روى یکى از بخش ها، سخن درستى نخواهد بود (ر.ک: ج 3، ص 322 ـ 334).

مهریه هدیه‌اى از روى محبّت

(وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَکُمْ عَنْ شَیْءٍ مِّنْهُ نَفْسآ فَکُلُوهُ هَنِیئآ مَّرِیئآ)
و مهر زنان را (به طور کامل) به عنوان یک عطیّه (یا هدیه،) به آنان بپردازید؛ (ولى) اگر آنها چیزى از آن را با رضایت خاطر به شما ببخشند، حلال و گوارا مصرف کنید.
(سوره نساء، آیه4)
تفسیر :

مهر زنان را به طور کامل بپردازید

به دنبال بحثى که در آیه گذشته درباره انتخاب همسر بود، در این آیه به یکى از حقوق مسلّم زنان اشاره کرده و تأکید مى کند که: «مهر زنان را (به طور کامل) همانند یک عطیّه به آنان بپردازید» (وَ آتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً).
«صَدُقاتِهِنَّ» جمع «صِداق» به معنى مهر است.«نِحلَة» در لغت به معنى بخشش و عطیّه آمده است. راغب در مفردات مى گوید: به عقیده من این کلمه از ریشه «نَحل» به معناى زنبور عسل آمده است، زیرا بخشش و عطیّه شباهتى به کار زنبوران عسل در دادن عسل دارد.
بنابراین تفسیر آیه چنین خواهد شد: مهر را که یک عطیّه است و خدا به سبب اینکه زن حقوق بیشترى در اجتماع داشته باشد و ضعف نسبىِ جسمىِ او از این راه جبران گردد به او عطا کرده است، به طور کامل بپردازید.
آن گاه در ذیل آیه براى احترام گذاشتن به احساسات طرفین و محکم شدن پیوندهاى قلبى و جلب عواطف مى فرماید: «اگر آنان با رضایت خاطر خواستند مقدارى از مهر خود را ببخشند، حلال و گوارا مصرف کنید» (فَإِنْ طِبْنَ لَکُمْ عَنْ شَىْءٍ مِنْهُ نَفْسًا فَکُلُوهُ هَنِیئًا مَرِیئًا).
تا در محیط زندگى زناشویى تنها قانون و مقرّرات خشک حکومت نکند، بلکه به موازات آن عاطفه و محبّت نیز حکمفرما باشد.

نکته :