فهرست کتاب


راه رشد(تحلیلی بر روشهای تربیت نفس و اهداف آن در فرهنگ وحی)

اکبر دهقان

دستور جامع درباره جهاد

قرآن در آیات 45، 46 و47 سوره انفال شش دستور در زمینه جهاد مى دهد:
1. اى اهل ایمان هنگامى كه با گروهى از دشمنان مواجه شدید ثابت قدم باشید « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا لَقِیتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا »
2. خداوند را فراوان یاد كنید تا پیروز شوید: « وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِیرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ »
3. امر خدا و پیامبر را اطاعت كنید: « أَطِیعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ »
4. نزاع و (كشمكش) نكنید تا مبادا سست شوید و قدرت و هیبت شما از بین برود: « وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُكُمْ »
5. صبر واستقامت كنید كه خدا با صابران است: « اصْبِرُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ »
6. مانند كسانى كه از سرزمین خود از روى غرور و هواپرستى و خودنمایى خارج شدند نباشید: « وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِینَ خَرَجُوا مِن دِیَارِهِم بَطَرًا وَرِئَاءَ النَّاسِ »
مجموع این امور شش گانه دستور جنگىِ جامعى است كه هیچ دستور مهم جنگى از آن بیرون نیست و اگر انسان در جزئیات وقایع تاریخى جنگ هاى اسلامى كه در زمان رسول خداصلى الله علیه وآله وسلم اتفاق افتاد از قبیل جنگ بدر و احد و خندق و حنین و غیر آن دقّت كامل به عمل آورد این معناى برایش روشن مى گردد كه سرّ غلبه و پیروزى مسلمین در آن جا كه غالب شدند رعایت موادّ این دستورات بوده و رمز شكست آنان هر كجا كه شكست خوردند رعایت نكردن و سهل انگارى در عمل به آن ها بوده است.(327)

جهاد در احادیث

1. محبوب ترین عمل: قال رسول اللَّه صلى الله علیه وآله وسلم: «انّ احبّ الاعمال الى اللَّه الصلوة و البرّ و الجهاد»(328) محبوب ترین اعمال، در نزد خداوند نماز، نیكوكارى و جهاد در راه خداست.
2. اصلاح دین ودنیا: قال على علیه السلام: «ان اللَّه فرض الجهاد و عظّمه والله ما صلحت دنیا و لادین الاّ به»(329) خداوند جهاد را بر انسان واجب كرد ورتبه آن را بالا برد؛ به خدا سوگند دین و دنیاى انسان جز در سایه جهاد به صلاح نخواهد رسید.
3. سر بلندى اسلام: قال على علیه السلام: «فرض اللَّه الایمان تطهیراً من الشرك و الصلاة تنزیهاً عن الكبر... و الجهاد عزّاً للاسلام»(330) خداوند ایمان را جهت طهارت دل شما از شرك منظور نمود و نماز را جهت پاكى قلب از كبر مقرّر داشت و جهاد را به عنوان مقام و سربلندى اسلام واجب كرد.
4. برترین عمل: قال رسول اللَّه صلى الله علیه وآله وسلم: «افضل الاعمال الصلوة لوقتها و برّ الوالدین و الجهاد فى سبیل اللَّه»(331) برترین اعمال سه چیز است: نماز را در وقت آن خواندن و نیكى به پدر و مادر روا داشتن و جهاد در راه خدا.
5. مقاومت در جهاد: قال على علیه السلام: «تزول الجبال و لا تزل عضّ على ناجذك اعر اللَّه جمجمتك تد فى الارض قدمك ارم ببصرك اقصى القوم و اعلم انّ النصر من عند اللَّه سبحانه»(332) حضرت على علیه السلام در جنگ جمل، به فرزندش محمد حنیفه فرمود: اگر كوه ها از جا كنده شوند، تو از پایدارى دست بر ندار (عقب نشینى نكن) دندان روى دندان بگذار (سختى ها را تحمل كن) و جمجمه را به خدا عاریت ده و پاى خود را چون میخ بر زمین بكوب (در میدان جنگ ثابت قدم باش) تا انتهاى خط دشمن را چشم بیانداز و بدان كه فتح و پیروزى از ناحیه خداوند است.

آثار جهاد

1. آمرزش گناهان: قال رسول اللَّه صلى الله علیه وآله وسلم: «و من خرج مرابطاً فى سبیل اللَّه او مجاهداً فله به كل خطوة سبع مأة الف حسنة و یمحى عنه سبع مأة الف سیئة و یرفع عنه سبع مأة الف درجة»(333) كسى كه به عنوان مرزدارى و پاسدارى در راه خدا یا به عنوان شركت در جهاد از منزل بیرون رود، در برابر هر قدمى كه بر مى دارد، خداوند هفتصد هزار حسنه براى او منظور مى دارد و هفتصد هزار گناه او را از بین مى برد و نیز هفتصد هزار درجه به او مرحمت مى كند.
2. استجابت دعا: قال الصادق علیه السلام: «ثلثة دعوتهم مستجابة الحاج فانظروا بما تخلفونه و الغازى فى سبیل اللَّه فانظروا كیف تخلفونه و المریض فلا تعرضّوه»(334)
دعاى سه دسته مستجاب است:
الف: زوّارخانه خدا، پس بنگرید چگونه با خانواده آنان رفتار مى كنید.
ب: رزمنده در راه خدا، پس بنگرید چگونه جانشین او خواهید بود در صورتى كه او در جبهه است.
ج: مریض، سعى كنید او را ناراحت نسازیدو متعرّض او نشوید.
3. شفاعت: قال رسول اللَّه صلى الله علیه وآله وسلم: ثلاث یشفعون الى اللَّه عزوجل فیشّفعون الانبیاء ثم العلماء ثم الشهداء»(335) سه دسته از شفاعت كنندگان هستند كه شفاعت آن ها نزد خداوند پذیرفته مى شود: انبیا، علما، شهدا.
4. رفتن به بهشت: قال رسول اللَّه صلى الله علیه وآله وسلم: «الا انّ اللَّه عزوجل لیدخل با لسّهم الواحد ثلاثة الجنة عامل الخشبة و القوىّ به فى سبیل اللَّه والرامى فى سبیل اللَّه»(336) خداوند متعال به خاطر یك تیر (و گلوله) سه نفر را داخل بهشت مى كند: سازنده، مهیا كننده، و تیرانداز. قال على علیه السلام: «ان الجهاد باب من ابواب الجنة فتحه اللَّه لخاصة اولیائه»(337) جهاد درى از درهاى بهشت است كه خداوند براى اولیاى مخصوص خود گشوده است.