فهرست کتاب


ره توشه جلد2

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تحقیق و نگارش: کریم سبحانی

درس بیست و نهم : بندگى و عبادت، بزرگترین سرمایه انسان

طفیلى بودن جهان براى انسان
شرافت و كرامت انسان كامل
بهشت جایگاه مؤمنان و دوستان اهل بیت
صاحبان بهشت
الف) مقام انبیاء و پیامبر معظّم اسلام
ب) مقام صالحان
ج) مقام صدّیقین
مقام عصمت ویژه برگزیدگان خدا
اهمیّت صداقت در ایمان و راه دست‌یابى به آن
‌‌﴿صفحه 88 ﴾
‌‌﴿صفحه 89 ﴾

بندگى و عبادت، بزرگترین سرمایه انسان

«یا أَباذَرٍّ؛ ما مِنْ شابٍّ یَدَعُ لِلّهِ الدُّنْیا وَلَهْوَها وَأَهْرَمَ شَبَابَهُ فى طاعَةِ اللّهِ إِلاّ أَعْطاهُ اللّهُ أَجْرَ إِثْنَیْنِ وَسَبْعِینَ صِدِّیقاً.»
اى ابو ذر؛ هر جوانى كه براى خداوند دنیا و لهو آن را ترك كند و جوانى خود را در اطاعت خداوند به پیرى رساند، خداوند نیز به او اجر و ثواب هفتاد و دو صدّیق عطا مى‌كند.

طفیلى بودن جهان براى انسان

در این بخش از حدیث، حضرت پیامبر(صلى الله علیه وآله) مى‌پردازند به بیان اهمیّت كمال‌جویى انسان و والایى كسى كه راه تكامل را جسته است، چرا كه از برخى آیات و روایات استفاده مى‌شود كه جهان با همه گستردگى و عظمت براى به كمال رسیدن انسان آفریده شده است و در واقع هدف اصلى از آفرینش این جهان، انسان است و سایر موجودات طفیلى انسانند. خداوند متعال مى‌فرماید:
«وَهُوَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَواتِ وَالاَْرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّام وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَآءِ لِیَبْلُوَكُمْ أَیُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلا»(66)
او كسى است كه آسمانها و زمین را در شش روز (شش دوران) آفرید و عرش (حكومت) او بر آب قرار داشت؛ تا شما را بیازماید كه كدام یك عملتان بهتر است!
مضمون آیه مباركه این است كه خداوند متعال آسمانها و زمین و جهان طبیعت را به این جهت آفرید كه زمینه خلقت انسان فراهم شود و انسان را آفرید تا او را آزمایش كند: مضمون آیه شگفت‌آور است و درك آن تاثیر زیادى در تفكر و رفتار ما دارد. این واقعیتى
‌‌﴿صفحه 90 ﴾
كه خداوند متعال جهان هستى با این عظمت را براى این آفریده كه انسان در آن ایجاد شود و با استفاده از امكانات هستى به كمال خویش برسد، حاكى از میزان ارزش و عمق مسؤولیت انسان است.
ذكر آنچه گذشت از آن جهت ضرورى است كه انسان ارزش وجودى خود را، در بین سایر موجودات هستى، درك كند و بداند كه موجود ساده‌اى، چون كرم و قورباغه و از این قبیل نیست؛ بلكه موجودى عظیم و ارزشمند است و براى ایجاد و تسهیل شرایط زندگى او، سرمایه‌اى به عظمت هستى ایجاد شده است. جهان با این عظمت آفریده شده تا زمینه خلقت موجودى با شعور و با اراده و انتخابگر ایجاد شود. پس وظیفه انسان، به عنوان موجودى متفكر و عاقل، در مرحله اول درك ارزش وجودى خویش است، اما درك این نكته با همه اهمیت به تنهایى كافى نیست و بلكه باید عظمت مسؤولیت خویشتن را نیز در جهان آفرینش درك كند و بداند كه عبث، بیهوده، باطل و بى هدف آفریده نشده است.
انسان در بین سایر موجودات عالم، خصوصیتى دارد كه در دیگر موجودات نیست و آن داشتن نعمت عقل است، و معناى برترى و والایى انسان بر سایر موجودات این است كه بجز عقل در سایر خصوصیات و صفات نیز انسان بر دیگر موجودات برترى دارد و هر كمالى كه در سایر موجودات هست، حد اعلاى آن در انسان وجود دارد. این معنا در مقایسه انسان با سایر موجودات و نوآورى‌هایى كه در خوراك، لباس، مسكن و ازدواج خود دارد، كاملا روشن مى‌شود.
ما مى‌نگریم كه تحولات و نوآورى‌هایى كه انسان در نظم و تدبیر اجتماع خود به كار مى‌برد، در هیچ موجود دیگرى نیست. بعلاوه انسان براى رسیدن به هدفهایش سایر موجودات را استخدام مى‌كند، ولى سایر حیوانات و نباتات و غیر آنها چنین نیستند؛ بلكه آنها داراى آثار و تصرفات ساده، بسیط و مخصوص به خود هستند: از روزى كه خلق شده‌اند تاكنون از موضع خود قدمى فراتر ننهاده‌اند و تحول محسوسى به خود نگرفته‌اند. حال آنكه انسان در تمامى ابعاد زندگى خود قدمهاى بزرگى به سوى كمال برداشته است و همچنان بر مى‌دارد.
‌‌﴿صفحه 91 ﴾
خلاصه آنكه بنى‌آدم از بین سایر موجودات عالم از ویژگى و خصیصه‌اى برخوردار گردیده است و به جهت همان خصیصه كه عقل است، از دیگر موجودات جهان امتیاز یافته است و به وسیله آن، حق را از باطل و خیر را از شر و نافع را از مضر باز مى‌شناسد.