فهرست کتاب


ره توشه جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تحقیق و نگارش:کریم سبحانی

تفاوت مؤمنان، در برخوردارى از درجات مختلف بهشت

پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله) در ارتباط با تفاوت درجات بهشت مى‌فرمایند:
«یا اباذرّ؛ الدّرجة فى‌الجنّة كما بین السّماء والارض»
اى ابوذر؛ فاصله بین درجات بهشت به مانند فاصله زمین و آسمان است.
«و انّ العبد لیرفع بصره فیلمع له نور یكاد یخطف بصره فیفزع لذلك فیقول: ما هذا؟»
انسان بهشتى به بالا مى‌نگرد، پس آنگاه در برابر دیدگانش پرتو نورى چنان برق مى‌زند كه نزدیك است دیدگان او را نابینا سازد؛ مى‌پرسد این چه نورى است؟
به او گفته مى‌شود: «هذا نور اخیك» آن نور برادرت فلانى است. پس او مى‌گوید:
«اخى فلان؟ كنا نعمل جمیعا فى الدّنیا و قد فضّل علىّ هكذا»
ما همگى در دنیا كارهاى خدا پسندانه انجام مى‌دادیم، چه شد كه او بر من برترى یافته است؟
«فیقال له: انّه كان افضل منك عملاً ثمّ یجعل فى قلبه الرّضا حتى یرضى»
به او گفته مى‌شود: او در كردار نیك برتو برترى داشت. آنگاه در دل او رضا نهاده مى‌شود، تا به مقام خود خرسند گردد.
جالب اینكه به آن بهشتى نمى‌گویند: او عملش بیشتر بود، بلكه مى‌گویند: عمل او بهتر بود؛ یعنى كیفیت عمل او بالاتر و در عبادت و نماز، توجه بیشترى به خدا داشت و خلوص او بیشتر بود.
﴿صفحه 146 ﴾
طبیعى است وقتى انسان بنگرد همگنان و دوستانش از او جلو افتاده‌اند، حسرت مى‌خورد. اگر انسان در دنیا از دیگران عقب بماند مى‌تواند جبران كند، ولى در آخرت فرصت براى جبران و تدارك نیست، از این جهت عذاب و حسرت در آخرت، از هر چیزى كشنده‌تر است؛ ولى با اینكه زمینه و انگیزه حسرت در بهشتیان وجود دارد، خداوند نمى‌گذارد به حسرت مبتلا شوند. این سرّى است پوشیده كه بیانش براى ما مشكل است.
حال این سؤال مطرح مى‌گردد كه چگونه بهشتیان با اینكه مى‌بینند دوستانشان بر آنان پیشى گرفته‌اند، به حسرت مبتلا نمى‌شوند. در این رابطه جوابى تمثیلى از حضرت عیسى(علیه السلام)در «انجیل برنابا» نقل شده كه فرمود: «در این عالم آدم قدكوتاه هیچ‌گاه هوس پوشیدن لباس بلند ندارد و همین‌طور آدم قد بلند، هوس پوشیدن لباس كوتاه ندارد.» مى‌شود از این تمثیل برداشت كرد كه هر كس در بهشت به حد خود راضى مى‌گردد و توقعى بیش از مقام خود ندارد، در واقع مقامى را كه بدان دست یافته است، زیبنده خود مى‌بیند. وقتى مى‌نگرد عده‌اى، مثل انبیا مقامشان از او بالاتر است، آن مقام را زیبنده آنان مى‌بیند و آن مقام را براى خود مانند لباسى گشاد بر اندام خویش مى‌شناسد.
بهشتیان قبل از مرگ و در عالم برزخ از زشتیها و پلیدیها نجات مى‌یابند و به حد كمال لایق خودشان مى‌رسند. از این جهت هر كس به خلعتى در خور مى‌رسد و خداوند او را به آنچه دارد رضا مى‌دهد و پس از آن قلبش آرام مى‌گیرد.
﴿صفحه 147 ﴾

درس یازدهم: اهمیت و نقش خوف و حزن «1»

ـ خوف و حزن و دورى از گناه
ـ خوف و بیم، و تعالى و رشد معنوى انسان
ـ تفاوت خوف و حزن
ـ دنیا زندان مؤمن و بهشت كافر
ـ اندیشه درباره جهنم، عامل خوف و اندوه مؤمن
﴿صفحه 148 ﴾
﴿صفحه 149 ﴾

اهمیّت و نقش خوف و حزن «1»

«یا أَباذَرٍّ؛ أَلدُّنْیا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّةُ الْكافِرِ وَ ما أَصْبَحَ فیها مُؤْمِنٌ إِلاّ حَزیناً، فَكَیْفَ لا یَحْزَنُ وَ قَدْ أَوْعَدَهُ اللّهُ جَلَّ ثَناؤُهُ أنَّهُ وارِدُ جَهَنَّمَ وَ لَمْ یَعِدْهُ أنَّهُ صادِرٌ عَنْها وَ لَیَلْقَیَنَ أَمْراضاً وَ مُصیبات وَ أُمُوراً تَغیظُهُ وَ لَیُظْلَمَنَّ فَلایُنْتَصَرُ، یَبْتَغى ثَواباً مِنَ اللّهِ تَعالى فَما یَزالُ فیها حَزیناً حَتّى یُفارِقَها، فَإِذا فارَقَها أُفْضِىَ إِلى الرّاحَةِ وَالْكِرامَةِ. یا أَباذَرٍّ؛ ما عُبِدَ اللّهُ عَلى مِثْلِ طُولِ الْحُزْنِ.»
این بخش از پندهاى پیامبراكرم(صلى الله علیه وآله) مربوط به خوف و حزن است. به نظر مى‌رسد ارتباط این بخش با بخشهاى پیشین در این است كه وقتى انسان در صدد برمى‌آید عمرش را در راه عبادت و بندگى خداوند، كه همان تكامل حقیقى است، به كار برد، ابزار و وسایلى را مى‌طلبد كه با آنها بهتر بتواند خود را براى آن حركت تكاملى آماده سازد.
براى این كه تصمیم و اراده‌اى در انسان پدید آید، باید مقدّمات و مبادى خاصى تحقّق یابد. (در نفس انسان تصوّرات و تصدیقات و حالات نفسانى، چون احساسات و عواطف، زمینه اراده را فراهم مى‌سازند.) پس اگر آن مقدّمات فراهم گشت، یا پس از فراهم گشتن آنها، بدرستى از آنها استفاده شد، زمینه مناسبى براى حركت تكاملى انسان فراهم گشته است.
چه بسا انسان چیزى را مى‌خواهد ولى صرف خواستن باعث نمى‌گردد كه اراده كند، اما گاهى حالاتى براى او پدید مى‌آید كه او را وادار به تصمیم و حركت مى‌كند؛ در واقع آن حالات فرصت‌هاى ارزشمندى را پدید مى‌آورند.
﴿صفحه 150 ﴾