فهرست کتاب


ره توشه جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تحقیق و نگارش:کریم سبحانی

نماز كلید سعادت و خوشبختى

«یا اباذرّ؛ ما دمت فى الصّلوة فانّك تقرع باب الملك الجبّار و من یكثر قرع باب الملك یفتح له»
اى ابوذر؛ مادام كه در نمازى به كوبیدن درِ خانه پادشاه جبار پرداخته‌اى و هر كس زیاد در خانه پادشاه را بكوبد، در به روى او باز مى‌شود.
این بیان دیگرى است، براى تشویق انسان به نماز. پیامبر مى‌فرماید: كسى كه نماز مى‌خواند در خانه خدا را مى‌كوبد. كسى كه با خداوند كار دارد، باید در خانه او برود و نماز
﴿صفحه 131 ﴾
به این مى‌ماند كه انسان در خانه خدا برود و نمى‌شود كسى زیاد در خانه‌اى را بزند و بر درخواست خود اصرار ورزد، اما در به رویش باز نشود؛ آن هم در خانه خداوند.
پس اگر دوست دارید مورد توجه خداوند قرار گیرید و درِ رحمت و اجابت او به رویتان بازگردد، زیاد آن در را بكوبید و بر خواندن نماز مداومت ورزید. ممكن است در مرتبه اول و دوم به واسطه آلودگى‌هاى انسان، یا به جهت حكمت الهى در باز نشود، ولى بالاخره باز مى‌گردد.
بى‌تردید درهاى رحمت الهى همواره به روى انسانها باز است، زیرا نمى‌شود از یك طرف مردم را به سوى خود دعوت كند و از طرف دیگر، درهاى رحمت خود را به روى آنها ببندد. درهاى رحمت الهى، تنها به روى تكذیب كنندگان آیات الهى و مستكبران بسته است كه البته آنها خود درهاى رحمت الهى را به روى خود بسته‌اند:
«إِنَّ الَّذینَ كَذَّبُوا بِآیاتِنا وَ اسْتَكْبَروُا عَنْها لا تُفَتَّحُ وَ لَهُمْ أَبْوابُ السَّماءِ...»(80)
كسانى كه آیات خداوند را تكذیب كنند و از روى تكبر سر بر آن فرود نیاورند، هرگز درهاى آسمان به رویشان باز نشود.
گفتنى است آنچه در برخى آیات و روایات آمده است كه براى آسمان در است و یا اینكه در این روایت آمده است كه مادام انسان در حال نماز است در خانه خدا را مى‌كوبد، به جهت تشبیه معقول به محسوس است، تا مسائل معنوى و ماوراى طبیعى براى ما قابل درك و فهم گردد. حقیقت این است كه هیچ‌گونه مانعى و حجابى بین بنده و خداوند وجود ندارد و این اعمال بد انسان است كه مانع توجه او به خداوند مى‌گردد و در واقع با گناه، شخص از فیوضات الهى محروم مى‌گردد. كلید گشایش در رحمت خداوند و چیزى كه این حجاب و پرده را كنار مى‌نهد، عبادت و بندگى خداست و نماز بهترین نمود عبادت است.
در ادامه پیامبر در توصیف موهبتى كه نمازگزار از آن بهره‌مند است، مى‌فرمایند:
«یا اباذرّ؛ ما من مؤمن یقوم مصلیاً الاّ تناثر علیه البرّ ما بینه و بین العرش و وكّل به
﴿صفحه 132 ﴾
ملك ینادى یا ابن آدم لو تعلم ما لك فى الصّلوة و من تناجى ما انفتلت»
اى ابوذر؛ انسان با ایمان هرگاه كه به نماز مى‌ایستد، رحمت پروردگار عالم تا عرش بر او احاطه مى‌گردد، فرشته‌اى بر او گماشته مى‌شود كه ندا مى‌كند: فرزند آدم اگر مى‌دانستى در نماز چه نصیب تو مى‌گردد و با چه كسى سُخن مى‌گویى؛ هرگز از آن باز نمى‌ایستادى.
(«تناثر» به ریزش انبوه برگهاى درخت گفته مى‌شود و یا به چیزى كه به صورت انبوه، از بالا به پایین مى‌ریزد) پیامبر مى‌فرمایند: كسى كه نماز مى‌خواند از فرق سر تا عرش در رحمت الهى غرق گشته است. طبیعى است كسى كه به این مقام و موقعیت علاقه‌مند است، نمازش را طول مى‌دهد. بالاتر از این، خداوند فرشته‌اى را مأمور مى‌كند كه پیوسته نمازگزار را ندا دهد: اى زاده آدم؛ اگر مى‌دانستى با چه كسى به نجوا نشسته‌اى و با چه كسى سخن مى‌گویى، هرگز از نماز دست بر نمى‌داشتى و خسته نمى‌شدى. توجه داشته باش كه در برابر چه كسى ایستاده‌اى و با چه كسى ارتباط برقرار مى‌كنى، تا با پى بردن به اهمیت آن، به نمازت نیز اهمیت بدهى. اگر مى‌دانستى كه با نماز به چه منافع، فضیلت‌ها و ثوابهایى مى‌رسى، دست از آن بر نمى‌داشتى.

درك شیرینى عبادت، رمز تداوم آن

براى استمرار و مداومت در عبادت، مهم این است كه انسان از عبادت لذت ببرد و احساس كند از آن بهره مى‌برد، انسان از كارى كه برایش لذت‌آور نباشد، زود خسته مى‌شود. شیرینى عبادت موجب مى‌شود كه انسان بیشتر به آن علاقه‌مند گردد و این لذت و شیرینى جز با ترك و كناره‌گیرى از گناه حاصل نمى‌گردد. معصیت موجب مى‌گردد كه لذت عبادت از كام انسان گرفته شود، از این جهت دعاى برخى معصومین این بود كه خدایا، لذت و شیرینى عبادتت را به ما بچشان.
ممكن است براى مریض بهترین غذا را فراهم سازند، اما به جهت بیمارى براى او
﴿ صفحه 133 ﴾
مزه‌اى و لذتى ندارد. اما انسان سالم و گرسنه، از خوردن یك لقمه نان خشك نیز لذت مى‌برد. پس مهم این است كه احساس نیاز و لذت بردن از عبادت در انسان زنده گردد.
آب كم جو تشنگى آور به دست *** تا بجوشد آبت از بالا و پست
در جملات پیشین اشاره شد كه پیامبر فرمودند: علاقه من به نماز، بیش از علاقه گرسنه به غذا و تشنه به آب است؛ چرا كه آنان از خوردن و آشامیدن سیر مى‌شوند ولى من از نماز سیر نمى‌شوم.
امام صادق(علیه السلام) در ارتباط با شیرینى عبادت در كام شیفته بندگى خداوند، مى‌فرماید:
«... أَلا وَ إِنَّكَ لَوْ وَجَدْتَ حَلاوَةَ عِبادَةِ اللّهِ وَ رَأَیْتَ بَرَكاتِها وَ اسْتَضَأْتَ بِنُورِها، لَمْ تَصْبِرْ عَنْها ساعَةً واحِدَةً، وَلَوْ قُطِعْتَ إِربا»(81)
اگر شیرینى بندگى خدا را بیابى و بركات آن را بنگرى و به نور آن، دل را روشن سازى، لحظه‌اى از آن دست نمى‌كشى، حتى اگر قطعه قطعه گردى.
در روایت دیگرى امام صادق(علیه السلام) مى‌فرماید:
«... وَ طَلَبْتُ حَلاوَةَ الْعِبادَةِ، فَوَجَدْتُها فى تَرْكِ الْمَعْصِیَة»(82)
شیرینى عبادت را طلب كردم، سرانجام آن را در ترك معصیت یافتم.
﴿صفحه 134 ﴾
﴿صفحه 135 ﴾

درس دهم: پیشگامان بهشت و منزلتبرخى از تكالیف و درجات بهشت

ـ پیشگامان بهشت
ـ فطرت و كمال‌جویى
ـ مقام و منزلت برخى تكالیف
1. مقام و منزلت نماز:
2. مقام و منزلت روزه:
3. مقام و منزلت جهاد:
ـ تفاوت مؤمنان، در برخوردارى...
﴿صفحه 136﴾
﴿صفحه 137 ﴾