فهرست کتاب


ره توشه جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تحقیق و نگارش:کریم سبحانی

توحید افعالى و منشأ خیر بودن خداوند

«و من أعطى خیراً فاللّه أعطاه و من وقى شرّاً فاللّه وقاه»
هركس به خیرى رسد خدا به او داده است و هر كس از شرى محفوظ ماند، خدا او را نگهدارى كرده است.
نكته دیگرى كه ذكرش لازم است، اینكه اگر در صدد انجام وظایف الهى و گریز از معاصى و انجام عبادات برآمدیم، خیال نكنیم كه انسان شایسته‌اى شده‌ایم: هر كار خیرى كه توسط ما انجام مى‌گیرد، اصلش از خداوند است. اوست كه توفیق انجام عمل خیر و توفیق اجتناب از گناه را به ما داده است. هر چه تكویناً، از خیرهاى عالم چه با تلاش و چه بدون تلاش به ما مى‌رسد، از خداست و نیز خداوند است كه بلاها را از ما دفع مى‌كند. ریشه این باور و نگرش، در اعتقاد به «توحید افعالى» تجلّى پیدا مى‌كند كه انسان همه خوبى‌ها و اعمال نیك را از خداوند بداند و نیز او را دافع بلاها و شرور بشناسد.
﴿صفحه 89 ﴾
بحث «توحید افعالى» از اهمیّت بالایى برخوردار است و مى‌توان گفت، همه مطالبى كه راجع به «قضا و قدر» و امثال آن گفته شده، خود مقدمه‌اى است براى اعتقاد انسان به توحید افعالى.
فایده توجه به «توحید افعالى» این است كه كه غرور و عُجب و تكبّر از درون آدمى زدوده مى‌گردد و در واقع توجه به «توحید افعالى»، درمان اكثر رذایل اخلاقى؛ از قبیل تنبلى، كسالت، حسادت و حقارت است. با توجه به «توحید افعالى» نه زمینه‌اى براى حسد، در انسان باقى مى‌ماند، نه زمینه‌اى براى كبر و حقارت: وقتى انسان خود را در ارتباط با خداوند دید؛ دیگر احساس حقارت نمى‌كند. همین‌طور كسى كه به عظمت خداوند نگریست، دیگر بزرگى نمى‌فروشد، چون همه چیز را از خداوند مى‌داند. همچنین اگر كسى ایمان داشت كه قدرت‌ها از آن خداست و كسى بدون اجازه او كارى از پیش نمى‌برد، بجز خداوند، از كسى نمى‌ترسد. وقتى پى برد كه خداوند منشأ همه خیرهاست و بدون اذن او به كسى خیرى نمى‌رسد، دیگر به غیر خدا دل نمى‌بندد و فقط به خداوند امید مى‌بندد.
﴿صفحه 90 ﴾
﴿صفحه 91 ﴾

درس هفتم: بیدارى و هوشیارى مؤمن

ـ همنشینى باپرهیزگاران و فقیهان، وتفاوت گناه درنگرش مؤمن وكافر
ـ لزوم انتخاب رفیق شایسته و بزرگ انگاشتن گناه
ـ خطر عالمان بى‌بند و بار و جاهلان بى‌خرد و نا آگاه
ـ توجه به گناه و سنگین شمردن آن، نتیجه لطف و عنایت خداوند
ـ لزوم توجه به عظمت كسى كه مخالفت مى‌شود، نه كوچكى گناه
﴿صفحه 92 ﴾
﴿صفحه 93 ﴾

بیدارى و هوشیارى مؤمن

«یا اَباذَرٍّ؛ اَلْمُتَّقُونَ سادَةٌ وَ الْفَقُهاءُ قادَةٌ وَ مُجالَسَتَهُمْ زِیادَةٌ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَیَرى ذَنْبَهُ كَأَنَّهُ تَحْتَ صَخْرَة یَخافُ أَنْ تَقَعَ عَلَیْهِ وَ إِنَّ الْكافِرَ لَیَرى ذَنْبَهُ كَاَنَّهُ ذُبابٌ مَرَّ عَلى اَنْفِهِ. یا اَباذَرٍّ؛ إِنَّ اللّهَ تَبارَكَ وَ تَعالى إِذا أَرادَ بِعَبْد خَیْراً جَعَلَ الذُّنُوبَ بَیْنَ عَیْنَیْهِ مُمَثَّلَةً وَ الاِْثْمَ عَلَیْهِ ثَقیلا وَبیلا، وَ إِذا اَرادَ بِعَبْد شَرّاً أَنْساهُ ذُنُوبَهُ.
یا اَباذَرٍّ؛ لا تَنْظُرْ اِلى صِغَرِ الْخَطیئَةِ وَ لكِنِ انْظُرْ إِلى مَنْ عَصَیْتَ. یا اَباذَرٍّ؛ إِنَّ نَفْسَ الْمُؤْمِنِ أَشَدُّ ارْتِكاضاً مِنَ الْخَطیئَةِ مِنَ الْعُصْفُورِ، حینَ یُقْذَفُ بِهِ فى شَرَكِهِ.»