فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

پرخوری

علی (علیه السلام) در روایاتی فرموده :
... مَن كَثُرَ طُعمَهُ سَقُم بَطنُهُ وَقَسا قَلبُهُ(678).
« كسی كه پرخور باشد، شكمش دچار بیماری و دلش گرفتار قساوت می شود ».
مَن كَثُرَ أكلُه قَلَّت صَحَّتُهُ وَثَقُلَتْ عَلی نَفسِهِ مُؤنَتُه(679).
« كسی كه پرخور باشد سلامتش كم می شود و هزینه اش سنگین می گردد ».
كَثْرَةُ الأكلِ مِنَ الشَّرَهِ، وَالشَّرَهُ شَرُّ العُیُوبِ(680).
« پرخوری از میل فراوان است و میل فراوان از بدترین عیب هاست ».
امام صادق (علیه السلام) فرمود :

﴿صفحه 494﴾
لَیسَ شَیْءٌ أضَرّ لِقَلبِ المُؤمِنِ مِن كَثْرَةِ الأكلِ، وَهِیَ مُورِثَةٌ لِشَیئَینِ : قَسْوَةَ القَلبِ وَهَیَجانِ الشَّهوَةِ(681).
« چیزی برای قلب مؤمن زیانبارتر از پرخوری نیست، پرخوری سبب دو خصلت است : سنگدلی و طغیان شهوت ».

پرخوابی

از حضرت باقر (علیه السلام) روایت شده : موسی به حضرت حق عرضه داشت : به كدام یك از بندگانت دشمنی بیشتر میورزی ؟ فرمود : كسی كه در شب مانند مردار در بستر افتاده و روز را به بطالت و بیهوده كاری می گذراند(682).
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرموده است : مادر حضرت سلیمان به او فرمود : هنگام شب خواب زیاد نداشته باش كه خواب زیاد در شب آدمی را در قیامت تهی دست محشور می كند(683).
حضرت علی (علیه السلام) فرمود :
بِئْسَ الغَریمُ النَّومُ ; یُفنِی قَصیرَ العُمرِ وَیُفَوِّتُ كَثیرَ الأجرِ(684).
« خواب دشمن بدی است، عمر كوتاه را به باد می دهد و پاداش زیاد را نابود می كند ».
دلم را ای خدا از عشق جان ده *** روانم را حیات جاودان ده
تن بی جان بود جان فسرده *** ز مهر خویش جانم را روان ده
به كوی قدس دل را راه بنما *** روان را سوی علیّین نشان ده

﴿صفحه 495﴾
ز زندان بدن آزاد گردان *** فضای لا مكان جان را مكان ده
بگیر این دوست را از دست دشمن *** ز خود بی خود كن از خویشم امان ده
دل مخمور صهبای ازل را *** شراب بی غَش روحانیان ده
از آن مِی كز الستم داده بودی *** خمارم می كشد بازم از آن ده
ز شهری آمدم بیرون در آغاز *** دگر باره به آن شهرم نشان ده
دو عالم تنگ شد بر « فیض » جایش *** ورای این جهان و آن جهان ده(685)
با اجتناب از معاشرتی كه اسلام نمی پسندد و با دوری از لقمه ی حرام و رذایل اخلاقی و پرخوری و پرخوابی، زمینه ی افاضه ی توانمندی به اعضای انسان برای عبادت حق و خدمت به خلق فراهم می آید. در فضای این توانمندی است كه چشم، جز حق و آنچه را حق می پسندد نخواهد دید ; و گوش، جز سخن خدا و پیامبران و امامان و اولیا و پاكان را نخواهد شنید ; و زبان، جز سخن حق و گفتار عدل نخواهد گفت ; و دست، جز كوشش و تلاش درست و صحیح نخواهد كرد ; و شكم، جز حلال نخواهد خورد ; و شهوت، جز در حلال مصرف نخواهد شد ; و قدم، جز در راه حق و در مجالس الهی و ملكوتی و مساجد و مشاهد مشرّفه نخواهد رفت ; و همه ی جسم و جان، عاشقانه و خالصانه جز در گردونه ی عبادت و خدمت به بندگان خدا قرار نخواهد گرفت.

عبادت حق

ارزش عبادت و بندگی، برای ما كه در تنگنای دنیا به سر می بریم و تا قیامت برپا نشده بسیاری از درها به روی ما بسته است، قابل درك نیست.
بندگی و عبادت حق، سبب رشد و كمال و خیر و سعادت و حیات طیّبه و به

﴿صفحه 496﴾
دست آوردن بهشت است.
رسول حق (صلی الله علیه وآله وسلم) درباره ی عبادت و بندگی در روایاتی می فرماید :
أفضَلُ النّاسِ مَنْ عَشِقَ العِبادَةَ فَعَانَقَها وَأحَبَّها بِقَلبِهِ وَباشَرَها بِجَسَدِهِ وَتَفَرَّغَ لَها فَهُو لاَ یُبالِی عَلی ما أصْبَحَ مِنَ الدُّنیا عَلی عُسر أم عَلی یُسْر(686).
« برترین مردم كسی است كه به عبادت عشق ورزد و آن را در آغوش بگیرد و قلباً به آن علاقه مند باشد و با بدنش آن را به جا آورد و خود را برای آن از هر مشغولیتی فارغ كند و باك نداشته باشد كه از دنیا بر سختی یا بر آسانی به سر می برد »
یَقولُ رَبُّكُم : یَابنَ آدَمَ، تَفَرَّغْ لِعِبادَتِی أملاَ قَلبَكَ غِنًی وَأمْلاَ یَدَیكَ رِزقاً. یَابنَ آدَمَ، لا تَباعَد مِنّی فَأملأ قَلبَكَ فَقراً وَأملاََ یَدَیكَ شُغلا(687).
« پروردگارتان می فرماید : ای فرزند آدم ! خود را برای بندگی من از هر شغلی فارغ كن، تا دلت را از بی نیازی و دو دستت را از رزق و روزی پر كنم ; ای فرزند آدم ! از من دور مشو كه دلت را از نیازمندی و دو دست را از مشغله پُر خواهم كرد ».
شب معراج فرمود : ای احمد ! می دانی چه زمانی انسان در بندگی من است ؟ عرضه داشت : نه. فرمود : هنگامی كه هفت خصلت در او جمع شود : ورعی كه او را از محارم منع كند، و سكوتی كه او را از آنچه سود ندارد حفظ نماید، و ترسی كه هر روز بر گریه اش بیفزاید، و حیایی كه در خلوت از من بپرهیزد، و خوردن و تغذیه ای كه به آن ناچار است، و دشمن داشتن دنیا به خاطر دشمنی

﴿صفحه 497﴾
من با آن، و دوست داشتن نیكان به خاطر دوستی من با آنان(688).
روایت شده كه : خدای متعال در برخی از كتاب های آسمانی اش فرموده :
ای فرزند آدم ! من زنده ای هستم كه نمی میرم، در آنچه تو را به آن فرمان داده ام مرا اطاعت كن تا تو را زنده ای كه نمی میرد قرار دهم.
ای فرزند آدم ! من به چیزی می گویم باش بی درنگ موجود می شود، مرا بندگی كن تا تو را اینگونه قرار دهم كه به چیزی بگویی باش پس بی درنگ موجود شود(689).
در روایات، حقایقی را به عنوان برترین عبادت شمرده اند :
معرفت به خدا و فروتنی نسبت به او، تداوم اندیشه در خدا و قدرتش، گفتن « لا إله إلاّ اللّه » و « لا حول ولا قوّة إلاّ باللّه »، اخلاص ورزیدن، عفت نفس، زهد، تعقل، ادای حق مؤمن، سكوت، حج، روزه، دعا، چشم پوشی از محرمات، پنهان نگاه داشتن بندگی، فروتنی و خضوع، ادای واجبات، طلب حلال، نرمی در سخن، محبت و ولایت اهل بیت (علیهم السلام).