فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

درخواست توانمندی

امیرالمؤمنین (علیه السلام) آن عارف عاشق و مناجاتی صادق و به معارف ناطق، در این بخش از دعا تمام درهای رحمت حق را به روی خود باز می بیند و زمینه ی استجابت دعا را از جانب محبوب آماده می نگرد، به همین خاطر خواسته های بسیار بسیار با ارزشش را كه خواسته هایی صد در صد معنوی است
﴿صفحه 489﴾
و خواسته هایی است كه انسان را به نهایت كمال و رشد می رساند و همه ی آنها نشانگر عرفان و معرفت و شناخت كامل و جامع دعا كننده است از حضرت حق طلب می كند.
از حضرت دوست می خواهد كه اعضایش را در راه خدمت به معشوق كه در حقیقت عبادت خالصانه و بندگی كامل است و نیز خدمت به بندگان مؤمن كه در حقیقت خدمت به خداست، توانمندی و نیرو بخشد.
هرگاه این نیروی معنوی و قدرت روحانی و قوّت ملكوتی، از جانب حضرت حق به سالك افاضه شود، لذّتی برای او بهتر و شیرین تر از عبادت و خدمت به عباد حق نخواهد بود.

شرایط افاضه ی نعمات خاص الهی

بر سالك لازم است زمینه ی افاضه شدن این نعمت عظیم را كه اموری چند است فراهم آورد :
1 ـ اجتناب و دوری از معاشرت و مصاحبت با مردمی كه از ایمان و تقوای لازم برخوردار نیستند و آمادگی به دست آوردن ایمان و تقوای لازم را هم از خود نشان نمی دهند. و در عوض مصاحبت نمودن با اولیای الهی و عالمان ربانی و اهل حال و آنان كه بخشی از مراحل سلوك را پیموده اند.
2 ـ اجتناب از لقمه ی شبهه ناك، چه رسد به لقمه ی حرام و دوری نمودن از مهمانی ها و سفره هایی كه صاحبانش از این كه ثروت و مال و غذا را از كجا به دست آورند باكی ندارند.
3 ـ پیراستن باطن از رذایل اخلاقی و خبائث نفسانی و افراط در شهوات حیوانی و آراستنش به حسنات اخلاقی و حقایق ملكوتی و خاطرات رحمانی.
4 ـ اجتناب از پرخوری و شكم چرانی، كه برانگیزنده ی حالات شیطانی
﴿صفحه 490﴾
و سدّ كننده ی راه الهامات ربانی و ادراكات عرشی است.
5 ـ دوری از پرخوابی و افراط در استراحت، كه سبب كسل شدن از طاعت و باعث مرگ روح انسانیت است.
درباره ی معاشرت بی پایه و بی رویه و معاشر سوء و لقمه ی حرام و رذایل اخلاقی و پرخوری و شكم چرانی و پرخوابی و افراط در استراحت، روایات بسیار مهمی در كتاب های حدیث نقل شده است كه به بعضی از آنها اشاره می شود.

معاشرت و معاشر

حضرت رسول اكرم (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود :
أوحَشُ الوَحشَةِ قَرینُ السُّوءِ(667).
« وحشتناك ترین وحشت مصاحب و رفیق بد است ».
حضرت علی (علیه السلام) فرمود :
إحذَر مُجَالَسةَ قَرینِ السّوءِ، فَإنَّهُ یُهلِكُ مُقارِنَهُ وَیُردِی مُصاحِبَهُ(668).
« از همنشینی با رفیق بد بپرهیز، زیرا او رفیقش را هلاك می كند و مصاحبش را از جهت مادی و معنوی ساقط می نماید ».
حضرت جواد (علیه السلام) فرمود :
إیّاكَ وَمُصَاحَبَةَ الشَّریرِ فَإنَّهُ كَالسَّیفِ المَسْلُولِ یَحسنُ مَنظَرُهُ وَیَقبَحُ أثَرُهُ(669).
« از همنشینی با شریر بپرهیز، زیرا او مانند شمشیر كشیده است كه منظره اش

﴿صفحه 491﴾
زیبا و نتیجه اش زشت است ».
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
إحذَر مِنَ النّاسِ ثَلاثَةً : الخائِنَ وَالظَّلومَ وَالنَّمامَ، لاِنَّ مَن خَانَ لَكَ خَانَكَ، وَمَن ظَلَمَ لَكَ سَیَظْلِمُكَ، وَمَن نَمَّ إلَیكَ سَیَنُمُّ عَلَیكَ(670).
« از دوستی و همنشینی با سه گروه بپرهیز : خائن، ستمكار و سخن چین ; زیرا كسی كه روزی به سود تو خیانت كند، روز دیگر به زیان تو خیانت خواهد كرد، و كسی كه برای تو به دیگری ستم ورزد، طولی نمی كشد كه به تو ستم كند، و كسی كه از دیگران نزد تو سخن چینی نماید، به زودی از تو نزد دیگران سخن چینی خواهد كرد ».
حضرت علی (علیه السلام) فرمود :
صَاحِبِ الحُكَمَاءَ وَجالِسِ الحُلَمَاءَ وَاعرِض عَنِ الدُّنیَا تسكن جَنَّةَ المَأوَی(671).
« با حكیمان همنشین باش، با بردباران مجالست كن و از دنیا روی بگردان، در جنت المأوی مسكن گزین ».