فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

« إِلَهِی وَسَیِّدِی، فَأَسْأَلُكَ بِالْقُدْرَةِ الَّتِی قَدَّرْتَهَا، وَبِالْقَضِیَّةِ الَّتِی »

« حَتَمْتَهَا وَحَكَمْتَهَا، وَغَلَبْتَ مَنْ عَلَیْهِ أَجْرَیْتَهَاأَنْ تَهَبَ لِی فِی هذِهِ اللَّیْلَةِ، وَفِی هذِهِ السَّاعَةِ، كُلَّ جُرْم أَجْرَمْتُهُ، وَكُلَّ ذَنْب أَذْنَبْتُهُ، وَكُلَّ قَبِیح أَسْرَرْتُهُ، وَكُلَّ جَهْل عَمِلْتُهُ، كَتَمْتُهُ أَوْ أَعْلَنْتُهُ، أَخْفَیْتُهُ أَوْأَظْهَرْتُهُ، »
« معبود و سرور من ! از تو درخواست می كنم به قدرتی كه مقدر فرمودی،
و به فرمانی كه به آن حتمیّت دادی، و بر همه كس استوارش نمودی و بر كسی كه بر او اجرا كردی چیره ساختی، كه در این شب و در این ساعت بر من ببخشی هر جرمی كه مرتكب شدم، و هر گناهی كه انجام دادم، و هر كار زشتی را كه نهان ساختم، و هر جهل و نادانی كه آن را به كار گرفتم، خواه پنهان كردم، یا آشكار، نهان ساختم یا عیان »
در ابتدای دعا بخصوص در ضمن جملات « اللّهمَّ اغفر لی الذّنوب... » به طور مفصل گناهان و آثارش شرح داده شده است و نیازی به شرح مجدد نیست. امیرالمؤمنین (علیه السلام) باز در این بخش به گناهانی كه در پنهان و آشكار انجام گرفته اشاره می كند و از حضرت حق می خواهد كه آنها را ببخشد.
آری، شب جمعه است و وقت راز و نیاز و هنگام مناجات و توبه، با اشك و آه
﴿صفحه 474﴾
و ناله و زاری به پیشگاهت آمده ام تا مرا از همه ی گناهان بیامرزی و چنین شبی را بر من شب رحمت و عنایت و كرامت و مغفرت قرار دهی.
آمد به درت امیدواری *** كو را به جز از تو نیست یاری
محنت زده ای نیازمندی *** خجلت زده ای گناهكاری
از گفته ی خود سیاه رویی *** وز كرده ی خود شرمساری
از یار جدا فتاده عمری *** وز دوست بمانده روزگاری
بوده به درت چنان عزیزی *** دور از تو چنین بمانده خواری
خرسند ز خاك درگه تو *** بیچاره به بوی یا غباری
شاید ز در تو باز گردد *** نومید چنین امیدواری
زیبد كه شود به كام دشمن *** از دوستی تو دوستداری
بخشای زلطف بر « عراقی » *** كو مانده كنون و زینهاری
* * *

وَكُلَّ سَیِّئَة أَمَرْتَ بِإِثْبَاتِهَا الْكِرَامَ الْكَاتِبِینَ...

﴿صفحه 475﴾
« وَكُلَّ سَیِّئَة أَمَرْتَ بِإِثْبَاتِهَا الْكِرَامَ الْكَاتِبِینَ، الَّذِینَ وَكَّلْتَهُمْ بِحِفْظِ ما یَكُونُ مِنِّی، وَجَعَلْتَهُمْ شُهُوداً عَلَیَّ مَعَ جَوَارِحِی، وَكُنْتَ أَنْتَ الرَّقِیبَ عَلَیَّ مِنْ وَرَائِهِمْ وَالشَّاهِدَ لِمَا خَفِیَ عَنْهُمْ، وَبِرَحْمَتِكَ أَخْفَیْتَهُ، وَبِفَضْلِكَ سَتَرْتَهُ، وَأَنْ تُوَفِّرَ حَظّی مِنْ كُلِّ خَیْر أَنْزَلْتَهُ، أَوْ إِحْسان فَضَّلْتَهُ أَوْ بِرّ نَشَرْتَهُ، أَوْ رِزْق بَسَطْتَهُ، أَوْ ذَنْب تَغْفِرُهُ، أَوْ خَطَأ تَسْتُرُهُ، »
« و ثبت كردن هر كار زشتی را به نویسندگان بزرگوار فرمان دادی، هم آنان كه به ضبط آنچه از من سر می زند گماشتی، و ایشان را همراه اعضایم گواهانی بر من قرار دادی، و خود فراتر از آنان مراقب من بودی، و شاهد بر آنچه كه از آنان پنهان مانده، و به رحمتت مخفی نمودی، و به فضلت پوشاندی، از تو می خواهم كه نصیب مرا از هر خیری كه نازل كردی، یا احسانی كه تفضل فرمودی، یا نیكی و برّی كه منتشر ساختی، یا رزقی كه می گسترانی، یا گناهی كه می آمرزی، یا خطایی كه می پوشانی كامل قرار دهی ».

كرام كاتبین و جوارح و اعضای بدن

نوشته شدن اعمال به وسیله ی فرشتگان و ضبط كارها با مراقبت آنان و شاهد بودن اعضا و جوارح بر كردارهای انسان، حقیقتی است كه در آیات قرآن مجید و روایات مطرح است.
﴿صفحه 476﴾
( وَإِنَّ عَلَیْكُم لَحَافِظینَ * كِراماً كَاتِبینَ * یَعْلَمونَ مَا تَفْعَلونَ )(634).
« و یقیناً بر شما نگهبانانی گماشته شده، در حالی كه بزرگوارند و نویسندگان اعمال شما، آنچه را انجام می دهید به آن دانایند ».
( حَتَّی إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَیْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِما كَانُوا یَعْمَلونَ * وَقالُوا لِجُلودِهِمْ لِمَ شَهِدتُمْ عَلَیْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللّهُ الَّذِی أَنْطَقَ كُلَّ شَیْء... )(635).
« تا هنگامی كه به دوزخ آیند گوش و چشم و پوستشان بر ضد آنان بر اعمالی كه همواره انجام می دادند گواهی دهند و به پوستشان گویند : چرا بر ضد ما گواهی دادید ؟ گویند : خدایی كه همه ی موجودات را به نطق آورده ما را بر ضد شما به نطق آورد ».
( یَوْمَ تَشْهَدُ عَلَیْهِمْ أَلْسِنَتُهُم وَأَیْدِیهِم وَأَرْجُلُهُم بِمَا كَانُوا یَعْمَلُونَ )(636).
« قیامت روزی است كه زبان و دست و پایشان بر ضد آنان به آنچه همواره مرتكب می شدند گواهی می دهد ».
( الْیَوْمَ نَخْتِمُ عَلَی أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَیْدِیهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُم بِمَا كَانُوا یَكْسِبُونَ )(637).
« امروز بر دهان هایشان مهر سكوت می زنیم و دست ها و پاهایشان به آنچه همواره انجام می دادند با ما سخن می گویند».
( مَا یَلْفِظُ مِن قَوْل إلاَّ لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ )(638).

﴿صفحه 477﴾
« انسان هیچ گفتاری را تلفظ نمی كند جز آن كه رقیب و عتید بر نگهبانی و حفظ آن آماده اند ».
علاوه بر كرام كاتبین و رقیب و عتید و پوست و زبان و چشم و گوش و دست و پا، زمین هم بر اساس آیات سوره ی زلزال بر اعمال انسان گواهی می دهد و از تلاش و كوشش سخن می گوید :
( یَوْمَئِذ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا * بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَی لَهَا )(639).
و نیز خدا و پیامبر و امامان كه بر پایه ی آیات سوره ی توبه اعمال انسان را می بینند در قیامت بر ضد او گواهی می دهند.
( وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَیَرَی اللّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالمُؤمِنونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَی عَالِمِ الغَیْبِ وَالشَّهادَةِ فَیُنَبِّئُكُم بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلونَ )(640).
« و بگو عمل كنید كه عمل شما را به زودی خدا و پیامبرش و مؤمنون می بینند و زودا كه شما را به محضر دانای نهان و آشكار باز گردانند، آنگاه شما را به آنچه همواره انجام می دادید آگاه می كند ».
البته از اینگونه آیات استفاده می شود كه شهادات شاهدان بر ضد كافران و معاندان و متخلفان از خدا و رسول و مجرمان حرفه ای است، زیرا مردم مؤمن و تائب در روز قیامت مشمول رحمت اند و پرونده ی گناه آنان در برابر كسی گشوده نمی شود و خدای مهربان، گناهانشان را از یاد شاهدان می برد و آبروی آنان را حفظ می نماید.
حضرت علی (علیه السلام) فرموده :

﴿صفحه 478﴾
مَن تَابَ، تَابَ اللّهُ عَلیهِ، وَأُمِرَتْ جَوَارِحُهُ أَنْ تَسْتُرَ عَلیهِ، وَبِقاعُ الأَرضِ أنْ تَكْتُمَ عَلیهِ، وَأُنسِیَتِ الحفَظَةُ ما كَانَتْ تَكتُبُ عَلیهِ(641).
« كسی كه توبه كند، خدا توبه اش را می پذیرد، و به اعضایش فرمان می رسد كه گناهانش را بر او بپوشانند، و به قطعه های زمین امر می شود گناهانش را بر او پنهان بدارند، و آنچه را حافظان عمل بر او نوشته اند از یادشان می برند ».

امام صادق (علیه السلام) فرموده :
إذا تَابَ العَبدُ المُؤمنُ تَوْبةً نَصوحاً أَحَبَّهُ اللّهُ فَسَتَرَ عَلیهِ فِی الدُّنیا وَالآخِرة، قُلتُ وَكَیْفَ یَسْتُرُ عَلَیهِ ؟ قَالَ : یُنْسِی مَلَكَیْهِ مَا كَتَبا علیه مِنَ الذُّنوبِ... فَیَلْقَی اللَّهَ حِینَ یَلقَاهُ وَلیسَ شَیْءٌ یَشْهَدُ عَلَیهِ بِشَیْء مِن الذُّنُوبِ(642).
« هنگامی كه بنده ی مؤمن توبه ی خالص كند، خدا به او محبت ورزد، پس گناهانش را در دنیا و آخرت بر او بپوشاند، معاویة بن وهب عرضه داشت : چگونه بر او می پوشاند ؟ فرمود : آنچه را فرشتگان از گناهان بر او نوشته اند از یادشان می برد، پس خدا را در قیامت ملاقات می كند در حالی كه هیچ چیز نیست كه به چیزی از گناهانش شهادت دهد ».
یَا رَبِّ یَا رَبِّ یَا رَبِّ یَا إِلَهِی وَسَیِّدِی وَمَوْلاَیَ وَمَالِكَ رِقِّی...

﴿ صفحه 479﴾