فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

تفریط

منظور از « تفریط » در این مقام، كوتاهی ورزیدن در طاعت و عبادت و خدمت به بندگان خدا و انجام كار خیر است.
معارف الهیّه مردم را از افتادن در ورطه ی تفریط نهی كرده اند و تفریط را خسارتی سنگین و سبب محرومیت از فیوضات الهیّه قلمداد نموده اند.
امیرالمؤمنین (علیه السلام) در ضمن روایاتی بسیار باارزش فرموده است :
التَفْرِیطُ مُصِیبَةِ القَادِرِ(537).
« كوتاهی كردن، مصیبت و بلای تواناست ».

﴿صفحه 367﴾
ثَمَرَةُ التَّفْرِیطِ النَّدامَةُ، وَثَمَرَةُ الحَزْمِ السَّلاَمَةُ(538).
« نتیجه ی كوتاهی ورزیدن، پشیمانی، و میوه ی دوراندیشی، سلامت است ».
الجَنَّةُ غَایَةُ السَّابِقینَ، وَالنَّارُ غَایَةُ المُفَرِّطِینَ(539).
« بهشت، نهایت و خط پایان پیشی گیرندگان، و آتش، نهایت و خط پایان كوتاهی كنندگان است ».
امام ششم (علیه السلام) فرمود :
مَنْ فَرَّطَ تَوَرَّطَ(540).
« كسی كه كوتاهی ورزید به مشكلات بسیار سخت دچار شد ».

جهل

نادانی به حقایق و جهل به امور دنیا و آخرت و تكالیف و وظایف و حقوق خود و دیگران، بیماری بسیار خطرناكی است كه اگر با تحصیل علم و معرفت مداوا نشود هلاكت ابدی و رسوایی دائمی و خسارت جبران ناپذیر به دنبال خواهد داشت.
به پاره ای از روایات مربوط به جهل در شرح جمله ی « وَتَجَرَّأْتُ بِجَهْلِی » در صفحات گذشته اشاره شد.

شهوت

شهوت، به معنای : « رغبت شدید و میل به چیزی است كه انسان آن را برای
﴿صفحه 368﴾
به دست آوردنش هدف گرفته است ».
اگر این رغبت و میل به امور ناپسند و حرام باشد، سبب افتادن در گناه و معصیت و نهایتاً كشته شدن روح عقل و در عاقبت دچار شدن به عذاب دنیا و آخرت خواهد شد.
سبب هیجان شهوت، محبت و عشق بی اندازه به دنیاست كه مانند درختی در كنار وسوسه های شیطان و همنشینی با بدكاران و از خدا بی خبران رشد و نمو می كند و شاخه های شهوات از آن می روید و تبدیل به شجره ی ملعونه می شود، كه میوه ای جز ارتكاب گناهان، و حاصلی جز دور شدن از خدا و رسیدن به محرومیت از رحمت و اهلیّت برای خزی دنیا و آخرت و افتادن به دوزخ ندارد.
این درخت خطرناك كه نمونه ای از درختان جهنم، و به ویژه درخت زقّوم است، جز با تیشه ی موعظه و نصیحت و توجه به خدا و بازگشت به او و اندیشه در عاقبت و عبرت گرفتن از حوادث ریشه كن نمی شود.
اهل حقیقت می گویند : از خطرناك ترین شاخه های این درخت كه در بسیاری از نفوس ریشه دوانده و سبب بروز انواع معاصی و گناهان و علّت پیدایش بسیاری از زشتی های اخلاق در آنان شده است، هفت شاخه است :
1 ـ شهوت مقام و ریاست و جاه و جلال.
2 ـ شهوت مال و ثروت و مُلك و منال.
3 ـ شهوت كاخ و قصر و عمارت های گران قیمت.
4 ـ شهوت مباشرت با زنان زیبا و طنّازان هم چون حور.
5 ـ شهوت خوراكی ها و نوشیدنی های لذت بخش و سكرآور.
6 ـ شهوت لباس های فاخر و پوشیدنی های ابریشمی و رنگارنگ.
7 ـ شهوت معاشرت و نشست و برخاست با اهل فسق و فجور و آلوده دامنان به گناه و معصیت.
﴿صفحه 369﴾
این هفت شهوت خواه ناخواه سبب بروز هفت صفت شیطانی از افق باطن انسان، و مانع تابش خورشید عرفان بر مرغزار دل های غافلان است :
1 ـ تكبّر. 2 ـ ریا و خودنمایی. 3 ـ حسد و حقد. 4 ـ حرص و طمع. 5 ـ بخل. 6 ـ ستم. 7 ـ خشم و غضب.
شرح هر یك از شهوات هفتگانه و صفات خسارت باری كه شكوفه ی دوزخی آن هاست، كتابی مستقل و جداگانه می طلبد
افتادگان در چاه محبت دنیا و غرق شدگان در تاریكی شهوات، وقتی با رسیدن پیك مرگ بیدار می شوند، می یابند كه دچار چه خسارت سنگینی شده اند و می فهمند كه چه آخرت آبادی را با آن همه نعمت هایش با دنیای پستی كه نوشش با نیش، و عیشش با كدورت، و خوشحالی اش آمیخته به غم بوده، عوض كرده اند !