فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

« وَلاَ یُمْكِنُ الْفِرَارُ مِنْ حُكُومَتِكَ »

« و گریختن از حكومتت و فرار از حیطه ی فرمانرواییت برای هیچ موجودی ممكن نیست ».
ذات مقدّس حق از هر جهت و از هر سو به جمیع اشیاء و به همه ی موجودات و به هر چیز محیط است و چیزی از سلطه ی احاطه ی او خارج نیست.
همهی موجودات به اراده ی او به وجود آمده اند، پس او پیش از همه ی آنهاست و در سایه ی قدرت و رحمت او و با كمك لطف و نعمتش ادامه ی حیات می دهند، پس او با همه ی آنهاست و عاقبت همه به سوی او باز می گردند، پس او بعد از همه ی آنهاست، پس چه راه گریزی برای چه موجودی وجود دارد تا بتواند از حكومت او بگریزد ؟!
در روایتی بسیار مهم آمده است كه : مردی به محضر حضرت امام حسین (علیه السلام)آمد و گفت : من مردی گناهكارم و بر معصیت طاقت و صبر ندارم، پس مرا موعظه كن. امام (علیه السلام) فرمود : پنج چیز انجام بده و هر گناهی خواستی مرتكب شو : اوّل : روزی خدا را نخور و هر گناهی خواستی انجام ده.
دوّم : از ولایت و سرپرستی و حكومت خدا بیرون رو و هر گناهی خواستی انجام ده.
سوّم : جایی را بطلب كه خدا تو را نبیند و هر گناهی خواستی انجام ده.
﴿صفحه 292﴾
چهارم : هنگامی كه فرشته ی مرگ آمد تا قبض روحت كند او را از خود بران و هر گناهی كه خواستی انجام ده.
پنجم : زمانی كه مالك دوزخ می خواهد تو را به دوزخ دراندازد، تو وارد دوزخ مشو و هر گناهی خواستی انجام ده(437).
آری، اگر انسان قصد فرار دارد چه بهتر كه از جهالت و نادانی به سوی دانش و معرفت، و از سوی خبر و شنیده به جانب عیان و مشاهده، و در نهایت از خلق به سوی حق فرار كند كه در این فرار، منافع دنیایی و آخرتی و رضوان الهی و سعادت ابدی نصیب انسان می شود، و در حقیقت این فرار، فرار از هوای نفس به سوی عقل و قلب و فرار از دنیا به آخرت و فرار از دوزخ به بهشت و نهایتاً فرار از شیطان به سوی خداست.
عاشقان را گر همه ملك جهان آید به دست *** دیده بر بندند از آن تا دلستان آید به دست
پشت پا بر عالم هستی زنند از اشتیاق *** تا مگر دامان یار مهربان آید به دست
دشت هجران را نمایند آبیاری ز اشك چشم *** تا كه محصول وصال از بذر جان آید به دست
گر كنار جوی چشم خود نشینی در بهار *** عاقبت دیدار آن سرو روان آید به دست
* * *

﴿صفحه 293﴾

اَللَّهُمَّ لاَ أَجِدُ لِذُنُوبِی غافِراً...

« اَللَّهُمَّ لاَ أَجِدُ لِذُنُوبِی غافِراً، وَلاَ لِقَبَائِحِی سَاتِراً وَلاَ لِشَیْء مِنْ عَمَلِیَ الْقَبِیحِ بِالْحَسَنِ مُبَدِّلاًّ غَیْرَكَ »
« خدایا ! برای گناهانم آمرزنده ای، و برای اعمال زشتم پوشنده ای، و برای تبدیل بدی هایم به خوبی جز تو كسی را نمی یابم ».

آمرزندهی گناه

از اسمای حسنای حق و صفات علیای پروردگار مهربان، « غافر » و « غفور » است، یعنی : وجود مقدسی كه آمرزنده و بلكه بسیار آمرزنده است. و شرط تحصیل آمرزش، توبه ی واقعی و بازگشت حقیقی است.
گناهكار، با توجه به صفت « غفور » باید به این حقیقت دلگرم و امیدوار باشد كه : اگر از گناهانش توبه كند و از زشتی هایش دست بردارد و از معصیت هایش دوری گزیند و به ایمان و عمل صالح آراسته شود، یقیناً همه ی گناهانش مورد آمرزش قرار خواهد گرفت.
دلسردی و نومیدی در این زمینه، گناهی بزرگ و معصیتی موجب عذاب و بلكه به فرموده ی قرآن مجید مساوی با كفر است :
﴿صفحه 294﴾
(... إِنَّهُ لا یَیْئَسُ مِن رَوْحِ اللّهِ إِلاَّ القَوْمُ الكَافِرونَ )(438).
« زیرا از رحمت خدا جز گروه كافران ناامید نمی شوند ».
قرآن مجید، به گناهكاران اعلام می كند كه : نباید از رحمت خدا ناامید باشند ; زیرا خدا همه ی گناهان را می آمرزد.
( قُل یا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَی أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِن رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنوبَ جَمیعاً إِنَّهُ هُوَ الغَفورُ الرَّحیمُ )(439).
« بگو : ای بندگان من كه بر خویشتن اسراف ورزیدید، از رحمت من ناامید نباشید، زیرا خدا همه ی گناهان را می آمرزد. یقیناً او بسیار آمرزنده و مهربان است ».
آیاتی چون آیات زیر نشان دهنده ی این حقیقت است كه خدا توبه ی هر گناهكاری را می پذیرد.
( إِنَّ اللّهَ كانَ غَفوراً رَحیماً )(440).
« به راستی خدا همواره بسیار آمرزنده و مهربان است ».
( وَاللّهُ غَفورٌ رَحیمٌ )(441).
« و خدا بسیار آمرزنده و مهربان است »
( فَمَن تَابَ مِن بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللّهَ یَتوبُ عَلَیْهِ إِنَّ اللّهَ غَفورٌ رَحیمٌ )(442).

﴿صفحه 295﴾
« پس كسی كه بعد از ستم كاریش توبه كند و مفاسدش را اصلاح نماید، بداند كه خدا توبه اش را می پذیرد، زیرا خدا بسیار آمرزنده و مهربان است ».
(... وَاتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفورٌ رَحیمٌ )(443).
« از خدا پروا كنید، یقیناً خدا بسیار آمرزنده و مهربان است ».
آری، كسی كه از گناهانش توبه كند و پس از توبه از كبائر بپرهیزد و اصراری بر صغائر نداشته باشد و آنچه از واجبات از او قضا شده به جای آورد و از مال مردم آنچه به عهده دارد به مردم باز گرداند، یقیناً با چنین توبه ای كه توبه ی واقعی است همه ی گذشته ی زشت او مورد آمرزش قرار خواهد گرفت.
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) درباره ی نشانه های تائب واقعی می فرماید :
أمَّا عَلاّمةُ التّائِبِ فَأَربَعَةٌ : النَصِیحَةُ لِلّهِ فِی عَمَلِهِ، وَتَرْكُ البَاطِل، وَلُزُومُ الحَقِّ وَالحِرْصُ عَلَی الخَیْرِ(444).
« اما نشانه های تائب چهار چیز است : فرمانبرداری مطلق از خدا در اعمال و حركات، رها كردن باطل، پای بند بودن به حق و رغبت شدید بر انجام خیر و خوبی ».
حضرت علی (علیه السلام) می فرماید :
« خدا بر این نیست كه درب شكر را به روی عبد باز كند و درب افزون شدن نعمت را بر او ببندد، و بر این نیست كه درب دعا را باز كند و درب اجابت را بر وی ببندد، و بر این نیست كه درب توبه را باز كند و درب آمرزش را به روی او ببندد »(445).

﴿صفحه 296﴾