فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

« وَخَفِیَ مَكْرُكَ »

« و پنهان است مكر تو ».
مكر در غیر خدا به معنای حیله و تزویر است كه برای فریب دادن دیگری بكار می رود، و اطلاق مكر به این معنی بر حضرت حق روا نیست، زیرا مكر به این معنی از صفات انسان جاهل و عاجز است، و جهل و عجز در ساحت مقدس او راه ندارد. وجود مبارك او علم، قدرت، رحمت، جود و كرم بی نهایت است، و نیاز موجودات در همه ی امور به او، و بی نیازی او در همه ی امور از موجودات حقیقتی ثابت و واقعیتی مسلم و حتمی است.
مكر، در ساحت حضرت او به معنای مجازات و عذاب است، كه هركس را مستحق آن بداند او را بدون این كه راه گریز و چاره ای داشته باشد به آن دچار می كند.
مجازات و عذاب و انتقام خدا نسبت به آنان كه مغرورانه و مستانه و در حال غفلت و بی خبری غرق در معصیت و گناه و رفاه و لذت اند، به صورت های مختلف و به شكل های گوناگون است. مرحله ای از آن به صورت استدراج و استمهال است ; به این معنا كه : هر اندازه جاهل بی خبر، و مغرور خیره سر معصیت می كند و به گناهش می افزاید، خدا هم نعمت را به او می افزاید تا
﴿صفحه 288﴾
جایی كه بر اثر كثرت نعمت، غفلت بیشتری به او دست می دهد و توبه و استغفار را فراموش می كند، ناگهان و بدون اینكه گناهكار توجه داشته باشد و از رسیدن عذاب و انتقام باخبر شود، مجازات و عذاب به سویش می آید و گریبانش را می گیرد، و او را در حال بی خبری دچار انتقام حق می كند و در حقیقت، وی را به بلای مكر خفیّ گرفتار می كند.
از حضرت صادق (علیه السلام) روایت است :
إِذَا أَرادَ اللّهُ بِعَبْد خَیْراً فَأذْنَبَ ذَنْباً أتْبَعَهُ بِنِعْمَة وَیُذَكِّرُهُ الإسْتِغفَارَ، وَإِذَا أرادَ بِعَبْد شَراً فَأَذْنَبَ ذَنْباً أَتْبَعَهُ بِنِعْمَة لِیُنْسِیَهُ الاستِغْفارَ وَتَمَادَی بِها وَهُوَ قولُه ( سَنَسْتَدْرِجُهُم مِنْ حَیْثُ لایَعْلَمونَ(435) ) (436).
« به راستی هنگامی كه خدا خیر و خوبی را درباره ی عبد اراده كند، چنین پیش می آید كه عبد، گناهی را مرتكب می گردد، خدا به او نعمت می دهد و او را به سبب آن نعمت متذكر استغفار می كند، و هرگاه شری را درباره ی او اراده كند، پس عبد مرتكب گناه می شود و خدا نعمتی به او عطا می كند، پس به سبب سرگرمی به آن نعمت، استغفار را از یادش می برد و گناه به وسیله ی آن نعمت امتداد پیدا می كند، و این است قول حق : به تدریج از جایی كه نمی دانند آنان را به عذاب و انتقام و كیفر و مجازات گرفتار می كنیم ! »

﴿صفحه 289﴾

« وَظَهَرَ أَمْرُكَ »

« و فرمانت آشكار است ».
فرمان حق در یك مرحله، فرمان تكوینی است كه با آن فرمان، همه ی موجودات در عرصه گاه هستی جلوه كردند و بر كرسی ظهور نشستند. و فرمان دیگرش فرمان تشریعی است كه از بركت آن، قرآن مجید از افق قلب پیامبر اسلام آشكار شد و جلوه ای از این فرمان، احكام و مقررات و فرامین و حلال و حرام اوست كه به وسیله ی كتاب های دیگر آسمانی و نبوت انبیا و امامت امامان به تمام بشر ابلاغ شد.
﴿صفحه 290﴾

« وَغَلَبَ قَهْرُكَ، وَجَرَتْ قُدْرَتُكَ »

« و استیلاء تو بر هر چیزی غالب، و قدرتت در هر چیزی نافذ و جاری است ».
توضیح و تفسیر قهر و قدرت تا جایی كه لازم بود در ابتدای كتاب نگاشته شد.
﴿صفحه 291﴾