فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

عفو خدا

« عفو »، به معنای چشم پوشی از مجازات و گذشت كردن از گناه و محو آثار و بدی ها از پرونده است.
خدای مهربان، ظهور این حقیقت را برای تائبان و تاركان گناه و بازگشت كنندگان به پیشگاهش قرار داده است ; و در آیات بسیاری از قرآن خود را با این صفت والا ستوده است، و قاطعانه اعلام نموده است كه :
( إِنَّ اللّهَ كَانَ عَفُوّاً غَفوراً )(430).

﴿صفحه 284﴾
« یقیناً خدا همواره باگذشت و آمرزنده است ».
حضرت علی (علیه السلام) می فرماید :
أَمرُهُ قَضاءٌ وَحِكْمَةٌ، وَرِضاهُ أمانٌ وَرَحْمَةٌ، یَقْضِی بِعِلْم وَیَعْفُو بِحِلْم(431).
« فرمانش وجوبی و الزامی و مصلحتی و حكیمانه است، و خوشنودی اش امان و رحمت است ; به دانش و آگاهی حكم می راند و به بردباری گذشت می كند و چشم می پوشد ».
قالَ أعرَابِیٌ : یا رَسولَ اللّهِ ! مَن یُحاسِبُ الخَلقَ یَومَ القِیامَةِ ؟ قَالَ : اللّهُ عَزَّ وَجلَّ. قَالَ : نَجَونَا وَرَبِّ الكَعْبَةِ. قَالَ : وَكَیْفَ ذاكَ یا أعرابِیُ ؟ قَالَ : لاِنَّ الكَریمَ إِذا
قَدَرَ عَفَا(432).
« مردی عرب گفت : ای پیامبر خدا چه كسی روز قیامت حساب مردم را می رسد ؟ فرمود : خدای عز و جل. مرد عرب گفت : به پروردگار كعبه سوگند نجات یافتیم. فرمود : ای اعرابی چگونه ؟ گفت : كریم چون قدرت یابد گذشت می كند ! »
علی (علیه السلام) فرمود :
مَنْ تَنَزَّهَ عَن حُرُماتِ اللّهِ سارَعَ إلَیْهِ عَفْوُ اللّهِ(433).
« كسی كه از محرمات خدا دوری كند، گذشت و عفو خدا به سوی او شتاب می گیرد ».
اَللَّهُمَّ عَظُمَ سُلْطَانُكَ
آری، حقایقی چون ثواب و بهشت و رحمت و عفو كه فقط نزد خداست، سبب شده كه عاشقان و دل دادگانش و راز و نیاز كنندگان با او به پیشگاه لطف و درگاه رحمتش عرضه بدارند : وَعَظُمَ فیما عِنْدَكَ رَغْبَتُهُ.

﴿صفحه 285﴾

« اَللَّهُمَّ عَظُمَ سُلْطَانُكَ »

« خدایا ! بزرگ است پادشاهی و سلطنتت، یا بزرگ است حجّت و برهانت ».
پادشاهی و سلطنت خدا، ذاتی و حقیقی است و دیگر سلطنت ها اعتباری و از دست رفتنی ; پادشاهی و سلطنت حضرت او دائمی و همیشگی و بی نهایت و غیر محدود است و دیگر سلطنت ها از نظر زمان اندك و بسیار محدود است.
پادشاهی و سلطنت او نسبت به غیب و شهود و ظاهر و باطن هستی، فراگیر و محیط است و در حقیقت جز سلطنت او سلطنتی نیست و غیر او فقیر و محتاج و نیازمند به اویند، و از خود سرمایه و چیزی ندارند.
حجت و برهان او، بزرگ و قوی و در برابر او هیچ حجّتی و دلیل و برهانی وجود ندارد. عقل، نبوت، قرآن و امامت حجت های خدایند كه روز قیامت با آنها با همه ی خلایق محاجّه می كند و عذر و بهانه تراشی های آنان را در ارتكاب گناه و خودداری از عمل صالح در هم می شكند.
﴿صفحه 286﴾

« وَعَلاَ مَكَانُكَ »

« و شأن و منزلت تو بلند است ».
وجود مقدّسی كه خود را در قرآن مجید به حقیقت ( لَیْسَ كَمِثْلِهِ شَیْءٌ )(434)ستوده و از هر عیب و نقصی منزّه است و همه ی صفات كمال و جمال و جلال را داراست، و صفاتش عین ذات و ذاتش عین صفات است، و اسمای حسنی و صفات عُلیا ویژه ی اوست، و قیام همه ی موجودات غیبی و شهودی از پرتو قیومیّت اوست، و كاینات، زیرنشین علم و اراده و قدرت و رحمت اوست، و اوصافش را حدی نیست، و قوّتش فوق قوّت ها و قدرتش فوق قدرتها و عظمتش فوق عظمت ها و سطوتش چیره بر سطوت هاست، البته شأن و منزلتش بلند، و مرتبه و مكانش از هر چیزی برتر است.

﴿صفحه 287﴾