فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

شفاعت توبه

معاویة بن وهب می گوید : از حضرت صادق (علیه السلام) شنیدم می فرمود : هنگامی كه بنده توبه ی خالص و بی شائبه كند، خدا به او محبت ورزد و در دنیا و آخرت بر او پرده پوشی نماید. گفتم : چگونه پرده پوشی نماید ؟ فرمود : آنچه از گناهان كه دو فرشته ی گماشته شده ی بر او نوشته اند از یادشان محو كند و به اعضای او وحی فرماید : آنچه از گناهان بر روی تو انجام داده پنهان دار، پس خدا را دیدار كند در حالی كه هنگام دیدار خدا چیزی كه به زیان وی بر گناهانش گواهی دهد نیست(292).

شفاعت قرآن

... إِذَا الْتَبَسَتْ عَلَیْكُمُ الْفِتَنُ كَقِطَعِ اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ فَعَلَیْكُمْ بِالْقُرآنِ فَإِنَّهُ شافِعٌ مُشَفَّعٌ وَماحِلٌ مُصَدَّقٌ...(293)
« رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود : هنگامی كه فتنه ها چون شب تار شما را فراگرفت به قرآن روی آورید، زیرا قرآن شفیعی است كه شفاعتش پذیرفته می شود و گزارشگر و شكایت كننده ای است كه گزارش و شكایتش مورد تصدیق قرار می گیرد ».
روایات زیادی درباره ی شفاعت انبیا وامامان وشهیدان ومؤمنان راستین وعالمان ربّانی در كتاب باعظمت « بحار الانوار » و « محجّة البیضاء » و سایر كتب حدیث نقل شده كه خوانندگان عزیز می توانند به آن منابع نور و هدایت مراجعه كنند.

﴿صفحه 219﴾

وَأَسْأَلُكَ بِجُودِكَ أَنْ تُدْنِیَنِی مِنْ قُرْبِكَ...

« وَأَسْأَلُكَ بِجُودِكَ أَنْ تُدْنِیَنِی مِنْ قُرْبِكَ وَأَنْ تُوزِعَنِی شُكْرَكَ وَأَنْ تُلْهِمَنِی ذِكْرَكَ »
« خدایا ! به وسیله ی بخشش و سخاوتت، و بزرگواری و كرمت ( كه همه ی ظاهر و باطن هستی را فرا گرفته ) از تو درخواست می كنم كه مرا به مقام قرب خود نزدیك گردان و سپاسگزاری همه ی نعمت هایت و یاد وجود مقدست را به من الهام كن ».
امیرالمؤمنین (علیه السلام) در این جملات عرشی و ملكوتی و در این فرازهای نورانی سه مقام از مقامات بسیار باارزش سالكین را از پروردگار مهربان درخواست می كند :
1 ـ دست یابی به مقام قرب.
2 ـ وصول به مقام شكر.
3 ـ رسیدن به مقام ذكر.
بدون تردید تحصیل این سه مقام، جز به سبب جود و كرم حضرت دوست و جز به كمك بخشش و سخاوت و آقایی و بزرگواری حضرت معشوق میسّر نیست.
اگر او شوق و رغبت و اشتیاق و حال و مایه های عملی به سالك نبخشد،
﴿صفحه 220﴾
و اسباب رسیدن به این مقامات ملكوتی را به انسان عطا نكند، و آقایی و بزگواری اش از راهرو راه، دستگیری ننماید، و به عبد نیازمندش برای عبور از حجاب های ظلمانی و نورانی كمك نكند، و او را منزل به منزل و مقام به مقام پیش نبرد، به این مقامات معنوی و مراتب عرشی نخواهد رسید ; به این خاطر است كه دعا كننده جود و كرمش را به عنوان وسیله و سرمایه ی اصلی درخواست می كند تا در پرتو تجلّی آثار این دو صفت در تمام شئون زندگی اش بتواند به هر سه مقام واصل شود.
برای تماشای اندكی از جود و كرم حضرت حق، و توجّه به آثار این دو صفت، و جلوه اش در زندگی انسان، لازم است به جملاتی از دعای بی نظیر « عرفه » حضرت سید الشهداء (علیه السلام) با تأمل و اندیشه دقت كنیم تا به این حقیقت آگاه شویم كه : با اتصال به جود و كرم او و انفصال از ماسوای حضرتش، می توان به مقامات معنوی نایل شد.
« همه ی ستایش و سپاس ویژه ی توست، ای كه لغزشم را نادیده گرفت و اندوهم را زدود و دعایم را مستجاب كرد و عیبم را پوشانید و گناهم را آمرزید و مرا به خواسته ام رسانید و بر دشمنم پیروز گردانید، اگر نعمت ها و عطاها و بخشش های باارزشت را برشمارم، هرگز نمی توانم به شماره آورم، ای سرور و آقای من، تویی كه عطا كردی، تویی كه نعمت دادی، تویی كه احسان نمودی، تویی كه زیبایی بخشیدی، تویی كه فزونی دادی، تویی كه كامل نمودی، تویی كه روزی عنایت كردی، تویی كه توفیق دادی، تویی كه عطا فرمودی، تویی كه بی نیاز نمودی، تویی كه ثروت بخشیدی، تویی كه پناه دادی، تویی كه كفایت كردی، تویی كه راهنمایی نمودی، تویی كه محافظت فرمودی، تویی كه پرده پوشیدی، تویی كه آمرزیدی، تویی كه نادیده گرفتی، تویی كه قدرت دادی، تویی كه عزّت بخشیدی، تویی كه یاری دادی، تویی كه مساعدت فرمودی،
﴿صفحه 221﴾
تویی كه تأیید نمودی، تویی كه پیروزی عطا كردی، تویی كه درمان نمودی، تویی كه سلامت همه جانبه عنایت فرمودی، تویی كه گرامی داشتی »(294).
و نیز برای آگاهی به گوشه ای از جود و كرم حضرتش، واجب است با چشم دل به مفاهیم عرشی جملاتی از دعای « ابوحمزه ی ثمالی » كه مناجات شبهای ماه مبارك حضرت زین العابدین (علیه السلام) است بنگریم :
« آقای من، منم كودكی و كوچكی كه او را پروریدی، منم نادانی كه دانایش نمودی، منم گمراهی كه هدایتش فرمودی، منم افتاده ای كه بلندی و رفعتش دادی، منم ترسانی كه امانش بخشیدی و گرسنه ای كه سیرش نمودی و تشنه ای كه سیرابش كردی و برهنه ای كه لباسش پوشاندی و تهی دستی كه توانگرش كردی و ناتوانی كه نیرومندش ساختی و خواری كه عزیزش نمودی و بیماری كه شفایش دادی و درخواست كننده ای كه عطایش بخشیدی و گناهكاری كه گناهش را پوشاندی و خطاكاری كه نادیده اش گرفتی و اندكی كه بسیارش فرمودی و مستضعفی كه نصرتش دادی و رانده شده ای كه مأوایش بخشیدی »(295).
آری، سالك با درخواست این دو وسیله، و با اتصال به این دو سبب ـ كه جود و كرم بی نهایت حضرت محبوب است ـ می تواند به مقام قرب و شكر و ذكر برسد و در زمره ی مقربین و شاكرین و ذاكرین قرار گیرد.