فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

بی توجهی به فریادخواهی محزون دل سوخته

انسانی كه دچار زیان مالی می شود، یا یكی از عزیزان خود را از دست می دهد، یا به مصیبت و رنجی دیگر مبتلا می گردد و از برادران دینی خود برای رفع حزن و اندوه و غصه و رنج خود فریادخواهی می كند، اخلاق و عاطفه انسانی اقتضا دارد كه به كمك او بشتابند و در كاهش آلام و رنج هایش به او یاری دهند.
آنان كه فریاد محزونان و دل سوختگان را بشنوند و به كمك آنان برنخیزند، نه این كه مسلمان، بلكه از دایره ی آدمیت و انسانیت بیرونند.
﴿صفحه 193﴾
تو كز محنت دیگران بی غمی *** نشاید كه نامت نهند آدمی
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود :
مَنْ أَصْبَحَ لاَ یَهْتَمُّ بِأُمُورِ المُسْلِمِینَ فَلَیْسَ بِمُسْلِم(260).
« كسی كه صبح كند و به امور مسلمانان اهتمام نورزد مسلمان نیست ».
برنامهی كمك رسانی به یكدیگر و توجه به امور مسلمانان و به ویژه به فریاد فریاد خواهان رسیدن، دستور حضرت حق و سفارش پیامبر اسلام و امامان بزرگوار است.
امام صادق (علیه السلام) فرمود : كسی كه رنج و غصه ای را از مؤمنی برطرف كند، خدا رنج و غصه ی آخرت او را برطرف می كند و با دل خنك از قبرش درآید. و كسی كه گرسنگی مؤمنی را بزداید، خدا او را از میوه ی بهشت بخوراند. و كسی كه با شربت آبی مؤمن تشنه را سیراب كند، خدا او را از رحیق مختوم سیراب فرماید(261).
امام ششم (علیه السلام) فرمود : هركس به فریاد برادر مؤمن غصه دار و تشنه اش به هنگام سختی و رنجش برسد، پس غصه اش را برطرف كند و او را برای رسیدن به حاجتش یاری دهد، خدا از جانب خود هفتاد و دو رحمت برایش بنویسد كه یكی از آن هفتاد و دو رحمت را در دنیا برای اصلاح امور زندگیش پیش اندازد و هفتاد و یك رحمت را برای ترس و هول قیامتش ذخیره كند(262).

ترك كمك به ستمدیده

برنامه ی كمك به مظلوم و یاری دادن به كسی كه مورد ستم واقع شده،

﴿صفحه 194﴾
به اندازه ای در اسلام حائز ارزش و اهمیت است كه امیرالمؤمنین (علیه السلام) در دقایق آخر عمرش در شب بیست و یكم ماه رمضان، در ضمن سفارش و وصیّتش به فرزندان به ویژه حضرت حسن و حسین (علیهما السلام) فرمود :
كُونَا لِلظَّالِمِ خَصْماً وَلِلْمَظْلُومِ عَوْناً(263).
« دشمن ستمكار و یار ستمدیده باشید ».
آری، این زیباترین شعار اسلام و شعار عملی مؤمن در برابر ظلم و ظالم، و نسبت به مظلوم و ستمدیده است.
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود :
مَنْ أَخَذَ لِلْمَظْلُومِ مِنَ الظَالِمِ كانَ مَعی فِی الجَنَّةِ مُصاحِباً(264).
« هركس حق مظلوم را از ظالم باز ستاند، همنشین من در بهشت است ».
حضرت علی (علیه السلام) فرمود : « هنگامی كه ستمدیده ای را دیدی او را بر ضد ستمكار یاری ده »(265).
و نیز آن حضرت فرمود :
أَحْسَنُ العَدْلِ نُصْرَةُ المَظْلُومِ(266).
« نیكوترین عدل، یاری رساندن به ستمدیده است ».
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
هیچ مؤمنی نیست كه مؤمن ستمدیده ای را یاری دهد، مگر این كه یاری دادنش از روزه ی یك ماه، و اعتكافش در مسجد الحرام برتر است. و هیچ مؤمنی

﴿صفحه 195﴾
نیست كه برادر مؤمنش را یاری دهد، در حالی كه قدرت یاری دادن داشته باشد، مگر این كه خدا در دنیا و آخرت یاریش دهد. و هیچ مؤمنی نیست كه برادر مؤمنش را در حالی كه توانایی یاری دادن به او را دارد واگذارد، مگر این كه خدا او را در دنیا و آخرت واگذارد(267).
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود : خدای عز و جل می فرماید :
سوگند به عزت و جلالم، قطعاً در دنیا و آخرت از ستمكار انتقام می گیرم ; و یقیناً از كسی كه ستمدیده ای را ببیند و قدرت بر یاری او داشته باشد و او را یاری ندهد انتقام خواهم گرفت(268).

ضایع كردن امر به معروف و نهی از منكر

امر به معروف و نهی از منكر، دو فریضه ی مهم از فرائض الهی، و دو برنامه ی واجب از واجبات دینی است ; كه اجرایش بر كسی كه واجد شرایط است، یعنی معروف و منكر را می شناسد و خود آراسته به معروف و دور از منكر است، لازم و حتمی است ; و ترك این دو فریضه و ضایع گذاشتنش، گناهی بزرگ و سبب نزول بلاست.
امر به معروف و نهی از منكر، بزرگترین محور دین و حقیقت بسیار مهمی است كه همه ی انبیا به خاطر برپا داشتنش، مبعوث به رسالت شده اند.
اگر بساط این دو فریضه برچیده شود، و علم و عمل به آن از بین برود، حركت نبوت تعطیل می شود و دین به نابودی می رسد و گمراهی همه را می گیرد و نادانی و جهالت شیوع پیدا می كند و فساد به همه ی امور مردم سرایت می یابد و شهرها رو به خرابی می رود و انسانها به چاه هلاكت می افتند.

﴿صفحه 196﴾
قرآن می فرماید :
( وَلْتَكُن مِنْكُمْ أُمَّةٌ یَدْعونَ إِلَی الْخَیْرِ وَیَأْمُرونَ بِالْمَعْروفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحونَ )(269).
« از شما ملّت اسلام باید گروهی باشند كه همه را به خیر دعوت كنند و امر به معروف و نهی از منكر نمایند، اینان كه به امر به معروف و نهی از منكر اقدام می كنند، همان رستگارانند ».
( وَالمُؤْمِنونَ وَالمُؤْمِناتُ بَعْضُهُم أَوْلِیآءُ بَعْض یَأمُرُونَ بِالمَعْروفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ المُنْكَرِ... )(270).
« مؤمنان و مؤمنات دوستان یكدیگرند امر به معروف و نهی از منكر می كنند ».
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود :
لَتَأمُرُنَّ بِالمَعروفِ وَلَتَنهَوُنَّ عَنِ المُنْكَرِ أَو لَیُسَلِّطَنَّ اللّهُ عَلیكُم شِرارَكُم ثُمَّ یَدعُو خِیارُكم فلا یُستَجابَ لَهُم(271).
« شما مردم باید امر به معروف و نهی از منكر كنید یا خدا اشرارتان را بر شما چیره می سازد، پس خوبانتان دعا می كنند ولی دعایشان مستجاب نمی شود ».
پیامبر فرمود : از نشستن در جادّه ها كه محل رفت و آمد مردم است بپرهیزید. گفتند : ما را از آن چاره ای نیست چون مجالس گفتگوی ماست. فرمود : اگر چاره ای ندارید پس حق جاده را رعایت كنید. گفتند : حق جادّه چیست ؟ فرمود : فروپوشی چشم از نامحرم، خودداری از آزار مردم، پاسخ سلام و امر به معروف

﴿صفحه 197﴾
و نهی از منكر(272).
و نیز آن حضرت فرمود : همه ی سخنان انسان به زیان اوست نه به سودش، مگر امر به معروف و نهی از منكر و ذكر خدا(273).
حضرت باقر (علیه السلام) فرمود : خدا به شعیب وحی كرد : از قوم تو صد هزار نفر را عذاب می كنم، چهل هزار نفر از اشرار و شصت هزار نفر از خوبان. گفت : پروردگارا ! عذاب اشرار در جای خود صحیح است، خوبان چرا ؟ خدا وحی فرمود : خوبان، نسبت به اشرار خیرخواهی نكردند و از بدیها بازشان نداشتند و به آنان اعتراض نكردند و به خاطر خشم من بر آنان خشم نگرفتند(274).
مردی از قبیله ی خثعم خدمت رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) رسید و گفت : ای رسول خدا ! مرا خبر ده بهترین برنامه ی اسلام چیست ؟ فرمود : ایمان به خدا. گفت : پس از آن ؟ فرمود : صله ی رحم. پرسید : بعد از آن ؟ فرمود : امر به معروف و نهی از منكر. پرسید : كدام عمل نزد خدا مبغوض تر است ؟ فرمود : شریك انگاشتن برای خدا. گفت : پس از آن ؟ فرمود : قطع رحم. پرسید : بعد از آن ؟ فرمود : امر به منكر و نهی از معروف(275).

﴿صفحه 198﴾