فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

طمع

علاقه و محبت به آنچه در دست مردم است و آرزوی آن كه به آن برسد و اظهار آن علاقه به كیفیتی كه دیگران را وادار به پرداخت كند و درخواست و سئوال از مردم به نظر اهل تحقیق « طمع ورزی » است.
امام چهارم (علیه السلام) فرمود :
رَأَیْتُ الخَیْرَ كُلَّهُ قَدِ اجْتَمَعَ فِی قَطْعِ الطَّمعِ عَمّا فِی أَیدِی النَّاسِ(238).
« همه ی خیر را دیدم در بریدن طمع از ثروت و مال و مقامی است كه در دست مردم است ».
سعدان به امام صادق (علیه السلام) عرض كرد :
الَّذِی یُثْبِتُ الإیمَانَ فِی العَبْدِ ؟ قَالَ : الوَرَعُ. وَالَّذِی یُخْرِجُهُ مِنه ؟ قَالَ الطَّمَعُ(239).

﴿صفحه 183﴾
« چیزی كه ایمان را در عبد پابرجا می كند چیست ؟ فرمود : پاكدامنی و پارسایی ; و چیزی كه ایمان را از او بیرون می آورد كدام است؟ فرمود: طمع ».
امام هادی (علیه السلام) فرمود :
الطَّمَعُ سَجِیَّةُ سَیِّئَةٌ(240).
« طمع صفت زشتی است ».
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
إِن أَرَدتَ أَنْ تَقَرَّ عَیْنُكَ وَتَنالَ خَیرَ الدُّنْیا وَالآخِرَةِ، فَاقْطَعِ الطَّمَعَ عَمَّا فِی أَیْدِی النَّاسِ(241).
« اگر می خواهی شاد و خوشحال باشی و به خیر دنیا و آخرت برسی، از آنچه در دست مردم است قطع طمع كن ».
حضرت علی (علیه السلام) فرمود :
مَنْ أَرَادَ أن یَعِیشَ حُرّاً أَیّامَ حَیَاتِهِ فَلا یُسْكِنَ الطَّمَعَ قَلْبَهُ(242).
« كسی كه می خواهد همه ی دوران زندگیش آزاد زیست كند، طمع را در قلبش جای ندهد ».

حسد

از صفات فوق العاده زشت و خصلت های بسیار بد، حسد است.
اهل تحقیق می گویند : حسد این است كه : نعمتی را در دست كسی مشاهده كنی و آرزوی از بین رفتنش را داشته باشی ! حسد، در حقیقت ناخشنودی از

﴿صفحه 184﴾
قضای حكیمانه حق نسبت به نعمتی است كه به دیگران عنایت شده !
كبر و خودخواهی و عشق به ریاست و برتری جویی و ناپاكی درون و بخل، از عوامل پدید آمدن حسد در قلب انسان است.
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
إِنَّ الحَسَدَ یَأْكُلُ الإیمَانَ كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الحَطَبَ(243).
« مسلماً حسد ایمان را می خورد، چنان كه آتش هیزم را می خورد ».
و نیز آن حضرت فرمود :
آفَةُ الدِّینِ الحَسَدُ وَالعُجْبُ وَالفَخْرُ(244).
« آفت دین، حسد، خودبینی و فخر فروشی است ».
امام صادق (علیه السلام) فرمود : پیامبر خدا هر روز از شش چیز به خدا پناه می برد : شك، شرك، نخوت، خشم، تجاوز و ستمگری و حسد(245).
امام صادق (علیه السلام) فرمود : در حالی كه موسی با پروردگارش مناجات می كرد و سخن می گفت، ناگهان مردی را در سایه ی عرش خدا دید، گفت : پروردگارا ! این مردی كه عرش بر سرش سایه انداخته كیست ؟ فرمود : این از كسانی است كه بر مردمی كه خدا از احسانش به آنها عطا كرده حسد نورزید(246).

محبت به دشمنان خدا

دوست داشتن دشمنان خدا، ناشی از بیماری قلب است. انسان باید خوبیها و خوبان را دوست داشته باشد و به بدیها و بدكاران دشمنی ورزد ; اگر حالت

﴿صفحه 185﴾
قلب جز این نشانه گیرد، دلیل بر بیماری اوست و این بیماری باید با آیات قرآن و روایات درمان شود، و گرنه عواقب خطرناكی در دنیا و آخرت به دنبال خواهد داشت.
قرآن، پیامبر و پیروانش را سخت گیر به كافران و در حوزه ی ایمان نسبت به یكدیگر رحیم و مهربان می داند :
( مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّآءُ عَلَی الْكُفَّارِ رُحَمَآءُ بَیْنَهُمْ... )(247).
« محمد پیامبر خداست ; و كسانی كه با اویند، با كافران سخت گیر و با هم دیگر مهربانند »
قرآن به مؤمنان می گوید :
(... لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّی وَعَدُوَّكُم أَوْلِیَآءَ تُلْقُونَ إِلَیْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَد كَفَروا بِما جَآءَكُم مِنَ الْحَقِّ )(248).
« دشمنان من و دشمنان خود را به ولایت و سرپرستی مگیرید كه با آنان طرح محبت دراندازید، آنان به قرآنی كه به سوی شما آمده كفر میورزند ».
قرآن در سوره ی مجادله می فرماید :
گروهی كه به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشند نمی یابی كه با مخالفان خدا و رسولش دوستی كنند، گرچه مخالفان پدران یا پسران یا برادران یا خویشاوندانشان باشند(249).