فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

كینه

بر هر مسلمانی لازم است نسبت به همه ی انسانها محبت و علاقه داشته باشد، مگر نسبت به كسانی كه خدای قهار اجازه نمی دهد.
كینه ی به مردم، سبب محرومیت انسان از صله ی رحم، نیكی و نیكوكاری و انواع امور خیر می شود.
كینهی به مردم، دل را آلوده و روح را تاریك و اندیشه را ظلمانی و آدمی را از رحمت خدا دور می كند.
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود :
مَا كَادَ جَبرئیلُ یَأْتِینِی إِلاَّ قَالَ : یَا مُحَمَّدُ إِتَّقِ شَحْنَاءَ الرّجالِ وَعَداوَتَهُم(202).
« نشد كه جبرئیل نزد من آید جز این كه گفت : ای محمد از بغض و دشمنی كردن با مردم بپرهیز ».
امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود :

﴿صفحه 170﴾
رَأسُ الجَهلِ مُعَاداةُ النَّاسِ(203).
« سر نادانی دشمنی با مردم است ».
و نیز آن حضرت فرمود :
مُعاداةُ الرِّجالِ مِنْ شِیَمِ الجُهّالِ(204).
« دشمنی با مردم از اخلاق نادانان است ».
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
إیّاكَ وَعِدوَاةُ الرِّجالِ ; فَإنَّها تُورِثُ المَعَرَّةَ وَتُبدِی العَورَةَ(205).
« از دشمنی با مردم بپرهیز كه سبب هلاكت و موجب آشكار شدن عیب هاست ».

عُجب

به خود بالیدن و از عمل خود راضی بودن و خود پسندیدن و با این امور بر دیگران فخر فروختن، گناه بسیار زشتی است.
انسان مملوك خداست، حیات و مرگش به دست خداست، رزق و روزیش از جانب خداست، توفیق بندگی و عبادتش عنایت خداست و هر كار خیر و عمل صالحی انجام دهد به خواست خداست، با توجه به این حقایق جا ندارد كه حالت شیطانی عجب و خودپسندی را به خود راه دهد.
امام صادق (علیه السلام) فرمود :

﴿صفحه 171﴾
مَن دَخَلَهُ العُجبُ هَلَكَ(206).
« هركه دچار خودپسندی شود به هلاكت می رسد ».
و آن حضرت فرمود :
مرد دانایی نزد عابدی آمد و به او گفت : چگونه نماز می خوانی ؟ پاسخ داد : از چون منی می پرسند كه چگونه نماز می خوانی ؟ من از ابتدا چنین و چنان خدا را عبادت می كنم. گفت : گریه ات چگونه است ؟ گفت : به اندازه ای گریه می كنم كه اشكم روان شود. آن دانا گفت : به راستی اگر بخندی و از خدا ترسان باشی بهتر است كه گریه كنی و به خود ببالی، راستی هركه بر خود ببالد هیچ كرداری از او بالا نرود(207).
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود :
خدای عز و جل به داود فرمود : ای داود ! گنهكاران را مژده ده و صدّیقان را بترسان. عرض كرد : چگونه گنهكاران را مژده دهم و صدیقان را بترسانم ؟ فرمود : ای داود ! به گنهكاران مژده ده كه من توبه پذیرم و از گناه عفو می كنم و صدیقان را بترسان كه مبادا به اعمال خود عجب ورزند و خودپسند شوند، زیرا من هیچ بنده ای را پای حساب قرار ندهم جز آنكه هلاك باشد(208).

ریا

خودنمایی در عمل و انجام عبادت و كار خیر به خاطر جلب نظر مردم حرام و مورد خشم خداست.
قرآن مجید، گروهی از نمازگزاران را به سبب ریا مورد نفرت قرار داده می فرماید :

﴿صفحه 172﴾
( فَوَیْلٌ لِلْمُصَلِّینَ * الَّذِینَ هُم عَن صَلاتِهِمْ ساهُونَ * الَّذِینَ هُمْ یُرَآءُونَ )(209).
« وای بر نمازگزاران، آنانكه از نمازشان غافلند، آنان كه پیوسته ریا میورزند ».
شخصی از رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) پرسید : نجات در چیست ؟ فرمود : انسان به خاطر جلب نظر مردم به عبادت برنخیزد(210).
در روایت آمده : شخصی در جهاد كشته می شود و شخصی ثروتش را در راه خدا انفاق می كند و شخصی قرآن قرائت می كند ; خدا به هر یك از آنان می گوید : تو در برنامه ی جهاد دروغ گفتی، خواسته ات این بود كه گفته شود فلانی شجاع است، و تو در مسئله ی انفاق دروغ گفتی، خواسته ات این بود كه گفته شود فلانی اهل جود و سخاست، و تو در قرائت قرآن دروغ گفتی، خواسته ات این بود كه بگویند فلانی قاری قرآن است ; سپس رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود : به اینان پاداش نمی رسد و خودنمایی و ریای آنها اعمالشان را بر باد داد !! (211)
در حدیثی از رسول خدا آمده :
إِنَّ اللّهَ تَعالَی یَقولُ لِلْمَلائِكَةِ : إِنَّ هَذا لَم یُرِدنِی بِعَمَلِهِ فَاجْعَلُوهُ فِی سِجّین(212).
« خدا به فرشتگان می گوید : این شخص به كردارش مرا قصد نداشته، بنابراین او را در جهنم قرار دهید ».
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود : ترسناك ترین چیزی كه نسبت به آن بر شما می ترسم شرك اصغر است. گفتند : یا رسول اللّه ! شرك اصغر چیست ؟ فرمود : ریا(213).
و نیز آن حضرت فرمود : خدا عملی كه در آن به اندازه ی ذرّه ای از ریا باشد نمی پذیرد(214).

﴿صفحه 173﴾
شدّاد بن اوس می گوید : رسول خدا را دیدم گریه می كند. گفتم : سبب گریه ی شما چیست ؟ فرمود : بر امّتم از شرك می ترسم، اینان بت و خورشید و ماه و سنگ را نخواهند پرستید، ولی با اعمالشان به ریا و خودنمایی دست
خواهند زد(215).