فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

تعدی و تجاوز به حقوق مردم

خداوند مهربان برای مردم نسبت به یكدیگر حقوقی قرار داده كه ادای آن حقوق لازم است و تجاوز و تعدی به حقوق مردم گناه و معصیت و گاهی سبب كیفر و عقوبت است.
حق پدر و مادر بر فرزند، حق فرزند بر پدر و مادر، حق اقوام و خویشان به یكدیگر، حق همسایه به همسایه، حق مردم بر حكومت، حق حكومت بر مردم، حق شوهر بر زن، حق زن بر شوهر، حق زیردستان بر صاحبان نعمت و ثروت، حق فقیر بر غنی و دیگر حقوقی كه در قرآن مجید و روایات بیان شده است.
زیباترین و كامل ترین رساله ای كه بیانگر حقوق است رساله ی حقوق حضرت زین العابدین (علیه السلام) است ; انسان با مراجعه به آن رساله به شناخت كامل و جامعی نسبت به حقوق موفق می شود و خود را پس از شناخت مسئول اجرای آن حقوق احساس می كند.
تعدی و تجاوز به هر یك از آن حقوق، گناهی مسلم و معصیتی یقینی است. و در صورت جبران نكردن، مكافات و عقوبت آن حتمی و قطعی است.

مسخره كردن بندگان خدا

مسخره كردن مردم چه نسبت به قیافه و شكل، یا به خاطر فقر و تهی دستی، و یا به علّت دین داری و ایمان، و یا به سبب شغل و كار، و یا به خاطر هر موقعیت و وضعی، گناهی بزرگ و معصیت و خطایی است كه عقوبت و مكافات دنیایی و آخرتی به دنبال دارد.
مسخره كردن مردم در حقیقت توهین به شخصیت ایشان و تحقیر و خوار
﴿صفحه 146﴾
شمردن آنهاست.
قرآن مجید از مسخره كنندگان به عنوان منافق، ستمكار و مفسد یاد می كند و آنان را مستحق عذاب دردناك می داند.
( وَإِذا لَقُواْ الَّذِینَ آمَنوا قَالوا آمَنّا وَإِذا خَلَوا إِلَی شَیَاطِینِهِمْ قَالوا إِنّا مَعَكُم إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِءُونَ )(157).
« اینان هنگامی كه با اهل ایمان دیدار كنند می گویند ایمان آوردیم و چون با شیاطینشان « كه سردمداران كفر و شركند » خلوت كنند می گویند با شماییم و هدف ما از برخورد با مؤمنان مسخره كردن آنان است ».
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود : خدای تبارك و تعالی فرموده :
مَن أَهَانَ لِی وَلِیّاً فَقَد أَرْصَدَ لِمُحَارَبَتِی(158).
« هركه به دوستی از من اهانت كند، یقیناً به جنگ با من كمین كرده !! »
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
هنگامی كه قیامت شود، یك منادی ندا كند : روگردانان از دوستان من كجایند ؟ پس گروهی كه صورتشان گوشت ندارد برخیزند. در آن وقت گفته شود : اینان كسانی هستند كه اهل ایمان را آزردند و با آنان به دشمنی برخاستند و نسبت به آنها عناد ورزیدند و آنان را با درشتی و سرسختی در دینشان سرزنش كردند. سپس فرمان رسد كه آنها را به دوزخ برند.
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود : خدای عز و جل فرموده :
قَد نَابَذَنِی مَن أَذَلَّ عَبدِی المُؤْمِنَ(159).
« كسی كه بنده ی مؤمن مرا خوار كند، آشكارا به جنگ با من برخاسته !! »

﴿صفحه 147﴾
آری، به ریشخند گرفتن مردم و مسخره كردن آنان، در حقیقت توهین كردن به آنان و آزار دادن روحی و كوچك شمردن آنهاست.
قرآن مجید به شدت مردان و زنان را از این كه به مسخره كردن یكدیگر اقدام كنند نهی می كند و مسخره كنندگانی كه از این كار زشت خود توبه نمی كنند ستمكار می داند(160).

شكستن عهد و پیمان

عهد و پیمان و وفای به آن، دو حقیقت اخلاقی و انسانی است كه در قرآن مجید و روایات اهل بیت (علیهم السلام) مورد توجه قرار گرفته و شكستن آن، گناه و معصیت شمرده شده است.
در زمینه ی عهد و پیمان و وفای به آن، تفاوتی نمی كند كه عهد و پیمان با خدا یا با پیامبر یا با امام یا با مردم بسته شود، وفای به هر عهد و پیمان مثبتی كه در طریق عبادت، یا خدمت به مردم، یا كسب و تجارت، یا امور صحیح دیگر بسته می شود، واجب شرعی و اخلاقی است و شكستنش گاهی حرام و موجب كیفر الهی است.
( وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللّهِ إِذا عَاهَدتُمْ... )(161).
« به عهد خدا هنگامی كه عهد بستید وفا كنید ».
( الَّذِینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِن بَعْدِ مِیثَاقِهِ وَیَقْطَعونَ مَا أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ وَیُفْسِدُونَ فِی الأَرْضِ أُولئِكَ هُمُ الخاسِرونَ )(162)
« آنان كه عهد خدا را پس از محكم كردنش می شكنند و آنچه را خدا دستور به

﴿صفحه 148﴾
پیوندش داده قطع می كنند و در زمین به فساد برمی خیزند، فقط آنان زیان كارند ».
(... وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولا )(163).
« به عهدی « كه با خدا و با یكدیگر می بندید » وفا كنید، به راستی عهد مورد بازخواست و بازپرسی است ».
( یا أَیُّهَا الَّذِینَ ءامَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ... )(164).
« ای كسانی كه ایمان آوردید، به قراردادها و عهد و پیمانها وفا كنید ».
رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود :
ثَلثٌ مَن كُنَّ فِیهِ كَانَ مُنَافِقاً وَإِن صَامَ وَصَلَّی وَزَعَمَ أَنَّهُ مُسْلِمٌ : مَنْ إِذَا ائْتُمِنَ خَانَ، وَإِذَا حَدَّثَ كَذِبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ(165).
« سه خصلت است در هركه باشد منافق است، گرچه نماز بخواند و روزه بگیرد و خود را مسلمان بداند : چون او را امین دانند خیانت ورزد، و هنگامی كه به سخن برخیزد دروغ گوید، و هرگاه وعده دهد وعده اش را وفا نكند ».
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
مَن عَامَلَ النَّاسَ وَلَمْ یَظْلِمْهُم، وَحَدَّثَهُم فَلَمْ یَكْذِبْهُمْ، وَوَعَدَهُمْ فَلَمْ یَخْلِفْهُمْ، فَهُوَ مِمَّن كَمُلَتْ مُرُوءَتُهُ وَحُرِّمَتْ غَیْبَتُهُ وَظَهَرَ عَدْلُهُ وَوَجَبَتْ أُخُوَّتُهُ(166).
« كسی كه در رفتارش با مردم ستم نورزد و در سخن گفتن با آنان دروغ نگوید

﴿صفحه 149﴾
و در وعده به آنان تخلف نكند، از كسانی است كه مروّتش كامل و غیبتش حرام و عدالتش آشكار و باید او را برادر دینی دانست ».