فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

آفرینش جهانهای متعدد

كتاب كم نظیر « اسلام و هیئت » اثر علامه ی بزرگ، دانشمند مصلح، سید هبة الدین شهرستانی از كتاب « خصال » صدوق و « بحار الانوار » علامه ی مجلسی و « انوار نعمانیه » و « شرح صحیفه » و « تفسیر نور الثقلین » با سلسله سندی قوی و قویم از حضرت صادق (علیه السلام) روایت می كند :
إِنَّ لِلّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِثْنَیْ عَشَرَ أَلْفَ عَالَم كُل عَالَم مِنْهُم أَكبَرُ مِنْ سَبعِ سَماوات وَ سَبعِ أَرَضِینَ مَا یُری عَالَمٌ مِنْهُمْ أنَّ لِلّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَالَماً غَیْرَهُم(103).
« خدای عز و جل را دوازده هزار جهان است كه هر یك از همه ی هفت آسمان و زمین بزرگتر است و هیچ كدام از آنها از وجود جهانی غیر از خود خبر ندارد !! »
دانشمندان كیهان شناس معاصر می گویند : جهان هستی مركب از هزاران جهان است و هر جهانی دارای آسمانها و زمین هایی بزرگتر از آسمان و زمین ما(104).
عدد، به طور اغلب، در آیات قرآن مجید و روایات برای بیان حدود و شماره نیست بلكه برای بیان كثرت و فراوانی است ; بنابراین تصور نشود كه هستی

﴿صفحه 110﴾
محدود به دوازده هزار جهان است. جهانها بیش از چیزی است كه در قرآن و روایات و كتاب های علم نجوم و جهان شناسی بیان شده.

قندیل های معلق در عرش و منظومه ی شمسی

در « شرح صحیفه ی » سید نعمت اللّه جزائری از رسول خدا و ائمه ی طاهرین (علیهم السلام)روایت شده : خدا صد هزار قندیل آفریده و همه را به عرش معلّق ساخته و تمام آسمانها و زمین و آنچه در آنهاست حتی بهشت و دوزخ در یك قندیل است و جز خدا كسی نمی داند كه در سایر قندیل ها چیست !!
علامهی شهرستانی در شرح این روایت معجزه آسا و این حقیقت عظیمه می گوید : وجوه مشابهتی در قندیل به منظومه ی شمسی است :
وجه اوّل : شكل قندیل بیضی است و شكل مجموعه ی نظام شمسی ما هم به عقیده ی متأخّرین از دانشمندان بیضی است
وجه دوّم : قندیل مشتمل بر جسم لطیفی است كه در وسط آن است و از خود نور و نار به اطراف می پراكند و نظام شمسی هم بنا بر عقیده ی متأخرین، مشتمل است بر كره ی لطیف شمس كه در وسط مستقر است و از خود به سیارات نور و بار می بخشد.
وجه سوّم : قندیل در هوا معلق و آویزان است و بر دیوار و چیز دیگری نصب نیست و منظومه ی شمسی هم معلق در فضاست.
وجه چهارم : جرم روشنی بخش كه در قندیل است در وسط حقیقی آن نیست و به یك حدّ آن نزدیك تر است و خورشید هم در وسط حقیقی منظومه ی شمسی نیست.
با توجه به وجوه مشابهت، انطباق این روایت معجزه اثر بر مبانی هیئت جدید و مخالفتش با فلسفه ی قدیم آشكار است و صریحاً بر وجود هزاران جهان
﴿صفحه 111﴾
و منظومه ی شمسی كه هركدام جداگانه مشتمل بر اراضی سیاره و اقمار و بلاد و امصار و دیار و بهشت و دوزخ و غیره دلالت دارد ; و این كه هر یك از جهان های این قنادیل یك نظام شمسی و به پهنای آسمان و زمین است !! (105)

خورشیدهای ستارگان غیر قابل شمارش

در آغاز قرن بیستم وقتی مردم شنیدند كه در كهكشان ما، كه شب ها در آسمان به وضوح دیده می شود، سی میلیون خورشید وجود دارد، از شدت حیرت انگشت به دهان می بردند و می گزیدند. ولی امروز معلوم شده كه فقط در كهكشان ما ده هزار میلیون ستاره یعنی خورشید وجود دارد.
ما وقتی هنگام شب بدون دوربین، كهكشان را از نظر می گذرانیم حقیر و كوچك جلوه می كند و حتی جلوه ی ابرهای انبوه یك روز زمستان یا بهار را ندارد ; ولی اگر به وسیله ی یك دوربین بزرگ فلكی مثل دوربین رصدخانه ی كوه « ویلسون »، یا دوربین بزرگ فلكی مثل دوربین رصدخانه ی كوه « پالومر » كه وسعت دهانه ی آن پنج متر است، كهكشان را از نظر بگذرانیم می فهمیم چقدر عظمت دارد.
خورشیدها در كهكشان ما طوری یكی پس از دیگری قرار گرفته اند كه شمارش دقیق آنها امكان ندارد و هنوز هیچ منجم نتوانسته با دقت تعیین كند كه در كهكشان ما چند خورشید وجود دارد، فقط از روی تخمین گفته اند : ده هزار میلیون خورشید در كهكشان وجود دارد !
به این ترتیب یك قسمت از كهكشان را محدود كرده، خورشیدهای آن را شمرده اند و از روی آن می گویند : كهكشان ما ده هزار میلیون خورشید دارد.
ممكن است شماره ی خورشیدها خیلی بیش از این باشد، چون ستارگان

﴿صفحه 112﴾
كهكشان آنقدر انبوه است كه قسمتی از آنها حاجب دیگر می شود و نمی گذارد كه منجم قسمت هایی را كه در عقب آنها قرار گرفته ببیند. ولی عمق شگرف كهكشان نشان می دهد كه در پس خورشیدهای ظاهری، خورشیدهای دیگر وجود دارد. در میان خورشیدهای كهكشان، خورشیدهایی هستند كه ده میلیون مرتبه از خورشید ما بزرگترند !!
در جهان ما میلیونها كهكشان وجود دارد كه گاهی فاصله ی میان یك كهكشان، مانند كهكشان ما، با كهكشان دیگر به اندازه ی دو میلیون سال نوری (سال نوری عبارت از مسافتی است كه نور با سرعت ثانیه ای سیصد هزار كیلومتر در مدت یكسال طی می كند) است.
قوی ترین دوربین فلكی امروز جهان دوربین رصدخانه ی كوه « پالومر » در آمریكاست. آن دوربین می تواند طیف كهكشان هایی كه در فاصله ی هزار میلیون سال نوری است ببیند. ولی گاهی از ماورای هزار میلیون سال نوری روشنایی هایی به چشم می رسد كه به منجمان می فهماند در آنجا هم كهكشان هایی وجود دارد !!
وزن خورشید دو بلیون بلیون تن است و كهكشان ما كه ولایت كوچكی از مملكت جهان عظیم است در حدود 165 هزار میلیون برابر خورشید وزن دارد !!
با وجود این همه مادّه و عنصر كه با همه ی بزرگی و عظمتشان در سراسر جهان پراكنده است، بیشتر جهان خالی یا تقریباً خالی است !
فاصله ی میان ما و نزدیك ترین ستاره ی ثابت قریب 40 میلیون میلیون كیلومتر است !! (106)
این گوشه ای از جهان عظیم است، كه دوربین های بسیار محدود نجومی توانسته اند به ما نشان دهند. شما با مطالعه ی همین ارقام و اعداد كه نمایشگر

﴿صفحه 113﴾
گوشه ای محدود از جهان، و طول و عرض و حجم و وزن آن است آیا می توانید بزرگی و عظمت حضرت حق را ـ آن هم عظمتی كه بی نهایت است و همه چیز را پر كرده ـ درك كنید ؟!
جهان عظیم، فعل و صنعت و كارخانه و كارگاه و كتاب خداست. كتاب تكوینی از فعل عظیم حق، و از كتاب باعظمت او تا حدی بسیار بسیار محدود می توان به عظمت حضرت عظیم پی برد و از عمق جان و با همه ی وجود فریادی خالصانه برآورد كه :
اللّهُ أَكْبَرُ مِنْ أَنْ یُوصَفَ(107)
« خدا بزرگ تر از آنست كه وصف شود »
زیرا نیرومندترین واصفان از وصفش عاجزند و بلیغ ترین زبانها از تعریفش لالند و پای قوی ترین اندیشه ها از رسیدن به گوشه ای از عظمتش لنگ است !
آری، در حد استعداد و فهم خود همان را در پیشگاهش باید بگوییم كه از پیامبر بزرگ اسلام تعلیم گرفته ایم : مَا عَرَفْنَاكَ حَقَّ مَعْرِفَتِكَ(108).
گر كسی وصف او ز من پرسد *** بی دل از بی نشان چه گوید باز
عاشقان كشتگان معشوقند *** بر نیاید ز كشتگان آواز
* * *
﴿صفحه 114﴾