فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

شناخت فاعل به وسیله ی فعل او

می دانیم كه عظمت و بزرگی هر فاعلی را تا حدّی می توان از فعل او بدست آورد. مهندسی كه آسمان خراش صد و ده طبقه ای یا بیشتر ساخته از دقت در آسمان خراشش به عظمت فكری و علمی و روحی او پی می بریم.
مؤلف بزرگواری چون صدر المتألهین كه كتاب كم نظیر « اسفار » و « عرشیه » و « حكمت متعالیه » و « اسرار الآیات » را تألیف كرده، عظمت فكری و بزرگی عقل و اندیشه ی والای او را از دقت در كتابهایش درمی یابیم.
مخترعی كه كارخانه ی عظیم تولید الكتریسیته را بنا نهاده و شب كره ی زمین را با برق دادن چون روز روشن جلوه می دهد، عظمتش را از دقت در كارش درك می كنیم.
عظمت و بزرگی خدا به خاطر ازلی بودن و ابدی بودنش و به سبب این كه بی نهایت است، برای ما كه وجودی بسیار بسیار محدود هستیم قابل فهم نیست ; ولی شعاعی از آن عظمت را می توان با دقت در جهان هستی و تأمل در موجودات و توجه به عظمت آفرینش با عمق باطن خود لمس كنیم، زیرا
﴿صفحه 109﴾
جلوهی عظمتش همه چیز را پر كرده.
در این زمینه فقط به دو روایت، سپس به یك قطعه ی علمی اشاره می شود، كه یقیناً این اشاره تا اندازه ای روشن كننده ی حقیقتی است كه دنبال توضیح و تفسیرش هستیم.

آفرینش جهانهای متعدد

كتاب كم نظیر « اسلام و هیئت » اثر علامه ی بزرگ، دانشمند مصلح، سید هبة الدین شهرستانی از كتاب « خصال » صدوق و « بحار الانوار » علامه ی مجلسی و « انوار نعمانیه » و « شرح صحیفه » و « تفسیر نور الثقلین » با سلسله سندی قوی و قویم از حضرت صادق (علیه السلام) روایت می كند :
إِنَّ لِلّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِثْنَیْ عَشَرَ أَلْفَ عَالَم كُل عَالَم مِنْهُم أَكبَرُ مِنْ سَبعِ سَماوات وَ سَبعِ أَرَضِینَ مَا یُری عَالَمٌ مِنْهُمْ أنَّ لِلّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَالَماً غَیْرَهُم(103).
« خدای عز و جل را دوازده هزار جهان است كه هر یك از همه ی هفت آسمان و زمین بزرگتر است و هیچ كدام از آنها از وجود جهانی غیر از خود خبر ندارد !! »
دانشمندان كیهان شناس معاصر می گویند : جهان هستی مركب از هزاران جهان است و هر جهانی دارای آسمانها و زمین هایی بزرگتر از آسمان و زمین ما(104).
عدد، به طور اغلب، در آیات قرآن مجید و روایات برای بیان حدود و شماره نیست بلكه برای بیان كثرت و فراوانی است ; بنابراین تصور نشود كه هستی

﴿صفحه 110﴾
محدود به دوازده هزار جهان است. جهانها بیش از چیزی است كه در قرآن و روایات و كتاب های علم نجوم و جهان شناسی بیان شده.

قندیل های معلق در عرش و منظومه ی شمسی

در « شرح صحیفه ی » سید نعمت اللّه جزائری از رسول خدا و ائمه ی طاهرین (علیهم السلام)روایت شده : خدا صد هزار قندیل آفریده و همه را به عرش معلّق ساخته و تمام آسمانها و زمین و آنچه در آنهاست حتی بهشت و دوزخ در یك قندیل است و جز خدا كسی نمی داند كه در سایر قندیل ها چیست !!
علامهی شهرستانی در شرح این روایت معجزه آسا و این حقیقت عظیمه می گوید : وجوه مشابهتی در قندیل به منظومه ی شمسی است :
وجه اوّل : شكل قندیل بیضی است و شكل مجموعه ی نظام شمسی ما هم به عقیده ی متأخّرین از دانشمندان بیضی است
وجه دوّم : قندیل مشتمل بر جسم لطیفی است كه در وسط آن است و از خود نور و نار به اطراف می پراكند و نظام شمسی هم بنا بر عقیده ی متأخرین، مشتمل است بر كره ی لطیف شمس كه در وسط مستقر است و از خود به سیارات نور و بار می بخشد.
وجه سوّم : قندیل در هوا معلق و آویزان است و بر دیوار و چیز دیگری نصب نیست و منظومه ی شمسی هم معلق در فضاست.
وجه چهارم : جرم روشنی بخش كه در قندیل است در وسط حقیقی آن نیست و به یك حدّ آن نزدیك تر است و خورشید هم در وسط حقیقی منظومه ی شمسی نیست.
با توجه به وجوه مشابهت، انطباق این روایت معجزه اثر بر مبانی هیئت جدید و مخالفتش با فلسفه ی قدیم آشكار است و صریحاً بر وجود هزاران جهان
﴿صفحه 111﴾
و منظومه ی شمسی كه هركدام جداگانه مشتمل بر اراضی سیاره و اقمار و بلاد و امصار و دیار و بهشت و دوزخ و غیره دلالت دارد ; و این كه هر یك از جهان های این قنادیل یك نظام شمسی و به پهنای آسمان و زمین است !! (105)