فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

نقش حشرات و حیوانات در حیات و هستی

از شماره ی حشرات و حیوانات و جانوران خشكی و دریا و پرندگان و خزندگان و منافع عظیم وجود آنها در عالم هستی، كسی جز خالق آنها كه رحمتش ظاهر و باطن هر یك از آنها را فرا گرفته آگاهی ندارد.
رحمت فراگیر او نسبت به همه ی آنها سبب شده است كه آثار بسیار عظیمی از وجودشان آشكار شود و در این عرصه، سودگیری انسان از آنها جایگاه خاصی دارد.
1 ـ حشرات بارور كننده : درخت میوه هم نر است و هم ماده، هم گرده دارد كه مانند نطفه ی مرد است و هم تخمك كه نشانه ی مادگی اوست. اگر گرده ی درخت نر، به تخمك درخت ماده ی هم نوع خود و یا بالعكس نرسد میوه و ثمری وجود نخواهد داشت.
برای باروری بعضی از گیاهان، حضرت رحمان حشراتی بسیار ریزی را به وجود آورده است. آنان این وظیفه را با بهترین شكل انجام می دهند. گرده ی این را به تخمك آن و گرده ی آن را به تخمك این می رسانند.

﴿صفحه 78﴾
شگفتی اینجاست كه : این مأمورین زبردست اشتباه نمی كنند ; گرده ی سیب را به تخمك هلو، و گرده ی زردآلو را به تخمك خربزه نمی رسانند، بلكه سیب را به سیب، و هلو را به هلو تلقیح می كنند.
عجیب تر این كه : درختان هم به این حشرات پاداش می دهند و آن مزد، قندی است كه در نهاد این درختان برای آن مأموران قرار داده شده است. آنها قند شیرین را می خورند و داماد را به عروس می رسانند تا فرزندانشان را به بشر، آری به بشر، تحویل دهند. ولی بشر از این همه مهر و لطف و رحمت قدردانی نمی كند !!
2 ـ گاو و گوسفند : دانشوران علوم طبیعی كه می گویند : هر چیزی در طبیعت به اندازه ی احتیاج موجودات می باشد، سخنی است درست.
آری، در حیوانات پستاندار، شیر در سینه ی مادران به اندازه ی نیاز نوزادان نهاده شده است، ولی خدای متعال، كه رحمتش همه چیز را فرا گرفته، گاو و گوسفند را از این قانون كلّی كه در همه ی پستانداران جاری است مستثنی كرده ; چرا كه شیر این حیوانات نه تنها غذای نوزادان آنهاست، بلكه غذای كاملی برای بشر نیز به شمار می آید.
شیر گاو و گوسفند برای نوزادان و كودكان و حتی انسانهای در حال رشد و یا تكامل یافته ارزش غذایی بسیار مهمی دارد و فراورده های شیری یكی از بزرگ ترین احتیاجات غذایی بشر را تأمین می كند(73).
آیا رحمت و لطف خدای متعال در حق انسان به روشنی دیده نمی شود ؟ خدای متعال در سایه ی رحمت بی نهایت خود این حیوانات را در خدمت انسان قرار داده است. حیواناتی كه سود آنها بسیار سرشار و زیانهای احتمالی آنها بسیار كم می باشد.

﴿صفحه 79﴾
بشر از تمام اعضا و جوارح گوسفند بهره می برد و سر تا پای وجود این حیوان، خدمتگزاری به انسان است.
نكتهی قابل توجه و شگفت آور این كه : با وجود تنوع و گروه بندی گوسفند به : پشمی، گوشتی و شیری، خوراك هر سه گروه این حیوان یكی است و این قدرت پروردگار عالم است كه در وجود یك حیوان، یك نوع غذا را به 3 فرآورده ی پرارزش برای حیات انسان تبدیل می كند و خوراك و پوشاك انسان را كه گروهی هم در میانشان قدر ناشناس وجود دارد، تأمین می نماید.
گوسفند، یك جزء ناچیز از « كل شیء » است كه رحمت الهی، او را فرا گرفته است. جلوه ی آثار رحمت حق در این موجود به اندازه ای است كه توضیح و تفسیرش كتاب ها نیاز دارد.
3 ـ زنبور عسل : گیاه شناسان می گویند : بیشتر گلها در سرتاسر روز شیره ندارند، بلكه در وقت معیّنی از روز شیره می دهند و زمان شیره دهی آنها از سه ساعت تجاوز نمی كند. گلها شیره ی خود را همگی در یك وقت عرضه نمی كنند، پاره ای در صبح گاه، برخی هنگام ظهر و دسته ای بعد از ظهر شیره ی خود را در معرض قرار می دهند. زنبور عسل گیاه شناس و وقت شناس است، گلها را می شناسند و ساعت شیر دهی هر گلی را می داند، در همان وقت به سراغ آن گل می رود تا شیره اش را بمكد(74).
سپس شیره ی گل را در كارگاه وجود خود تبدیل به ماده ای شیرین، مصفّا، خوشمزه، انرژی بخش و خوشرنگ می كند كه در تمام مواد غذایی جهان بی نظیر و از فاسد شدن مصون است. و علاوه بر همه ی اینها به فرموده ی قرآن برای انسانها جنبه ی درمان از بیماریها دارد، ( فِیهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ )(75).

﴿صفحه 80﴾
در رابطه با زنبور و زندگی این موجود شگفت انگیز، صدها كتاب نوشته شده كه هر ورقش نشانگر رحمت فراگیر حضرت حق نسبت به همه ی شئون این موجود به ظاهر كوچك ولی بسیار بزرگ است.

نعمت بی نظیر هدایت

رحمت الهی و لطف عمیم حضرت لایزالی اقتضا كرده كه انسان را در گوشه ای از ساختمان جهان برای مدتی معیّن جای دهد و او را از انواع مواهب و نعمت ها كه از طریق فعل و انفعالات عناصری چون ابر و باد و مه و خورشید و فلك و... به دست می آید بهره مند كند و انواع سبزیجات و حبوبات و میوه جات را كه از طریق نباتات تأمین می شود در اختیار او گذارد و وی را از گوشت های حلال دریایی و هوایی و زمینی روزی دهد و ابزار و وسائل لازم را برای به پا كردن خیمه ی زندگی برای او تأمین كند، تا با تكیه بر عقل و خرد و به كارگیری اراده و اختیار و آزادی و حریت، هدایت تشریعی را كه به عبارت دیگر صراط مستقیمی است كه كتب آسمانی و نبوت انبیا و ولایت امامان (علیهم السلام)و به خصوص قرآن مجید آن را ترسیم كرده اند و از بی نظیرترین نعمت ها است، انتخاب كند و از این راه تكالیف و وظایف و مسئولیت های خود را نسبت به خالق دریابد و صادقانه و عاشقانه همراه با همّتی بلند و عالی به اجرای آنها اقدام كند و از این طریق به رشد و كمال مطلوب برسد و در این چند روز محدودی كه در دنیاست، به آباد كردن آخرت ابدی و سرای جاودانی بپردازد و خود را برای بهره گیری از رضوان اللّه و بهشت، مهیا كند.
انسان اگر به تمام نعمت های مادی حقّ و به همه ی نعمت های معنوی حضرت ربّ العزّه بیندیشد و با دقت و تأمّل بنگرد، می یابد كه رحمت رحیمیه ی پروردگار و فیض عام و خاص خدای مهربان، ظاهر و باطن و غیب و شهود
﴿صفحه 81﴾
و ملك و ملكوت و همه ی شئون او را فرا گرفته، و سعه ی رحمت دوست او را در خود فرو پوشانده و وی را آنچنان مورد مهر و محبت خود قرار داده كه موجودی از موجودات حتی فرشته ی مقرب را این گونه مورد عنایت و لطف و رأفت و كرم و رحمت قرار نداده است !!
در این زمان است كه با چراغ معرفت، قدم عشق در جاده ی تكلیف می گذارد و با كمك ایمان برای رسیدن به لقاء دوست حركت می كند و لحظه ای از بندگی حق و خدمت به خلق دریغ نمیورزد و با تمام سلول های وجودش و رگ و پی و اعضا و جوارحش و دل شیدا و عاشقش و جان واله و حیرانش و زبان گویایش و درون باحالش و سینه ی سوزانش و پوست و گوشت و استخوانش و همه ی هستی اش، خاضعانه و خاشعانه، روزانه و شبانه در پیشگاه محبوب ازلی و ابدی به عنوان توسّل و تمسّك به رحمت سرمدی عرضه می دارد :
ملكا ذكر تو گویم كه تو پاكی و خدایی *** نروم جز به همان ره كه توام راه نمایی
همه درگاه تو جویم همه از فضل تو پویم *** همه توحید تو گویم كه به توحید سزایی
تو حكیمی تو عظیمی تو كریمی تو رحیمی *** تو نماینده ی فضلی تو سزاوار ثنایی
بریّ از رنج و گدازی بریّ از درد و نیازی *** بریّ از بیم و امیدی بریّ از چون و چرایی
نتوان وصف تو گفتن كه تو در فهم نگنجی *** نتوان شبه تو جستن كه تو در وهم نیایی
همه عزّی و جلالی همه علمی و یقینی *** همه نوری و سروری همه جودی و جزایی
﴿صفحه 82﴾
همه غیبی تو بدانی همه عیبی تو بپوشی *** همه بیشی تو بكاهی همه كمّی تو فزایی
« أحَدٌ لیسَ كَمِثْلِه » « صَمَدٌ لَیْسَ لَهُ ضِد » *** « لِمَنِ الْمُلْك » تو گویی كه مر آن را تو سزایی
لب و دندان « سنایی » همه توحید تو گوید *** مگر از آتش دوزخ بودش روی رهایی(76)
انسان با انتخاب صراط مستقیم و هدایت قویم الهی و عمل به تكالیف و وظایف و رعایت حلال و حرام و خدمت به خلق خدا، بنا به فرموده ی قرآن مجید از اجر عظیم، اجر غیر ممنون، اجر كریم، اجر كبیر، رضای حق، خلود در بهشت كه همه و همه رحمت خدا نسبت به اوست بهره مند می شود.

رحمت خدا

انسان اگر در طول مسیر زندگی به سبب جهل یا غفلت یا نسیان یا عاملی دیگر دچار خطا و عصیان شود، با بازگشت به حق و توسل به توبه و انابه و جبران خطا و گناه به صورتی كه دستور داده شده، یقیناً مورد عفو و آمرزش و مغفرت و رحمت حق قرار می گیرد. به خصوص اگر توبه و انابهی او همراه با دعای كمیل در شب جمعه شود ; شبی كه شب رحمت است و شبی كه با خواندن دعای كمیل، نازل شدن باران غفران و عفو و رحمت پروردگار مهربان و خدای ستوده ی صفات، حتمی و قطعی است.
( قُل یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلَی أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ

﴿صفحه 83﴾
یَغْفِرُ الذُّنوبَ جَمیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفورُ الرَّحیمُ )(77).
« ای بندگانم، ای كسانی كه بر خود اسراف روا داشتید، از رحمت خدا مأیوس و ناامید مشوید، یقیناً خدا همه ی گناهان را می آمرزد، مسلماً او بسیار آمرزنده و مهربان است ».
آیاتی كه در قرآن به جملات ملكوتی و عبارات عرشی مانند : ( إِنَّ اللّهَ غَفورٌ رَحیمٌ )(78) ; ( وَاللّهُ رَؤوفٌ بِالْعِبادِ )(79) ; ( وَاللّهُ یَدْعوا إِلَی الجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ )(80) ; ( أَنَّ اللّهَ غَفورٌ حَلیمٌ )(81) ; ( وَاللّهُ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشاءُ )(82) ; ( وَاللّهُ ذو الفَضْلِ الْعَظیمِ )(83) ; ( إِنَّ اللّهَ كانَ عَفُوّاً غَفوراً )(84) ; ( إِنَّ اللّهَ كانَ تَوّاباً رَحیماً )(85) ; ( وَهُوَ أَرْحَمُ الرّاحِمینَ )(86) ; ( إِنَّ رَبَّكَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ )(87) ; ختم می شود فراوان است. با توجه به عمق این آیات، روی آوردن به سوی حضرت حق و توبه از گناه و جبران عصیان و خطا، واجب و ناامیدی از رحمت حضرت او حرام و گناه كبیره است.