فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

گیاهان و منافع شگفت انگیز آنها

شمارهی گیاهان و عدد نباتات و فعل و انفعالات آنها و انواع ویتامین هایی كه در وجودشان است و نقشی كه در بقای حیات و در زندگی انسانها به عهده دارند را كسی جز خدا كه به وجود آورنده ی آنهاست نمی داند.
از آنجا كه نباتات و گیاهان جزئی از « كل شیء » هستند و رحمت الهیه، ظاهر و باطن همه ی آنها را فرا گرفته است، به گوشه ای از وجود آنها و نقشی كه در خیمه ی حیات برای بقای موجودات به عهده دارند اشاره می شود.
در هوا مقداری محدود گاز و اكسیژن موجود است. اكسیژن، ماده ای است حیاتی كه حرارت غریزی بدن انسانها و حیوانات و همه ی جانداران به آن بستگی دارد و زندگی انسان و حیوان بدون آن ممكن نخواهد بود.
هنگام نفس كشیدن مقداری اكسیژن وارد ریه ها می شود و با خون تركیب می گردد و دستگاه پخش خون آن را به قسمت های مختلف بدن می رساند.
اكسیژن، غذا را در سلول های گوناگون بدن با حرارتی ضعیف، آهسته و آرام می سوزاند و حرارت غریزی را به وجود می آورد. در اثر احتراق غذا گازهای زهرآگینی به نام « كربونیك » ایجاد می شود، این گاز در بازگشت مجدد خون به

﴿صفحه 75﴾
ریه ها با خون داخل آنها شده و از راه تنفس بیرون رفته جزء هوا می شود.
كار همه ی جانداران همین است كه اكسیژن هوا را می گیرند و گاز كربونیك تحویل می دهند.
در اینجا پرسشی پیش می آید كه :
چرا اكسیژن هوا تمام نمی شود، چرا كه مقدارش محدود و معین بوده و در اثر تنفس میلیاردها انسان و جاندار دیگر در هزاران سال باید تمام شده باشد.
هر فردی از انسان در 24 ساعت در ضمن تنفس به طور معمول 250 گرم كربن خالص از ریه بیرون می دهد. اگر مجموع افراد بشر را فرضاً سه میلیارد بدانیم در ظرف یك سال دویست و هفتاد و سه میلیون و هفتصد و پنجاه هزار تن كربونیك كه گازی سمّی است تولید می كنند و تقریباً برابر همین مقدار را جانوران در ضمن تنفس ایجاد می كنند.
این گاز سمّی كه دم بدم به طور تصاعد افزوده می شود به كجا می رود ؟ اگر در هوا موجود است باید تعادلش با اكسیژن بهم بخورد، زیرا اكسیژن پیوسته در حال كم شدن و كربن در حال افزایش است. پس چرا انسانها و جانداران همگی زنده مانده اند و به كام مرگ نیفتاده اند ؟!
پاسخ این سؤال این است كه :
رحمت الهیه این مشكل را به آسانی حل كرده و با آسان ترین راه، انسانها و جانداران را از خطر مرگ بار این گاز نجات داده است.
او سلسله ای بر موجودات زنده ی این جهان افزوده كه شماره اشان برای كسی معلوم نیست. و تنفس كننده های زنده ی دیگری را ایجاد كرده كه تنفس آنها درست بر خلاف نفس كشیدن جانداران است.
آنها وقتی نفس می كشند كربن را از هوا می گیرند و اكسیژن تحویل می دهند، در نتیجه تعادل را میان این دو گاز هوا برقرار می كنند. این موجودات زنده و خدمتگذاران دیرینه سلسله ی گیاهان هستند.
﴿صفحه 76﴾
گیاه، عمل كربن گیری را از هوا به وسیله ی برگهای خود انجام می دهد و كربن را در تنه ی خود نگاه می دارد و اكسیژن را در هوا ارسال می كند. به همین خاطر بخش مهم وجود گیاهان از كربن است.
بر اساس آیات قرآن و كلام ملكوتی امام عاشقان و امیر مؤمنان در دعای كمیل، رحمت الهیه هر برگی را فرا گرفته كه اینگونه بساط حیات را از خطر نابودی حفظ می كند و آثار رحمت فراگیر حضرت حق در تنه، شاخه، برگ، شكوفه ها و گل های گیاهان با چشم سر قابل مشاهده است. آن كه نمی بیند بیمار است و آن كه تدبر نمی كند دچار سرطان جهل و غفلت است.
انسان، با عقل و شعور خدا داده، از انواع سبزیجات و حبوبات و میوه جات برای سلامت بدن و رفع گرسنگی و لذت بردن و ادامه ی حیات استفاده می كند و این مجموعه، در كارگاه عظیم بدن او، به آنچه كه مورد نیاز بدن است از قبیل : رنگ، استخوان، پوست، عصب، پی، رگ، خون، مو، ناخن، انرژی، حرارت و... به سبب رحمت الهی تبدیل می شود.
چشم دل باز كن كه جان بینی *** آنچه نادیدنی است آن بینی
گر به اقلیم عشق روی آری *** همه آفاق گلسِتان بینی
بر همه اهل آن زمین به مراد *** گردش دور آسمان بینی
آنچه بینی دلت همان خواهد *** آنچه خواهد دلت همان بینی
بی سر و پا گدای آنجا را *** سر به ملك جهان گران بینی
هم در آن پابرهنه قومی را *** پای بر فرق فرقدان بینی
هم در آن سر برهنه جمعی را *** بر سر از عرش سایبان بینی
گاه وجد و سماع هر یك را *** بر دو كون آستین فشان بینی
دل هر ذره را كه بشكافی *** آفتابیش در میان بینی
هرچه داری اگر به عشق دهی *** كافرم گر جُوی زیان بینی
﴿صفحه 77﴾
جان گدازی اگر به آتش عشق *** عشق را كیمیای جان بینی
از مضیق جهات در گذری *** وسعت ملك لا مكان بینی
آنچه نشنیده گوش آن شنوی *** و آنچه نادیده چشم آن بینی
تا بجایی رساندت كه یكی *** از جهان و جهانیان بینی
با یكی عشق ورز از دل و جان *** تا به عین الیقین عیان بینی
كه یكی هست و هیچ نیست جز او *** « وحده لا إله إلاّ هو »(72)

نقش حشرات و حیوانات در حیات و هستی

از شماره ی حشرات و حیوانات و جانوران خشكی و دریا و پرندگان و خزندگان و منافع عظیم وجود آنها در عالم هستی، كسی جز خالق آنها كه رحمتش ظاهر و باطن هر یك از آنها را فرا گرفته آگاهی ندارد.
رحمت فراگیر او نسبت به همه ی آنها سبب شده است كه آثار بسیار عظیمی از وجودشان آشكار شود و در این عرصه، سودگیری انسان از آنها جایگاه خاصی دارد.
1 ـ حشرات بارور كننده : درخت میوه هم نر است و هم ماده، هم گرده دارد كه مانند نطفه ی مرد است و هم تخمك كه نشانه ی مادگی اوست. اگر گرده ی درخت نر، به تخمك درخت ماده ی هم نوع خود و یا بالعكس نرسد میوه و ثمری وجود نخواهد داشت.
برای باروری بعضی از گیاهان، حضرت رحمان حشراتی بسیار ریزی را به وجود آورده است. آنان این وظیفه را با بهترین شكل انجام می دهند. گرده ی این را به تخمك آن و گرده ی آن را به تخمك این می رسانند.

﴿صفحه 78﴾
شگفتی اینجاست كه : این مأمورین زبردست اشتباه نمی كنند ; گرده ی سیب را به تخمك هلو، و گرده ی زردآلو را به تخمك خربزه نمی رسانند، بلكه سیب را به سیب، و هلو را به هلو تلقیح می كنند.
عجیب تر این كه : درختان هم به این حشرات پاداش می دهند و آن مزد، قندی است كه در نهاد این درختان برای آن مأموران قرار داده شده است. آنها قند شیرین را می خورند و داماد را به عروس می رسانند تا فرزندانشان را به بشر، آری به بشر، تحویل دهند. ولی بشر از این همه مهر و لطف و رحمت قدردانی نمی كند !!
2 ـ گاو و گوسفند : دانشوران علوم طبیعی كه می گویند : هر چیزی در طبیعت به اندازه ی احتیاج موجودات می باشد، سخنی است درست.
آری، در حیوانات پستاندار، شیر در سینه ی مادران به اندازه ی نیاز نوزادان نهاده شده است، ولی خدای متعال، كه رحمتش همه چیز را فرا گرفته، گاو و گوسفند را از این قانون كلّی كه در همه ی پستانداران جاری است مستثنی كرده ; چرا كه شیر این حیوانات نه تنها غذای نوزادان آنهاست، بلكه غذای كاملی برای بشر نیز به شمار می آید.
شیر گاو و گوسفند برای نوزادان و كودكان و حتی انسانهای در حال رشد و یا تكامل یافته ارزش غذایی بسیار مهمی دارد و فراورده های شیری یكی از بزرگ ترین احتیاجات غذایی بشر را تأمین می كند(73).
آیا رحمت و لطف خدای متعال در حق انسان به روشنی دیده نمی شود ؟ خدای متعال در سایه ی رحمت بی نهایت خود این حیوانات را در خدمت انسان قرار داده است. حیواناتی كه سود آنها بسیار سرشار و زیانهای احتمالی آنها بسیار كم می باشد.

﴿صفحه 79﴾
بشر از تمام اعضا و جوارح گوسفند بهره می برد و سر تا پای وجود این حیوان، خدمتگزاری به انسان است.
نكتهی قابل توجه و شگفت آور این كه : با وجود تنوع و گروه بندی گوسفند به : پشمی، گوشتی و شیری، خوراك هر سه گروه این حیوان یكی است و این قدرت پروردگار عالم است كه در وجود یك حیوان، یك نوع غذا را به 3 فرآورده ی پرارزش برای حیات انسان تبدیل می كند و خوراك و پوشاك انسان را كه گروهی هم در میانشان قدر ناشناس وجود دارد، تأمین می نماید.
گوسفند، یك جزء ناچیز از « كل شیء » است كه رحمت الهی، او را فرا گرفته است. جلوه ی آثار رحمت حق در این موجود به اندازه ای است كه توضیح و تفسیرش كتاب ها نیاز دارد.
3 ـ زنبور عسل : گیاه شناسان می گویند : بیشتر گلها در سرتاسر روز شیره ندارند، بلكه در وقت معیّنی از روز شیره می دهند و زمان شیره دهی آنها از سه ساعت تجاوز نمی كند. گلها شیره ی خود را همگی در یك وقت عرضه نمی كنند، پاره ای در صبح گاه، برخی هنگام ظهر و دسته ای بعد از ظهر شیره ی خود را در معرض قرار می دهند. زنبور عسل گیاه شناس و وقت شناس است، گلها را می شناسند و ساعت شیر دهی هر گلی را می داند، در همان وقت به سراغ آن گل می رود تا شیره اش را بمكد(74).
سپس شیره ی گل را در كارگاه وجود خود تبدیل به ماده ای شیرین، مصفّا، خوشمزه، انرژی بخش و خوشرنگ می كند كه در تمام مواد غذایی جهان بی نظیر و از فاسد شدن مصون است. و علاوه بر همه ی اینها به فرموده ی قرآن برای انسانها جنبه ی درمان از بیماریها دارد، ( فِیهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ )(75).

﴿صفحه 80﴾
در رابطه با زنبور و زندگی این موجود شگفت انگیز، صدها كتاب نوشته شده كه هر ورقش نشانگر رحمت فراگیر حضرت حق نسبت به همه ی شئون این موجود به ظاهر كوچك ولی بسیار بزرگ است.

نعمت بی نظیر هدایت

رحمت الهی و لطف عمیم حضرت لایزالی اقتضا كرده كه انسان را در گوشه ای از ساختمان جهان برای مدتی معیّن جای دهد و او را از انواع مواهب و نعمت ها كه از طریق فعل و انفعالات عناصری چون ابر و باد و مه و خورشید و فلك و... به دست می آید بهره مند كند و انواع سبزیجات و حبوبات و میوه جات را كه از طریق نباتات تأمین می شود در اختیار او گذارد و وی را از گوشت های حلال دریایی و هوایی و زمینی روزی دهد و ابزار و وسائل لازم را برای به پا كردن خیمه ی زندگی برای او تأمین كند، تا با تكیه بر عقل و خرد و به كارگیری اراده و اختیار و آزادی و حریت، هدایت تشریعی را كه به عبارت دیگر صراط مستقیمی است كه كتب آسمانی و نبوت انبیا و ولایت امامان (علیهم السلام)و به خصوص قرآن مجید آن را ترسیم كرده اند و از بی نظیرترین نعمت ها است، انتخاب كند و از این راه تكالیف و وظایف و مسئولیت های خود را نسبت به خالق دریابد و صادقانه و عاشقانه همراه با همّتی بلند و عالی به اجرای آنها اقدام كند و از این طریق به رشد و كمال مطلوب برسد و در این چند روز محدودی كه در دنیاست، به آباد كردن آخرت ابدی و سرای جاودانی بپردازد و خود را برای بهره گیری از رضوان اللّه و بهشت، مهیا كند.
انسان اگر به تمام نعمت های مادی حقّ و به همه ی نعمت های معنوی حضرت ربّ العزّه بیندیشد و با دقت و تأمّل بنگرد، می یابد كه رحمت رحیمیه ی پروردگار و فیض عام و خاص خدای مهربان، ظاهر و باطن و غیب و شهود
﴿صفحه 81﴾
و ملك و ملكوت و همه ی شئون او را فرا گرفته، و سعه ی رحمت دوست او را در خود فرو پوشانده و وی را آنچنان مورد مهر و محبت خود قرار داده كه موجودی از موجودات حتی فرشته ی مقرب را این گونه مورد عنایت و لطف و رأفت و كرم و رحمت قرار نداده است !!
در این زمان است كه با چراغ معرفت، قدم عشق در جاده ی تكلیف می گذارد و با كمك ایمان برای رسیدن به لقاء دوست حركت می كند و لحظه ای از بندگی حق و خدمت به خلق دریغ نمیورزد و با تمام سلول های وجودش و رگ و پی و اعضا و جوارحش و دل شیدا و عاشقش و جان واله و حیرانش و زبان گویایش و درون باحالش و سینه ی سوزانش و پوست و گوشت و استخوانش و همه ی هستی اش، خاضعانه و خاشعانه، روزانه و شبانه در پیشگاه محبوب ازلی و ابدی به عنوان توسّل و تمسّك به رحمت سرمدی عرضه می دارد :
ملكا ذكر تو گویم كه تو پاكی و خدایی *** نروم جز به همان ره كه توام راه نمایی
همه درگاه تو جویم همه از فضل تو پویم *** همه توحید تو گویم كه به توحید سزایی
تو حكیمی تو عظیمی تو كریمی تو رحیمی *** تو نماینده ی فضلی تو سزاوار ثنایی
بریّ از رنج و گدازی بریّ از درد و نیازی *** بریّ از بیم و امیدی بریّ از چون و چرایی
نتوان وصف تو گفتن كه تو در فهم نگنجی *** نتوان شبه تو جستن كه تو در وهم نیایی
همه عزّی و جلالی همه علمی و یقینی *** همه نوری و سروری همه جودی و جزایی
﴿صفحه 82﴾
همه غیبی تو بدانی همه عیبی تو بپوشی *** همه بیشی تو بكاهی همه كمّی تو فزایی
« أحَدٌ لیسَ كَمِثْلِه » « صَمَدٌ لَیْسَ لَهُ ضِد » *** « لِمَنِ الْمُلْك » تو گویی كه مر آن را تو سزایی
لب و دندان « سنایی » همه توحید تو گوید *** مگر از آتش دوزخ بودش روی رهایی(76)
انسان با انتخاب صراط مستقیم و هدایت قویم الهی و عمل به تكالیف و وظایف و رعایت حلال و حرام و خدمت به خلق خدا، بنا به فرموده ی قرآن مجید از اجر عظیم، اجر غیر ممنون، اجر كریم، اجر كبیر، رضای حق، خلود در بهشت كه همه و همه رحمت خدا نسبت به اوست بهره مند می شود.