فهرست کتاب


شرح دعای کمیل

استاد حسین انصاریان

پیش گفتار

این فقیر در سن یازده سالگی همراه پدرم در شبهای ماه مبارك رمضان در یكی از جلسات معروف مذهبی تهران شركت می كردم، در آن جلسه مرحوم آیت الله حاج سید محمد مهدی لاله زاری كه عالمی عامل و وارسته بود، با بیانی سحرانگیز معارف الهی را جهت هدایت مردم بیان می كرد و شبهای جمعه دعای شریف كمیل را با لحن ملكوتی و قلبی سوزان و چشمی اشك ریزان در تاریكی مطلق قرائت می كرد بصورتی كه كسی در آن دعا شركت نداشت مگر اینكه تحت تأثیر آن دعای معنوی و لحن پرشور و پر سوز آن مرد خدا قرار می گرفت.
من هم مانند دیگر مردم از طریق عاشقانه خواندن او مجذوب این دعای با عظمت شدم، دعایی كه از افق قلب مولای عارفان و امام عاشقان برای تصفیه ی جان مردم و زمینه سازی برای توبه ی گنهكاران طلوع كرده است.
اول باری كه این دعا را در آن مجلس شنیدم پس از سه روز بتوفیق حق حفظ نمودم و شبهای جمعه در میان خانواده یا جمع دوستان همكلاسی خود می خواندم.
پس از آنكه به حوزه ی علیمه ی قم مشرف شدم و مدتی از تحصیلاتم گذشت

﴿صفحه 20﴾
و به عنایت خدای سبحان به عرصه ی تبلیغ وارد شدم بر خود لازم دانستم كه شبهای جمعه جلساتم را به خواندن این دعا برگزار كنم و پس از گذشت مدتی اندك جلسات دعایم در همه ی ایران و خارج از كشور خواستاران زیادی پیدا كرد و شركت مردم بیش از حد تصور شد. و مردم نتایج مهمّی هم از این جلسات گرفته كه سخن گفتن از آن نتایج كتاب جدائی می طلبد.
در شب ولادت مولای متقیان، جناب حجة الاسلام و المسلمین رحیمیان از من درخواست نمود كه جهت استفاده ی مردم شرحی بر این دعا بنویسم تا مردم با خواندن این شرح با معرفتی بیشتر به بن دعا توجه كنند و با بصیرت در جلسات مربوطه به این دعا شركت نمایند.
اینجانب به لطف حضرت حق به شرح این دعا در حد بضاعت موفق شدم و اینك این شرح دعای كمیل و این همت شما در استفاده از آن.
در پایان از زحمات دوستان واحد تحقیقات مؤسسه ی دار العرفان كه زحمات ویراستاری و آماده سازی این شرح را برای چاپ متقبل شده اند تشكر می نمایم.
فقیر حسین انصاریان

﴿صفحه 21﴾

نگاهی به دعا

دعا، اظهار احتیاج و نیاز، به پیشگاه حضرت بی نیاز است.
دعا، بیان تهیدستی و فقر و مسكنت و نداری به محضر غنیّ مطلق و مالك جهان هستی است.
دعا، درخواست گدایی بی نوا از كریمی باوفا و مددخواهی ناتوانی از توانایی شكست ناپذیر است.
دعا، كمك خواستن بنده ای ضعیف، مسكینی ذلیل، مستكینی بیچاره، از پروردگاری رحیم، خدایی مهربان، حكیمی لطیف و سمیعی بیناست.
دعا، نشان دادن فروتنی و تواضع، خاكساری و خشوع، انكسار و خضوع، به درگاه سلطانی قدّوس، عزیزی مقتدر، غفوری ودود، معبودی یكتا و دانایی قویّ است.
دعا، محبوب خدا و معشوق سالكان و نور چشم عارفان و راز و نیاز مشتاقان و چراغ شبِ دردمندان و تكیه گاه مستمندان و نور قلب نیازمندان است.

﴿صفحه 22﴾

دعا در قرآن

منبع فیض بی نهایت، دریای بی ساحل كرامت، فراهم آورنده ی فضای هدایت، نازل كننده ی سفره ی دانش و حكمت، حضرت ربّ العزّة در قرآن مجید می فرماید :
( قُل مَا یَعبَؤُا بِكُم رَبِّی لَولا دُعَاؤُكُم... )(1).
« ای پیامبر رحمت ! به مردم » بگو : اگر دعای شما نباشد، پروردگارم هیچ اعتنا و نظری به شما نكند ».
دعا، وسیله ی جلب اعتنای خدا و زمینه ی جذب رحمت الهی به سوی دعا كننده است. اعتنا و نظری كه سفره ی شقاوت را از خیمه ی حیات انسان برمی چیند و مائده ی سعادت و خوشبختی را برای دعا كننده می گستراند.
محبوب محبّان، معشوق عاشقان، انیس ذاكران، جلیس شاكران، یاور بندگان، تكیه گاه صاحب دلان، در قرآن مجید می فرماید :
( وَإِذا سَأَلَكَ عِبَادی عَنِّی فَإِنّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعَانِ... )(2).
« هنگامی كه بندگانم در رابطه ی با من از تو سئوال كنند، « پاسخش این است » كه من یقیناً نزدیكم، دعای دعا كننده را چون مرا بخواند مستجاب می كنم ».
آری، جز خدا هیچ كس به بندگان نزدیك نیست. او نزدیكی است كه انسان را به وجود آورده، و او را در رحم مادر پرورش داده و از رحم مادر به دنیا انتقال داده و در دنیا سفره ی مادی و معنویش را برای این مهمان باكرامت گسترده و انبیا را برای هدایت او به سعادت دنیا و آخرت برانگیخته و نعمت بی نظیری چون
﴿صفحه 23﴾
قرآن و امامان معصوم (علیهم السلام) را برای او قرار داده و درد تشنگی اش را با آب زلال و صاف درمان می كند و رنج گرسنگی اش را با غذای مناسب و گوارا برطرف می سازد. بیماری هایش را به درمان می رساند. تنهاییش را با زن و فرزند و دوستان و یاران جبران می كند. برهنگی اش را با انواع لباس ها می پوشاند. محبّتش را در دلها می نهد. مشكلاتش را هر چند شدید و سخت باشد می گشاید. سلامتش را تداوم می بخشد. به ارزش و اعتبار و آبرویش می افزاید و این همه را جز خدا چه كسی می تواند برای او فراهم آورد و چه كسی چون خدا به تمام احوالات و نیازمندیها و حاجات او آگاهی دارد ؟ آری، او از همه به انسان نزدیك تر است. تا جایی كه در قرآن مجید فرموده :
( وَلَقَد خَلَقنَا الإِنسانَ وَنَعلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفسُهُ وَنَحنُ أَقْرَبُ إِلَیهِ مِن حَبلِ الْوَریدِ )(3).
« هر آینه انسان را به وجود آوردیم و آنچه را نَفْس او به آن وسوسه می كند می دانیم و ما از رگ گردن به او نزدیك تریم ».
انبیا، كه از نظر عقل و درایت و بصیرت و كرامت از تمام انسانها برترند و جان و قلب آنان از همه جانها و قلب ها نورانی تر است و آگاهی آنان به حقایق غیب وشهود كامل ترین آگاهی است و واقعیات را آنچنان كه هست می دانند، جان و دلی وابسته به دعا داشتند و با همه ی وجود به این رشته استوار و محكم متصل بودند و شب و روزی نبود كه بخشی از عمر خود را صرف دعا نكنند و از راه دعا به محضر محبوب حاضر نشوند.
آنان دعا را مایه ی رشد جان، تصفیه ی دل، زدودن غبار مادیت از باطن، شستشوی خیمه ی حیات از كدورت هجران و عامل حلّ مشكلات می دانستند
﴿صفحه 24﴾
و یقین داشتند هیچ خواهنده از درگاه ربوبی بدون رسیدن به مقصد و منهای روا شدن حاجت بر نمی گردد. به همین خاطر به استجابت دعا، مؤمن بودند و در این زمینه هیچ شك و تردیدی به خود راه نمی دادند و در تمام دعاها قبولی دعا را خاضعانه از حضرت حق درخواست می كردند و اطمینان صد در صد داشتند كه دعای نیازمند در پیشگاه حضرت بی نیاز به اجابت می رسد.
قرآن مجید این حقیقت را روشن تر از روز از زبان پاك و دل تابناك حضرت ابراهیم (علیه السلام) حكایت می كند :
( اَلْحَمدُ للهِ الَّذِی وَهَبَ لِی عَلَی الْكِبَرِ إِسمَاعِیلَ وَإِسحَاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمِیعُ الدُّعَآءِ )(4).
« همه ی سپاس و ستایش ویژه ی خداست كه مرا در سنّ پیری و سالخوردگی دو فرزند برومند چون اسماعیل و اسحاق بخشید، یقیناً پروردگارم اجابت كننده دعاست ».
دعا، نیرو و قدرتی است كه حضرت زكریّا در سنّ سال خوردگی از پروردگار مهربان درخواست فرزند كرد و خدای عزیز درخواستش را اجابت فرمود و به او و همسرش كه در سنّ نازایی قرار داشت یحیی را عطا كرد(5).
مسیح (علیه السلام)به دنبال تقاضای یارانش، به وسیله دعا از حضرت حق درخواست نزول مائده ی آسمانی كرد و خدای عزیز دعایش را مستجاب فرمود و برای او و یارانش سفره ای از غذاهای مطبوع از آسمان نازل فرمود(6).
وجود مبارك حضرت حق، بندگان را در تمام حالات، به دعا كردن فرمان داده و از آنان خواسته در خوشی ها و ناخوشی ها به پیشگاه عزّتش روی ذلت

﴿صفحه 25﴾
سایند و به درگاه رحمتش دست به دعا بردارند و با دلی فروتن و اشكی مایه گرفته از قلب شكسته، نیازهایشان را از او بخواهند و به وعده ی قطعی و حتمی و یقینی او در رابطه با استجابت دعا امیدوار باشند و قاطعانه اعلام كرده است : آن را كه از دعا تكبّر ورزد، خوار و ذلیل و سرافكنده و علیل و پست و فرومایه به دوزخ درآورد و این همه را در ظاهر و باطن یك آیه در سوره ی مؤمن بیان فرموده :
( وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَكْبِرُونَ عَن عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّم دَاخِرِینَ )(7).
« و پروردگارتان فرمود : مرا بخوانید تا شما را اجابت كنم. در حقیقت كسانی كه از پرستش من كبر میورزند به زودی خوار و در دوزخ درآیند ».