فهرست کتاب


رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد2

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش:عباس گرایی

3ـ3. فاطمه علیها السلام معیار خشنودی و خشم الهی

نکته دیگر توجه به مطلبی است که حضرت زهرا علیها السلام در پایان خطبه خویش بدان اشاره می فرمایند: «آگاه باشید که من آنچه را که گفتم، با آگاهی به خذلانی که با وجود شما مخلوط گشته و به آن بی وفایی که قلب های شما را پوشانده گفتم؛ اما این گفتار غصه های دل بود که لبریز شد و خشم هایی بود که بیرون ریخت و ناله هایی بود که جاری گشت و اندوه های سینه و اتمام حجت بود».
چرا حضرت چنین سخن میگویند؟ برخی گمان میکنند حضرت بر اثر غصه های فراوان بی اختیار شده و برای سبک شدن دل خویش این سخنان را بیان فرموده است؛ اما حقیقت این است که سرور زنان عالم علیها السلام بسیار توانمندتر از آن است تحت تاثیر احساسات و غصه های قلب مبارکش قرار گیرد به گونه ای که اختیار از کف بدهد. این سخنان بدین سبب در پایان این خطبه مبارک بیان شده است که همه مسلمانان بارها از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیده بودند: ان الله تعالی یغضب لغضب فاطمه ویرضی لرضاها؛(151) «به راستی که خدای عزوجل به سبب خشم فاطمه خشمگین میشود و با رضای او راضی میشود». از این رو حضرت آشکارا از خشم خویش بر آنان سخن میگویند تا بدانها بفهمانند که خداوند از آنان
﴿ صفحه 182 ﴾
خشمناک است. به همین سبب در ادامه این سخن می فرمایند: موصوله ب«نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ *
الَّتِی تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ (152)» [این عمل شما] به آتش برافروخته الهی متصل خواهد شد؛ آتشی که از دل ها سر میزند». هرکس که مشمول خشم خدا باشد به آتش جهنم گرفتار خواهد شد و بنابراین روشن است که اظهار این سخنان نیز برای اتمام حجت است. در واقع این سخن، آخرین کوشش حضرت برای هدایت آن مردم بود. در حقیقت همه تلاش های زهرای مهربان علیها السلام به سبب محبت و علاقه آن حضرت به هدایت و نجات آن مردم بود. حضرت دوست داشت، حتی اگر شده، یک نفر را هدایت کند. پس در پایان سخن، علت ایراد سخنان خویش را تقدمه الحجه (اقامه حجت) بیان فرمودند.

4ـ3. حال کنونی افراد؛ معیار ارزش گذاری

سخنان ارزشمند صدیقه کبری علیها السلام نکته دیگری نیز در بر دارد که باید بدان توجه داشت با اینکه انصار نخستین کسانی بودند که عهد خود را با رسول الله صلی الله علیه و آله شکستند و برای تعیین جانشین پیامبر اقدام کردند، حضرت در آغاز خطاب به آنها میفرمایند: «شما برگزیدگان و انتخاب شدگانی بودید که برای ما اهل بیت برگزیده شدید. شما با عرب جنگیدید و در این راه زحمت و سختی شدیدی متحمل شدید و با امت ها شاخ به شاخ شدید و رودرروی شجاعان ایستادید... تا اینکه آسیاب اسلام به کار افتاد». پس از این سخنان ایشان را سرزنش کردند و از قیام نکردن آنان در برابر ظلمی آشکار و انحراف در مسیر اسلام شکایت کردند. این بدان معناست که حضرت با اینکه انصار را توبیخ میکنند و سرانجام کار آنها را کفر و بدبختی دنیا و آخرت میدانند، اوصاف نیکوی پیشین آنان و
﴿ صفحه 183 ﴾
پیشینه درخشانشان را انکار نمی کنند . بنابراین نه این کار زشت آنان موجب میشود که خوبی های گذشته ایشان انکار شود، نه آن پیشینه درخشان عذری برای کارهای نادرست کنونی شان است.
این نکته مهمی است که از لابه لای سخنان دختر گرامی رسول خدا علیها السلام برداشت میشود و باید برای زندگی امروزمان از آن بهره ببریم. باید بدانیم که پیشینه خوب و درخشان، عذری برای انحراف بعدی افراد نیست. بنابراین اگر ولی امر در زمانی کسی را ستایش کرد، بدین معنا نیست که تا ابد از دوستان جبهه حق و از اولیای خدا شمرده میشود و از هر عیب و نقصی مبراست و اشکالی بر او وارد نیست؛ بلکه هرکس در هر زمان کار خوبی انجام داد ستوده است و هرگاه مرتکب کاری نادرست شد باید نکوهش شود. نه گذشته درخشان عذری برای کارهای بد آینده است و نه کارهای بد آینده موجب میشود که گذشته خوب افراد انکار شود. ما باید همواره کسی را که در مسیر درست است ستایش و از او قدردانی کنیم؛ اما اگر روزی از مسیر درست منحرف شد و به عاملی برای تضعیف ارزش های اصیل اسلامی و انقلاب تبدیل گردید، باید او را کنار بگذاریم. نباید تصور کنیم که گذشته افراد همیشه تضمین کننده آینده آنان است. همچنین اگر کسی در یک زمان گنهکار بود، اما بعد توبه کرد، نباید او را رد کنیم. خلاصه اینکه برای ستایش یا نکوهش و یا واگذاری مسئولیت یا گرفتن مسئولیت از کسی، میزان حال کنونی فرد است.
﴿ صفحه 185 ﴾

بخش هفتم: پاسخ ابوبکر به احتجاج فاطمه علیها السلام و اتمام حجت آن حضرت

﴿ صفحه 187 ﴾