رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد2

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش:عباس گرایی

4.احتجاج دوم فاطمه علیها السلام

پاره وجود رسول خدا علیها السلام بار دیگر با تدبیر امیر مومنان علیها السلام که از ایشان خواسته بودند با خلیفه اول در جایی سخن بگو که دوست او حضور نداشته باشد، سراغ خلیفه رفتند و فرمودند: اگر فدک ملک تو بود و من از تو میخواستم که آن را به من ببخشی سزاوار بود آن را به من بدهی. خلیفه گفت: راست میگویی. سپس در نامه ای نوشت فدک ملک حضرت زهرا علیها السلام است. اما در بین راه شخص دیگری آن نامه را گرفت و پاره کرد و به حضرت زهرا علیها السلام نیز جسارت نمود.(98) این جریان نیز مثل مسئله خلافت به جایی نرسید.
﴿ صفحه 131 ﴾
5

.احتجاج سوم فاطمه علیها السلام

دو احتجاج پیشین نور چشم رسول خدا علیها السلام به انجامی نرسید و هرچه ایشان بر نحله و بخشش بودن فدک اصرار کردند، به بهانه هایی که بر خلاف قرآن و سنت پیامبر بود از ایشان نپذیرفتند و به برگشت اموال فدک به بیت المال حکم دادند تا اختیار آن به دست خلیفه باشد. حضرت زهرای مرضیه علیها السلام که می دانست فرصت چندانی برای او باقی نمانده و چند روزی دیگر بار سفر از دنیای دون برخواهد بست، در پی فرصتی میگشت تا با اقدامات خویش هرچه بیشتر مبانی اسلام ناب را تقویت و تثبیت کند و نشانه هایی برای آیندگان به جای گذارد تا برای حقیقت جویان، ره گم نشود. از این روی حضرت از راهی دیگر مسئله را پیگیری کردند. جبهه مقابل دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله بر پایه مبانی خویش قبول داشت که فدک مال شخصی رسول خدا صلی الله علیه و آله است؛ چرا که بنابر نص قرآن کریم سرزمین فدک ملک رسول خدا صلی الله علیه و آله بود و با دیگر غنایم تفاوت داشت.(99) آنان نمی توانستند این حقیقت را انکار کنند. از این روی صدیقه طاهره علیها السلام در آخرین احتجاج خود میکوشند با آیات قرآن کریم نشان دهد که استفاده آنان از این حدیث که انبیای الهی ارثی به جای نمی گذارند، مغالطه ای بیش نیست و انبیای الهی نیز همچون دیگر انسان ها از جهت زندگی فردی و شخصی خویش ارث به جای می گذارند. پس چون ایشان دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله هستند باید از اموال ایشان ارث ببرند. از این روی در برخی از احتجاج های خویش از آنان میخواهند که میراث پدرشان را به ایشان بازگردانند.(100) البته بدون شک فدک بخشش رسول خدا صلی الله علیه و آله به حضرت فاطمه علیها السلام بود
﴿ صفحه 132 ﴾
و به مطرح کردن مسئله ارث نیازی نبود؛ اما چون آنان بخشش بودن فدک را نمی پذیرفتند حضرت از راه ارث نیز وارد شدند و با آیاتی از قرآن اثبات کردند که اقدام ایشان بر خلاف نصوص قرآن است. در این فراز از خطبه خویش نیز به طور مفصل به آن آیات اشاره می فرمایند که توضیح آن خواهد آمد.

6. پاسخ به یک شبهه

با نگاه به احتجاج های زهرای مرضیه علیها السلام امر بر برخی مشتبه میشود که چرا صدیقه طاهره علیها السلام در برخی از احتجاج های خویش ادعای نحله و بخشش بودن فدک را داشته اند و در برخی دیگر از ارث سخن به میان آورده اند. در پاسخ باید گفت اصرار حضرت زهرا علیها السلام بر این مسئله به سبب منافع اقتصادی نبود. ایشان هنگامی که از بازگشت خلافت به مسیر اصلی خود نا امید شدند، وظیفه خویش دانستند که دو مسئله را هم برای معاصران خود و هم برای آیندگان روشن کنند؛ مسئله نخست اینکه همه باید بدانند انتخابی که صورت گرفت به اجماع مسلمانان نبود و دوم اینکه فرد برگزیده به هیچ روی منتخب مناسبی نبود و شایستگی این کار را نداشت. حضرت برای تحقق این هدف از دو راه وارد شدند که استفاده از این دو راه برای اثبات آن هدف کاملا درست و منطقی است: نخست مسئله نحله بودن فدک را مطرح کردند که نشان داد آنها یا اصلا احکام خدا را نمی دانند، پس نمی توانند جای پیغمبر بنشینند؛ یا به عمد میخواهند با حکم خدا مخالفت کنند که در این صورت به طریق اولی چنین شایستگی ای را ندارند. اما با بسته شدن پرونده نحله بودن فدک، حضرت از راه ادعای ارث وارد شدند که نتیجه احتجاج های ایشان نشان داد آنها بر خلاف نصوص قرآن عمل کرده اند.
﴿ صفحه 133 ﴾