فهرست کتاب


رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد2

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش:عباس گرایی

فصل ششم: توصیف ادیبانه فتنه از زبان فاطمه علیها السلام

ثم لم تلبثوا الا ریث ان تسکن نفرتها، و یسلس قیادها، ثم اخذتم تورون وقدتها، و تهیجون جمرتها، و تستجیبون لهتاف الشیطان الغوی، و اطفاء انوار الدین الجلی، و اهمال سنن النبی الصفی، تشربون حسوا فی ارتغاء، و تمشون لاهله و ولده فی الخمر و الضراء، و یصیر منکم علی مثل حز المدی، ووخز السنان فی الحشا؛ سپس درنگ نکردید، مگر به مقداری که رمیدگی آن آرامش یابد، و افسار آن به دست آید. سپس شعله ور کردن آتش آن را آغاز کردید و شعله های آن را به هیجان آوردید و ندای شیطان گمراه کننده را پاسخ دادید، و به خاموش کردن انوار دین روشن و از بین بردن سنت های پیامبر پاک پرداختید. به بهانه خوردن کف روی شیر، تا انتهای آن را نوشیدید و در نهانگاه های بیابان و لابه لای درختان پیچیده به قصد اهل و فرزندان او قدم بر میدارید، و به سبب آنچه از طرف شما به ما رسید وضع ما مثل کسی شد که کاردهای تیز پیکر او را چاک چاک کرده و نیزه های تیز تا اعماق بدن او فرو رفته باشد.
﴿ صفحه 114 ﴾

1.مقدمه

صدیقه کبری علیها السلام در این فراز از خطبه شریف خود با تعبیراتی ادیبانه به توصیف چگونگی شکل گیری فتنه و فعالیت فتنه گران می پردازند. حضرت با تشبیه فتنه به مرکبی که در آغاز رمیده بود، به تلاش فتنه گران برای تسلط بر اوضاع اشاره میکنند و سپس از منحرف ساختن دین به دست آنان پرده بر می دارند. بی شک در آن مقطع زمانی، مهم ترین مانع فتنه گران در راه رسیدن به اهداف شوم خود اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه و آله بودند که به تعبیر قرآن کریم از هر پلیدی و زشتی پاک و مبرا بودند. از این رو بخش مهمی از فعالیت فتنه گران به تلاش در راه حذف ایشان متمرکز می شد که این ظلم آشکار و دل خراش نیز در این تعبیرات ادیبانه فاطمه مظلومه علیها السلام آشکارا آمده است.

2.از سوار شدن بر مرکب خلافت تا حذف اهل بیت پیامبر علیهم السلام

بانوی دو عالم علیها السلام اوضاع پس از غصب و چگونگی تثبیت آن را این گونه توصیف میفرمایند: ثم لم تلبثوا الا ریث ان تسکن نفرتها ویسلس قیادها؛ «سپس درنگ نکردید، مگر به مقداری که رمیدگی آن آرامش یابد، و افسار به دست آید».
تعبیر حضرت کنایه از این است که این فتنه در آغاز مخالفانی داشت و به راحتی نمی توانستند آن را مهار کنند. به همین سبب اندکی صبر کردند تا کاملا بر آن تسلط یافتند و آن را به سویی که می خواستند هدایت کردند. ایشان تثبیت خلافت خلیفه نخست را به حالت آرامش پس از رمیدگی فتنه تشبیه فرموده اند که پس از آن دیگر اوضاع به کنترل آنها درآمد و شورش مهمی برپا نشد. فتنه گران پس از مسلط شدن بر اوضاع به فکر افتادند که اوضاع را به طور
﴿ صفحه 115 ﴾
کامل کنترل کنند و هرجا زمینه مخالفتی هست از بین ببرند. از این رو حضرت زهرای مرضیه علیها السلام می فرمایند: ثم اخذتم تورون وقدتها و تهیجون جمرتها؛ «سپس شروع به شعله ور کردن آتش آن نمودید و شعله های آن را به هیجان آوردید».
بانوی دو عالم علیها السلام پیش از این اشاره فرموده بودند که پس از بیرون آمدن شیطان از کمینگاهش و ندا دادن او، آنان به ابلیس پاسخ مثبت دادند؛ اما در ادامه این حقیقت را با تعبیرات عجیب تری بیان می فرماید که از شدت انحراف ایجاد شده نشان دارد: و تستجیبون لهتاف الشیطان الغوی، و اطفاء انوار الدین الجلی و اهمال سنن النبی الصفی؛ «و ندای شیطان گمراه کننده را پاسخ دادید، و به خاموش کردن انوار روشن دین و متروک گذاشتن سنت های پیامبر پاک پرداختید».
با مروری بر تعبیرات عجیب زهرای مرضیه علیها السلام این پرسش در ذهن انسان نقش میبندد که مگر آنها چه کرده بودند که نور چشم رسول خدا علیهما السلام این گونه از انحراف آنان سخن میگوید؟ آیا آنان از خواندن نماز، گفتن اذان، قرائت قرآن و... جلوگیری کرده بودند که حضرت کوشش آنان را در جهت خاموشی نور دین توصیف میفرماید؟ این مسئله انکارناپذیر است که آنان آگاهانه یا ناآگاهانه به عملی دست زدند که باعث تضعیف و از بین رفتن دین میشد. هنگامی که انحرافی در دین ایجاد شود و با مسیر اصلی زاویه یابد، مسیر انحرافی به جایی خواهد رسید که با مسیر اصلی فاصله بسیاری پیدا میکند که دیگر آن را نخواهد دید و اگر به حرکت انحرافی خویش ادامه دهند، فاصله اش با مسیر حق به سوی بی نهایت میل می یابد. حضرت زهرا علیها السلام در ادامه با تعبیری ادیبانه از حرکتی منافقانه در دل این فتنه پرده بر میدارد: تشربون حسوا فی ارتغاء؛ «به بهانه خوردن کف روی شیر، تا انتهای ان را نوشیدید».
﴿ صفحه 116 ﴾
معمولا هنگامی که شیر میدوشند روی آن قدری کف جمع میشود. کسی که میخواهد صاحب شیر را بفریبد میگوید: من میخواهم تنها کف های روی شیر را بنوشم و به این بهانه دهان به ظرف شیر میگذارد و همه آن را مینوشد. آنان نیز به بهانه پیشگیری از فتنه میان امت اسلامی خلافت را به دست گرفتند؛ اما در حقیقت با این عمل خود ضربه ای سخت به اسلام زدند و زمینه خاموشی نور دین را فراهم کردند. سخنان صریح فاطمه زهرا علیها السلام حاکی از آن است که ایشان به ایجاد انحراف در دین بسنده نکردند و با پوششی منافقانه و بدون اینکه سخن از دشمنی به میان آورند، خاندان و فرزندان رسول خدا صلی الله علیه و آله را آزار میدادند.
و تمشون لاهله و ولده فی الخمر و الضراء؛ «و در نهانگاه های بیابان و لابه لای درختان پیچیده به قصد اهل و فرزندان او قدم بر میدارید».
حبیبه قلب رسول خدا صلی الله علیه و آله در این فراز تنها وضع و رفتار فتنه گران را توصیف نمیکند؛ بلکه حال و روز اهل بیت رسول خدا علیهم السلام را نیز با تعبیراتی جان سوز به تصویر میکشد که حاکی از شدت ناراحتی ایشان است.
و یصیر منکم علی مثل حز المدی، ووخز السنان فی الحشا؛ «و به سبب آنچه از طرف شما به ما رسید وضع ما مثل کسی شد که کاردهای تیز پیکر او را چاک چاک کرده و نیزه های تیز تا اعماق بدن او فرو رفته باشد».