رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد2

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش:عباس گرایی

6ـ3. نگاهی به مظلومیت علی و فاطمه علیهم السلام

نکته عبرت آموز دیگر ماجرای سقیفه این است که بیشتر مسلمانان به احتجاج های اهل بیت علیهم السلام درباره آن اشتباه توجهی نمی کردند. آنچه پس از رحلت رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله رخ داد این بود که هنوز بدن پاک پیامبر صلی الله علیه و آله روی زمین بود و هنوز پیکر مطهرش غسل داده نشده بود که گروهی در سقیفه جمع شدند و با یکی از مهاجرین به منزله خلیفه بیعت کردند. به فرض که برخی از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله با حسن نیت یا از سر فراموشی به این امر اقدام کردند؛ اما چرا بدون توجه به استدلال امیر مومنان علی علیه السلام قصد داشتند به اجبار از او بیعت بگیرند؟
روزی که می خواستند امیر مومنان علیه السلام را به بیعت مجبور کنند، حضرت فرمود: «من با شما بیعت نخواهم کرد. من برای این امر از شما اولی هستم و این شمایید که باید با من بیعت کنید. شما به انصار گفتید: ما از نزدیکان پیامبریم و با این استدلال امر خلافت را به دست گرفتید. من با همین استدلال علیه شما احتجاج میکنم که کسی از من به رسول خدا صلی الله علیه و آله نزدیک تر نیست. پس باید با من بیعت کنید».
اما نه تنها کسی به استدلال ایشان توجه نکرد، بلکه برخی افراد با سخنی توهین آمیز این گونه به حضرت پاسخ دادند: «یا علی تو جوانی! بگذار کسانی که از تو مسن تر و با تجربه ترند خلافت کنند. اگر بعد از آن تو زنده بودی نوبت به تو هم
﴿ صفحه 100 ﴾
میرسد!»(73) در خلال بیعت گرفتن از کسانی که با این کار مخالف بودند، پیشامدهای دیگری نیز رخ داد که اگر آنچه در کتب شیعه و سنی در این باره آمده صحیح باشد ـ که ظاهرا بنابر قواعد، صحیح است ـ رخدادهای ناگواری بوده است. هرگز از مسلمانان انتظار نمیرفته که با خاندان پیغمبر صلی الله علیه و آله این گونه برخورد کنند. امیر مومنان علی علیه السلام در طول این جریان ها تا آنجا که امکان داشت با مردم اتمام حجت میکردند. حضرت نه تنها در روزی که برای بیعت گرفتن به مسجد برده شد با مردم اتمام حجت کرد، بلکه شب هنگام همسر قدیسه خود را بر مرکبی سوار کرد و به در خانه آنها رفت. فاطمه علیها السلام سفارش های پیامبر صلی الله علیه و آله و پیمانشان را با رسول خدا صلی الله علیه و آله به آنان یادآوری کرد؛ اما پاسخ آنان این بود: «اگر همسر و پسر عمویت پیش از دیگران از ما درخواست بیعت میکرد او را رد نمیکردیم!».
علی علیه السلام در پاسخ این سخن سخیف آنان فرمود: «آیا سزاوار بود که من جسد پیامبر را در خانه رها کنم و هنوز ایشان را دفن نکرده بر سر ریاست نزاع کنم؟!». فاطمه علیها السلام نیز در تایید سخنان همسر شایسته خویش میفرمود: «ابوالحسن همان کاری را کرد که شایسته بود؛ اما مردم کاری کردند که خداوند از آنها نخواهد گذشت و باید در محضر خدای متعال پاسخ گو باشند».(74) اما سرانجام خلافت خلیفه اول تثبیت شد و اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه و آله برای پیشگیری از شکاف میان مسلمانان و سوء استفاده دشمنان جز احتجاجاتی که حجت را بر مردم تمام می کرد، اقداماتی انجام ندادند و دست به شمشیر نبردند. اگر اهل بیت علیهم السلام در آن مقطع به اقدامات عملی دست میزدند، طولی نمی کشید که دیگر از اسلام اثری باقی نمی ماند.
﴿ صفحه 101 ﴾

فصل پنجم: قرآن؛ معیار حق و منبع قانون

فهیهات منکم و کیف بکم و انی توفکون و کتاب الله بین اظهرکم، اموره ظاهره، و احکامه زاهره و اعلامه باهره، و زواجره لائحه، و اوامره واضحه، قد خلفتموه وراء ظهورکم، ارغبه عنه تریدون، ام بغیره تحکمون، «بِئْسَ لِلظَّالِمِینَ بَدَلًا»(75)، «وَمَن یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلَامِ دِینًا فَلَن یُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِینَ (76)»؛ چه دور است از شما، شما را چه شده است و شما را به کجا منحرف می کنند در حالی که کتاب خدا در میان شماست؟! کتابی که همه چیز آن روشن و احکام آن درخشان و نشانه های آن پیدا و نهی های آن آشکار و اوامر آن واضح است. اما شما آن را پشت سر افکندید. آیا روی گردانی از آن را می خواهید یا جز آن را داور قرار میدهید؟ [اگر چنین کرده باشید] چه بد جایگزینی است برای ظالمان! و هرکس جز اسلام آیینی برای خود انتخاب کند، از او پذیرفته نخواهد شد و او در آخرت از زیان کاران است.
﴿ صفحه 102 ﴾

1.مقدمه

چنان که گذشت، صدیقه کبری با لحنی شدید حاضران در مسجد النبی را مخاطب قرار داد و آنان را به سبب فتنه ای که با رهبری شیطان به آن دامن زدند سرزنش کردند. حضرت فتنه گران را بسیار آماده برای این بازی خطرناک توصیف کردند؛ به طوری که شیطان با بیرون آمدن از مخفیگاه خویش و آزمونی مختصر آمادگی بسیار بالای آنان را درک کرد و به عملی کردن نقشه شوم خویش به وسیله آنان تصمیم گرفت. فتنه در حالی شکل گرفت که هنوز بدن مبارک رسول خدا صلی الله علیه و آله دفن نشده بود. از سخنان صدیقه طاهره علیها السلام روشن میشود که بهانه آنان برای این اقدام عجیب، جلوگیری از وقوع فتنه میان امت اسلامی بود و به زعم خویش با تعیین جانشین برای رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در پی پیشگیری از اختلاف میان مسلمانان بوده اند! اما نکته اساسی اینجاست که سرور زنان عالم علیها السلام با اقتباس از آیه قرآن، درست همین اقدام را فتنه دانسته اند؛ فتنه ای که عذاب جهنم را در پی خواهد داشت. تعبیرهای تند پاره وجود پیامبر صلی الله علیه و آله حاکی از آن است که نگرش ایشان به مسئله جانشینی رسول خدا صلی الله علیه و آله با نگرش بیشتر مسلمانان صدر اسلام و بسیاری از مسلمانان امروز بسیار تفاوت دارد. پس افزون بر اختلافی که فاطمه علیها السلام در فتنه خواندن قضیه سقیفه با بیشتر مسلمانان داشت، اساسا نگاه او نیز به مسئله خلافت نگاهی دیگر بود که این تفاوت نگاه در فراز بالا روشن میشود.