رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد2

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش:عباس گرایی

فصل دوم: خدمات رسول خدا صلی الله علیه و آله از زبان فاطمه علیها السلام

«فبلغ الرساله، صادعا بالنذاره، مائلا عن مدرجه المشرکین ضاربا ثبجهم، آخذ باکظامهم، داعیا الی سبیل الله ربه« بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ »(13) یکسر الاصنام، و ینکت الهام، حتی انهزم الجمع و ولوا الدبر، حتی تفری اللیل عن صبحه، و اسفر الحق عن محضه، و نطق زعیم الدین، و خرست شقاشق الشیاطین، و طاح و شیظ النفاق و انحلت عقد الکفر و الشقاق، و فهتم بکلمه الاخلاص فی نفر من البیض الخماص « وَكُنتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ »(14) مذقه لشارب، و نهزه الطامع، و قبسه العجلان و موطی الاقدام، تشربون الطرق، و تقتاتون القد، اذله خاسئین « تَخَافُونَ أَن یَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ »(15) من حولکم؛ پس او رسالت خویش را به خوبی به انجام رساند و مردم را به روشنی انذار کرده، از راه مشرکان روی برگرداند. [برای کشاندن مردم به سوی سعادت] بر
﴿ صفحه 38 ﴾
شانه های آنها میزد و از مقابل، آنها را میکشید. او همواره با دلیل و برهان و اندرز نیکو مردم را به خدا دعوت می نمود. بت ها را در هم می شکست، و مغزهای متکبران را می کوبید، تا جمع آنها متلاشی شد و تاریکی ها برطرف گشته، صبح فرارسید و حق آشکار شد و زعیم دین به سخن درآمد و زمزمه های شیاطین خاموش گشت. گروه رذل و پست نفاق فرو افتاده، گره های کفر و اختلاف گشوده شد و شما زبان به کلمه اخلاص (لا اله الا الله) گشودید؛ در حالی که گروه اندک و تهی دستی بیش نبودید. شما در آن روز بر لب پرتگاه آتش دوزخ قرار داشتید و [از شدت کمی نفرات، همچون] جرعه ای در دهان، لقمه ای بر زبان، و شعله آتشی در دست کسی بودید که با عجله می رود و زیر دست و پا له می شدید. آب نوشیدنی شما متعفن و گندیده و خوراکتان پاره هایی پوست خشکیده بود [از نظر اجتماعی نیز میان مردم] ذلیل و خوار بودید و هیچ کس به شما اهمیتی نمی داد و پیوسته از این می ترسیدید که دشمنان شما را بربایند.

1ـ مقدمه

بانوی دو عالم علیها السلام در فراز پیش، مردم حاضر در مسجد را مخاطب قرار داد و خود را معرفی فرمود و با تلاوت آیه ای از قرآن، به چهار صفت رسول خدا صلی الله علیه و آله اشاره کرد. در ادامه با افتخار به نسبت خود و همچنین امیر مومنان علی علیه السلام با رسول خدا صلی الله علیه و آله اشاره فرمود. اکنون پیش از ورود به فراز بعد، بیان نکاتی به منزله مقدمه شایسته به نظر می رسد.
﴿ صفحه 39 ﴾

1ـ1. فاطمه علیها السلام شیفته هدایت خلق

همان گونه که اشاره کردیم هدف حضرت زهرا علیها السلام، از ایراد این خطبه شریف، نجات مردم از اشتباهی بود که بدان گرفتار شده بودند، گمراهی و اشتباهی که هم ابلیس در آن دخیل بود و هم کسانی دیگر، چرا که بنابر نص قرآن کریم میان مسلمانان منافقانی بودند که نه به خدای متعال ایمان داشتند، نه به رسول او.(16) از این رو زهرای مرضیه علیها السلام در فرصت کوتاهی که پس از وفات پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله در اختیار داشت، بر دوش خود وظیفه ای سنگین احساس میکرد و قصد داشت با همان حال بیماری و نقاهت، این وظیفه را به انجام رساند. او در این راه از هیچ تلاشی فروگذار نکرد. در این خطبه نیز که بخشی از تلاش حضرت در جهت تحقق همین هدف است میکوشد با زمینه چینی مناسب مردم را از اشتباهی آگاه کند که تصحیح نکرن آن، پیامد های بسیار ناگواری را برای آنان در پی خواهد داشت. بدین منظور در این فراز میکوشد با معرفی مقام رسالت و یادآوری زحماتی که رسول اکرم صلی الله علیه و آله برای هدایت آنها متحمل شدند، ایشان را از مسیر منحرف رفته بازگرداند.