رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش: عباس گرایی

د) تأثیر تعفنِ فرهنگِ غرب

اکنون ممکن است این پرسش به ذهن آید که چرا چنین فضای نامطلوبی بر جامعة ما حاکم شده و چگونه دستگاه ارزشیِ جامعة ما چنین چرخشی کرده است که امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در فضای عمومیِ جامعة ما خوشایند نیست؟ پاسخ اجمالی این است که فرهنگ ما تحت تأثیر فرهنگ الحادیِ غرب واقع شده است و این تأثر، حاصل تهاجم تدریجیِ این فرهنگِ الحادی به همة جهان است. ازاین‌رو، نمی‌توان گفت فرهنگ ما فرهنگ اسلامیِ خالص است، بلکه فقط اندکی از عناصر فرهنگ اسلامی در آن یافت می‌شود. بسیاری از عناصر فرهنگیِ حاکم بر جامعة ما سوغاتیِ فرهنگ غرب است. امروزه در مغرب‌زمین، همة ارزش‌هایی که ما جزو بدیهیات می‌دانیم، زیر سؤال رفته است و مکاتبی در فلسفة اخلاق و ارزش‌ها مطرح شده‌اند که شنیدن نظریات آنها انسان را در حیرت فرومی‌برد. برای آشنایی با ریشه‌های برخی از تغییرات فرهنگیِ جامعة خویش، اجمالاً به برخی از این مکاتب و دیدگاه آنها اشاره می‌کنیم.
﴿ صفحه 481 ﴾

اول. قدرت‌گرایی

فیلسوفانی چون نیچه(515) معتقدند که قدرتْ ارزشِ ذاتی دارد، و اموری چون انصاف، مهربانی و جز اینها، اخلاقِ ضعف هستند. نیچه معتقد است اساس زندگی، طلب کردن قدرت است و هرکه قدرت بیشتری داشته باشد، ارزش بیشتری خواهد داشت و چون قدرتْ ارزشِ ذاتی دارد، هرچه موجب افزایش قدرت شود، خوب و ارزشمند است، حتی اگر باعث نابودیِ دیگران شود و هرچه باعث کاهش قدرت شود، بد و بی‌ارزش است، حتی اگر با صفاتی چون ایثار، مهربانی و دل‌سوزی برای ناتوانان همراه باشد! وی بااینکه خود مسیحی بود، با اخلاق مسیحیت به‌شدت مخالف بود و آن را موجب تباهی و مخالف زندگانی می‌دانست.(516)

دوم. قراردادگرایی(517)

قراردادگرایی یکی دیگر از مکاتب معروف اخلاقی در مغرب‌زمین است که همة ارزش‌های اخلاقی را نوعی توافق عمومی دربارة رفتارهای اجتماعی می‌داند که پس از تشکیل جامعه، قرارداد می‌شوند. به نظر قراردادگرایان، در هر زمان، هر ملتی بر سر ارزش امری باهم توافق کرده، آن را خوب یا بد می‌شمرند و ممکن است در زمانی دیگر با تغییر شرایط، ارزش آن امر تغییر کند. بر پایة‌ این دیدگاه، ارزش‌های اخلاقی ملاکی ثابت نداشته، بلکه تنها اموری قراردادی‌اند که به توافق عمومیِ جامعه وابسته‌اند
﴿ صفحه 482 ﴾
و به مرور زمان تغییر می‌کنند. ازاین‌رو، انسان‌ها ملزم به این ارزش‌ها نیستند و فقط برای جامعه‌ای که آنها را قرارداد کرده‌ است، اعتبار دارد.(518)
حاصل این مکتب این خواهد بود که اگر در اجتماعی به‌تدریج قُبحِ زشت‌ترین اعمال ریخته شده، کسانی خواستند به‌صورت علنی مرتکب آن شوند، کسی حق ندارد با آنها برخورد كند و آنها باید به‌راحتی بتوانند به دلخواه خود رفتار کنند. چندی پیش، در رسانه‌ها، خبر ازدواج آقای وزیر امور خارجة آلمان با مردی دیگر منتشر شد که به دنبال آن صدراعظم آلمان (خانم مِرکل) به او تبریک گفت! عجیب اینجاست که خانم مرکل از اعضای حزب دموکرات ‌مسیحی است که به‌اصطلاح، خود را به اصول مسیحیت پایبند می‌داند. تا پیش از این، چنین اتفاقی باورکردنی نبود، اما اکنون باید خبر آن همراه با تبریکِ مسئول عالی‌رتبة کشور آلمان در رسانه‌های رسمی پخش شود.