رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش: عباس گرایی

الف) روزه و سلامت تن

در روایتی معروف از رسول گرامی اسلام(صلى الله علیه وآله) نقل شده است که فرمودند: صُومُوا تصحّوا؛(445) «روزه بگیرید تا تندرست شوید».
روزه یکی از بهترین راه‌ها برای حفظ بهداشت و سلامتی بدن است و درصورتی‌که هنگام افطار و سحر، بدخوراکی یا پرخوری نکنیم، روزه دستگاه گوارش را تنظیم نموده، باعث دفع سموم بدن و ذوب شدن چربی‌های زاید بدن می‌گردد. امروزه در بسیاری از مراکز بهداشتی دنیا یکی از بهترین راه‌های بهداشت و حتی معالجة بسیاری از امراض را روزه گرفتن می‌دانند. برخی نیز ادعا دارند که با روزه بیماری‌های صعب‌العلاج یا لاعلاج را درمان کرده‌اند. در این زمینه کتاب‌های فراوانی نوشته شده است که به فارسی هم ترجمه شده‌اند.(446)
﴿ صفحه 414 ﴾

ب) آشنایی ثروتمندان با گرسنگی

از فواید دیگر روزه که در روایات مورد تأکید قرار گرفته، آشنایی ثروتمندان با گرسنگی است.(447) روزه باعث می‌شود که ثروتمندان نیز دست‌کم روزی چند ساعت طعم گرسنگی را بچشند. آنان که در ثروت غوطه‌ور بوده، نیازهای مادی خویش را به‌راحتی تأمین می‌نمایند، همیشه انواع غذاها و نوشیدنی‌ها را در اختیار داشته، دائماً عادت دارند که چیزی تناول کنند. طبیعتاً چنین انسانی مهلتی برای درک احساس گرسنگی به خود نخواهد داد. ازاین‌رو، آنها نمی‌توانند معنای گرسنگی را به‌درستی درک کنند.
نقل است كه به ثروتمندی گفتند: همسایه‌ات نان شب برای خوردن ندارد. گفت: مگر حتماً لازم است انسان شب نان بخورد. اکنون که نان ندارد، غذای دیگری بخورد! او اصلاً درک نمی‌کرد كه نداشتن نان شب به چه معناست. گمان می‌کرد به‌صورت اتفاقی نان در خانة همسایه‌اش یافت نمی‌شود؛ چراکه اصلاً برای او باورکردنی نبود که کسی باشد که در خانه‌اش غذا یافت نشود. اگر انسان گرسنگی نکشیده باشد، نمی‌تواند بفهمد گرسنگی چه معنایی دارد و فقرا در هنگام گرسنگی و نداری چه رنجی را تحمل می‌نمایند. از حکمت‌هایی که خدای متعال در تشریع روزه منظور فرموده، این است که ثروتمندان معنای گرسنگی را بفهمند و کمی درد فقیران را درک کنند، تا به فقرا رسیدگی کنند. برای روزه حکمت‌ها و منافع دیگری هم بیان شده است که به جهت دور نشدن از هدف و روشی که در این کتاب منظور داشته‌ایم، از ذکر آنها خودداری می‌كنیم.
﴿ صفحه 415 ﴾

6. اسرار حج

وَالْحَجَّ تَشْییداً لِلدِّین؛ «و [خداوند] حج را برای استحكام و شکوه دین قرار داد».
تا به اینجا، عبادات مذکور در کلام بانوی دو عالم(علیها السلام) و حکمت‌های مورد تأکید آنها، عمدتاً جنبة شخصی و فردی داشتند؛ اما پارة تن رسول خدا(صلى الله علیه وآله) از اینجا به بعد، آرام آرام به حوزة مسائل اجتماعی وارد می‌شوند. مسائل اجتماعی بخش عظیمی از دامنة آموزه‌های اسلام را دربرگرفته، اسلام بدانها اهتمام فراوانی دارد. با وجود این، مسلمانان کمتر به مسائل اجتماعیِ اسلام توجه دارند و به آنها می‌اندیشند. یکی از برکات انقلاب اسلامی این بود که احکام و ارزش‌های اجتماعی را در جامعة ما مطرح کرد و ما را با حکمت بسیاری از احکام اجتماعی اسلام و وظایفی که در این زمینه داریم، آشنا کرد. قبل از انقلاب در مجامع دینی کمتر از این قبیل بحث‌ها مطرح می‌شد. بحث‌های مهم در آن زمان بیشتر پیرامون نماز، روزه و سایر مسائل فردی بود؛ اما دربارة مسائل سیاسی و اجتماعیِ اسلام کمتر بحث می‌شد. اگر کسی هم به این حوزه‌ها می‌پرداخت، سخن یا نوشتة وی چندان مورد استقبال واقع نمی‌شد. یکی از حقوقی که امام راحل(رحمه الله) بر جامعة اسلامی و به‌خصوص بر ما ایرانی‌ها دارند، زنده کردن این بخش از آموزه‌های اسلام است. آن پیر فرزانه، ما را با حکومت اسلامی، شرایط حاکم اسلامی، وظایف و اختیارات حاکم اسلامی و مسائل فراوان دیگری آشنا کرد که امروزه ضرورت آنها به‌خوبی احساس می‌شود. گرچه امروزه محققانی در این زمینه به بحث و تحقیق اشتغال دارند، بسیاری از این تلاش‌ها نارساست و ما به تلاش بیشتری در این زمینه نیازمندیم.
﴿ صفحه 416 ﴾