فهرست کتاب


رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش: عباس گرایی

5. روزه؛ تثبیت‌کننده اخلاص

وَالصِّیامَ تَثْبِیتاً لِلإِخْلاَص؛ «و [خداوند] روزه را برای تثبیت اخلاص قرار داد».
در ادامة خطبة شریف فدکیه، حضرت زهرا(علیها السلام)، به یکی از حکمت‌های تشریع روزه تأکید می‌كنند و می‌فرمایند: «خداوند روزه را برای تثبیت اخلاص تشریع فرمود».
﴿ صفحه 412 ﴾
ویژگی برجستة روزه که در سایر عبادات دیده نمی‌شود، این است که روزه ذاتاً عبادتی مخفی است؛ بدین‌معنا که كسی با دیدن روزه‌دار متوجه نمی‌شود که او در حال عبادت است. روزه یک عمل امساکی از مبدأ تا منتها بوده، قوام آن به ترک است. این ترک، خودبه‌خود نشان نمی‌دهد که شخص قصد روزه دارد. نخوردن گاه به سبب بی‌اشتهایی است و گاه به عللی دیگر. بنابراین، صِرف اینکه انسان مشاهده کند کسی غذا نمی‌خورد دلیل بر روزه‌دار بودنش نیست. علاوه بر اینکه کمتر اتفاق می‌افتد که انسان از اذان صبح تا اذان مغرب با کسی همراه شود و با کنترل وی متوجه امساک او از مفطرات گردد. ازاین‌رو، به‌خودیِ‌خود، ریا و سُمعه(444) به این عمل راه ندارند، مگر اینکه روزه‌دار به خودنمایی تعمد داشته، اظهار کند که من روزه‌ام! سایر عبادات این ویژگی را ندارند. هنگامی که کسی به نماز می‌ایستد، عمل او نشانة این است که مشغول خواندن نماز است؛ یا کسی که زکات می‌پردازد، کسی که آن را می‌گیرد، می‌فهمد که وی انفاق کرده است. همین‌گونه است حج، جهاد و سایر فروعات. اما روزه‌دار به صرف روزه‌داری نمی‌تواند ریاکاری کند. ازاین‌جهت، این عبادت به اخلاص نزدیک‌تر است. کسی که یک ماه این عبادت را انجام می‌دهد، درحقیقت یک ماه اخلاص را تمرین می‌کند. هنگامی که انسان یک ماه هر روز عملی را تکرار کرد، برای او ملکه می‌شود. پس روزه اخلاص را در انسان تثبیت می‌نماید. این فایده بر روزه بیش از سایر عبادات مترتب می‌شود. ازاین‌روست که حضرت زهرا(علیها السلام) ویژگی برجستة روزه را «تثبیت اخلاص» معرفی می‌فرمایند. البته همان‌گونه که پیش از این اشاره کردیم، ذکر این حکمت‌ها به
﴿ صفحه 413 ﴾
معنای حکمت انحصاریِ این احکام نیست، بلکه ایشان، با توجه به اقتضای موردْ هرکدام را که بیشتر اهمیت داشته است، انتخاب فرموده‌اند. به همین دلیل است که می‌بینیم در روایات دیگر، حکمت‌های دیگری برای روزه بیان شده است.

برخی از آثار روزه

در روایات، فواید فراوانی اعم از فواید بدنی، بهداشتی، اجتماعی و اخلاقی برای روزه ذکر شده است که به دو نمونة آن اشاره می‌كنیم:

الف) روزه و سلامت تن

در روایتی معروف از رسول گرامی اسلام(صلى الله علیه وآله) نقل شده است که فرمودند: صُومُوا تصحّوا؛(445) «روزه بگیرید تا تندرست شوید».
روزه یکی از بهترین راه‌ها برای حفظ بهداشت و سلامتی بدن است و درصورتی‌که هنگام افطار و سحر، بدخوراکی یا پرخوری نکنیم، روزه دستگاه گوارش را تنظیم نموده، باعث دفع سموم بدن و ذوب شدن چربی‌های زاید بدن می‌گردد. امروزه در بسیاری از مراکز بهداشتی دنیا یکی از بهترین راه‌های بهداشت و حتی معالجة بسیاری از امراض را روزه گرفتن می‌دانند. برخی نیز ادعا دارند که با روزه بیماری‌های صعب‌العلاج یا لاعلاج را درمان کرده‌اند. در این زمینه کتاب‌های فراوانی نوشته شده است که به فارسی هم ترجمه شده‌اند.(446)
﴿ صفحه 414 ﴾