رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش: عباس گرایی

فصل دوم: فهرستی از اسرار معارف کلی قرآن

فَجَعَلَ اللَّهُ الإِیمَانَ تَطْهِیراً لَكُمْ مِنَ الشِّرْكِ، وَالصَّلاةَ تَنْزِیهاً لَكُمْ عَنِ الْكِبْرِ، وَالزَّكَاةَ تَزْكِیةً لِلنَّفْسِ وَنَمَاءً فِی الرِّزْقِ، وَالصِّیامَ تَثْبِیتاً لِلإِخْلاصِ، وَالْحَجَّ تَشْییداً لِلدِّینِ، وَالْعَدْلَ تَنْسِیقاً لِلْقُلُوبِ، وَطَاعَتَنَا نِظَاماً لِلْمِلَّةِ، وَإِمَامَتَنَا أَمَاناً لِلْفُرْقَةِ، وَالْجِهَادَ عِزّاً لِلإِسْلامِ، وَالصَّبْرَ مَعُونَةً عَلَى اسْتِیجَابِ الأَجْرِ، وَالأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ مَصْلَحَةً لِلْعَامَّةِ، وَبِرَّ الْوَالِدَینِ وِقَایةً مِنَ السُّخْطِ، وَصِلَةَ الأَرْحَامِ مَنْسَأَةً فِی الْعُمُرِ وَمَنْمَاةً لِلْعَدَدِ، وَالْقِصَاصَ حَقْناً لِلدِّمَاءِ، وَالْوَفَاءَ بِالنَّذْرِ تَعْرِیضاً لِلْمَغْفِرَةِ، وَتَوْفِیةَ الْمَكَاییلِ وَالْمَوَازِینِ تَغْییراً لِلْبَخْسِ، وَالنَّهْی عَنْ شُرْبِ الْخَمْرِ تَنْزِیهاً عَنِ الرِّجْسِ، وَاجْتِنَابَ الْقَذْفِ حِجَاباً عَنِ اللَّعْنَةِ، وَتَرْكَ السَّرِقَةِ إِیجَاباً لِلْعِفَّةِ. وَحَرَّمَ اللَّهُ الشِّرْكَ إِخْلاصاً لَهُ بِالرُّبُوبِیة، فَاتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَلا تَمُوتُنَّ إِلا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُون، وَأَطِیعُوا اللَّهَ فِیمَا أَمَرَكُمْ بِهِ وَنَهَاكُمْ عَنْهُ، وَابتغُوا العِلمَ وَتَمَسَّکُوا بِه فَإِنَّهُ إِنَّما یخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماء؛
﴿ صفحه 362 ﴾
پس خداوند ایمان را براى تطهیر شما از [آلودگى] شرك قرار داده است، و نماز را برای پاک کردن شما از کبر و خودبزرگ‌بینی، و زکات را برای پاکی روح و فزونی روزی، و روزه را برای تثبیت اخلاص، و حج را برای استحکام و شکوه دین، و عدالت را برای هماهنگی دل‌ها، و اطاعت ما را موجب نظام یافتن ملت، و امامت و پیشواییِ ما را باعث ایمنی از افتراق و ازهم‌پاشیدگی جامعه، و جهاد را برای عزت اسلام، و صبر را کمکی برای استحقاق اجر، و امربه‌معروف را برای مصلحت عموم مردم، و نیکی به والدین را برای جلوگیری از غضب خویش، و پیوند با خویشاوندان را به خاطر طولانی شدن عمرها و افزایش جمعیت‌ها، و قصاص را برای محفوظ ماندن خون‌ها، و وفای به نذر را برای قرار گرفتن در معرض آمرزش، و کامل پیمودن پیمانه‌ها و ترازوها را برای از بین بردن نقصان و کم‌فروشی، و نهی از نوشیدن شراب را برای پاکی از پلیدی‌ها، و پرهیز از قذف را حجابی برای لعنت الهی، و پرهیز از سرقت را برای به وجود آمدن عفت. نیز شرک را تحریم کرد تا ربوبیت او خالص دانسته شود. پس آن‌گونه كه حق تقوا و پرهیزگارى است، از خدا بپرهیزید، و از دنیا نروید، مگر اینكه مسلمان باشید، و در آنچه خداوند به شما امر و در آنچه شما را نهی فرموده است، از او اطاعت کنید و در طلب علم بکوشید و به آن چنگ زنید؛ چراکه حقیقتاً از بندگان خداوند فقط علما هستند که در برابر او خاشع‌اند.
﴿ صفحه 363 ﴾

1. مقدمه

حضرت زهرا(علیها السلام) در فصل پیش به مسئولیتی سنگین‌ اشاره فرمودند که بر دوش همة مسلمانان، اعم از معاصران ایشان و نسل‌های پس از ایشان نهاده شده، و عبارت است از حفظ ارزش‌های اسلامی در جامعة اسلامی و رساندن پیام اسلام به خارج از مرزهای سرزمین‌های اسلامی. سپس این معنا را القا فرمودند که آنچه انجام این وظیفه را ممکن می‌سازد، تمسک به قرآن کریم است؛ زیرا خداوند چیزهایی را در آن بیان کرده است که شما مسلمانان برای تحصیل سعادت دنیا و آخرت خود بدان نیازمند هستید و بدین‌وسیله، حجت را بر شما تمام کرده است. آن‌گاه، در بیاناتی نغز، زیبا و پرمحتوا ویژگی‌های کلی قرآن کریم را بیان فرمودند. سپس به بیست مورد از معارف انسان‌ساز و سعادت‌بخش این کتاب الهی اشاره فرموده، به حکمت تشریع آنها می‌پردازند. این عناوین بیست‌گانه با آموزة ایمان شروع می‌شود (جَعَلَ اللَّهُ الإِیمَانَ تَطْهِیراً لَكُمْ مِنَ الشِّرْك) و با بیان حرمت شرک پایان می‌یابد (وَحَرَّمَ اللَّهُ الشِّرْكَ إِخْلاصاً لَهُ بِالرُّبُوبِیَّة).

الف) توحید؛ روح اسلام

آغاز و انجام این فهرست، خود گویای آموزه‌ای بسیار مهم است، و آن اینکه روح اسلام درواقع پرستش خدای یگانه و اجتناب از هرگونه شرک است و عناوین دیگری که بین این دو عنوان ذکر فرموده‌اند، اعم از نماز، روزه، حج، زکات و نظایر اینها، درواقع اسبابی برای تحقق این هدف‌اند، و ازآنجاکه اسلام یگانه راه سعادت انسان است، روشن می‌‌شود که بدون ایمان، نیل به سعادت امکان‌پذیر نیست.
﴿ صفحه 364 ﴾