فهرست کتاب


رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش: عباس گرایی

هـ) راهکارهای تحقق وحدت مطلوب در برابر انواع اختلاف

آنچه می‌تواند ما را به راهکارهای تحقق وحدت مطلوب رهنمون سازد، بررسی ریشه‌های اختلاف در جامعه است؛ زیرا چنان‌که پیش‌تر اشاره کردیم، وحدت مورد نظر ما در برابر اختلاف قرار می‌گیرد و معنای دعوت به وحدت، دعوت به کنار گذاشتن اختلاف‌هاست. بنابراین باید نخست معنای اختلاف، انواع اختلاف‌ها و ریشه‌های به وجود آمدن آنها را بررسی کرد تا بتوان راه از بین بردن آنها را شناخت.

اول. واکاوی معنای اختلاف

در مباحث عقلی، وحدت در مقابل کثرت قرار می‌گیرد، اما در مسئلة مورد بحث ما، وحدت در مقابل اختلاف مطرح می‌شود؛ یعنی در این بحث وحدت به ‌معنای نبود اختلاف، و دعوت به وحدت به ‌معنای درخواست کنار گذاشتن اختلاف‌هاست. ازاین‌رو برای روشن شدن بیشتر مفهوم وحدت مورد نظر، باید معنای اختلاف را نیز بررسی کنیم.
دو موجود ممکن است کاملاً مثل هم باشند؛ به‌گونه‌ای‌که شناخت یکی از دیگری به‌سادگی امکان نداشته باشد. معمولاً کالاهایی این‌گونه‌اند که با اصول فنی ساخته می‌شوند. در این موارد کثرت هست، اما اختلافی در میان نیست. این وحدت با کثرت و تعدد منافات ندارد، بلکه در مقابلش اختلاف و تفاوت قرار می‌گیرد. پس اختلاف بین دو شیء، زمانی مطرح می‌شود که آن دو مثل هم نباشند. دو چیز وقتی مثل هم نبودند می‌گوییم باهم اختلاف دارند. بنابراین معنای اختلاف جنگ و نزاع نیست، بلکه وجود تفاوت است.
﴿ صفحه 50 ﴾

دوم. انواع اختلاف

در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان اختلاف‌ها را بر دو قسم کلی دانست: یکی اختلاف‌های تکوینی که انتخاب و اختیار انسان در آن نقشی ندارد و دومی اختلاف‌هایی که اختیار انسان در آنها مؤثر است.