فهرست کتاب


رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبه فدکیه)جلد1

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش: عباس گرایی

پیشگفتار

پیش از ورود به خطبة شریف بانوی دو عالم(علیها السلام)، دو مسئلة اساسی را برمی‌رسیم. نخست اینکه به نظر می‌رسد اگر در آغاز، اصل مسئلة‌ «وحدت امت اسلامی» بررسی، و مقصود از آن روشن شود، دل نورانی صدیقة طاهره(علیها السلام) شادتر خواهد بود؛ چراکه امروزه می‌بینیم امت اسلامی بیش‌ازپیش به این امر مهم نیازمند است و عدم تبیین جامع این مسئله ضربات فراوانی بر پیکر امت اسلامی وارد ساخته است. نیم‌نگاهی به وضعیت کنونی امت اسلامی و پیروان رسول خاتم(صلى الله علیه وآله) ضرورت توجه به این مسئلة مهم را بر هر مسلمانی روشن می‌سازد. عاشقان و ارادتمندان محمد مصطفی(صلى الله علیه وآله) را چه شده که امروز به‌رغم بهره‌مندی از آموزه‌های غنی، نجات‌بخش و سعادت‌آفرین اسلام ازیک‌طرف، و در دست‌ داشتن مناطق راهبردی و نعمت‌های فراوان مادی از طرفی دیگر، از سوی مستکبران عالم به استضعاف کشیده شده‌اند؟ چرا با وجود دستور صریح قرآن بر اعتصام به حبل الهی و پرهیز از تفرقه، امروز شاهد برادرکشی در میان امت اسلامی هستیم؟ آیا نمی‌بینیم که امروز چگونه دشمنان کینه‌توز دین خدا بیش از هر زمان دیگر کمر به
﴿ صفحه 32 ﴾
نابودی تعالیم انبیای الهی، به‌ویژه دین مبین اسلام بسته‌اند؟ امروز بر همة مسلمانان به‌ویژه عالمان و اندیشمندان مسلمان است که تلاش خویش را بر تحقق وحدت و از بین بردن تفرقه و تشتت در میان امت رسول گرامی اسلام(صلى الله علیه وآله) متمرکز سازند تا در سایة اتحاد و برادری، زمینة بهره‌مندی از آموزه‌های حیات‌بخش اسلام برای همگان فراهم آید، و آثار پربرکت آن را در دنیا و آخرت خویش شاهد باشیم. برای دستیابی به این امر مهم ابتدا باید با طرح مباحث نظری، راهکارهای تحقق این امر را تبیین کنیم، و سپس برای تحقق عملی آن بکوشیم.
اما مسئلة دوم که بِدان می‌پردازیم، فلسفة ایراد خطبة شریف حضرت زهرای مرضیه(علیها السلام) است که پس از بررسی مسئلة وحدت امت اسلامی خواهد آمد.

1. وحدت امت اسلامی

برای طرح بحثی جامع دربارة مسئلة «وحدت»، باید به پرسش‌هایی ازاین‌دست پاسخ داد:
ـ وحدت به چه معناست؟
ـ وحدت مطلوب چگونه وحدتی است؟
ـ وحدت مطلوب چگونه تحقق می‌یابد و چه موانعی می‌تواند بر سر راه تحقق آن قرار گیرد؟
ـ مقصود از حفظ وحدت چیست و چگونه باید وحدت را حفظ کرد؟‌
ـ آیا طرح صحیح، علمی‌ و محققانة ویژگی‌ها، تاریخ و مواضع اهل‌بیت(علیهم السلام) با مسئلة وحدت تنافی دارد یا برعکس، اساساً امامت و ولایت، عامل وحدت امت اسلامی است؟
با توجه به پرسش‌هایی از این سنخ، و نبودِ پاسخی جامع برای آنها، به نظر می‌رسد
﴿ صفحه 33 ﴾
نخست باید با ارائة بحثی جامع دربارة مسئلة «وحدت و اختلاف»، ابهامات در این باره را پاسخ گوییم. امیدواریم که اندیشمندان و جوانان محقق ما با دنبال کردن پرسش‌هایی ازاین‌دست، این‌گونه مباحث را به سرانجامی شایسته‌ برسانند.
پس از ارائة بحثی جامع دربارة وحدت و اختلاف، و نگاهی به فلسفة ایراد این خطبة نورانی، دست خویش را به‌سوی فهم خطبة بی‌نظیر سرور بانوان عالم، زهرای مرضیه(علیها السلام) دراز خواهیم کرد؛ خطبه‌ای که از فصیح‌ترین و بلیغ‌ترین کلماتی است که از ساحت مقدس اهل‌بیت‌(علیهم السلام) صادر شده و ازنظر تاریخی، جای تشکیکی دربارة آن باقی نمانده است؛ با این آرزو که مشمول عنایت‌های خاص آن بانو قرار گیریم.

الف) معنای وحدت

معنای حقیقی وحدت و یکی بودن، بدیهی است و ابهامی ندارد؛ اما آنچه بایسته می‌نماید، روشن شدن مراد از مفهوم وحدت در مسئلة «وحدت امت اسلامی» است. ازاین‌رو دربارة احتمالات ممکن در این زمینه بحث می‌کنیم.